वराहपुराणम्

सा चाप शुभकर्माणि पतिभक्ता पतिव्रता

ती स्त्री पतीला निष्ठावान, सत्कर्म करणारी आणि पतिव्रता होती.

सोऽपि राजा महाभागः सर्वभूतहिते रतः 208.

तो राजा देखील फार भाग्यवान होता, सर्व प्राण्यांच्या कल्याणात रमणारा.

य इमां पृथिवीं सर्वां धर्मेण परिपालयन्

त्याने ही संपूर्ण पृथ्वी धर्माने सांभाळली.

ववर्ष सततं देवस्तस्य राष्ट्रे महाद्युतेः

त्या तेजस्वी राजाच्या राज्यात देव नेहमी पाऊस पाडत असे.

न कश्चिद् दृश्यते मर्त्यो रुजार्त्तो दुःखितोऽपि वा

तेथे कुठलाही मनुष्य आजारी, दुःखी किंवा त्रस्त दिसत नसे.

उवाच राज्ञी विप्रेन्द्र विनयात्प्रश्रितं वचः

राज्ञीने, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, नम्रतेने आणि आदराने बोलले.

राज्ञ्युवाच यदस्ति द्रविणं किंचित्पृथिव्यां यद्गृहे च ते

राज्ञी म्हणाली, पृथ्वीवर किंवा तुझ्या घरी ज्या काही संपत्ती आहे—

विनियुक्तं तु तत्सर्वं सान्निध्यं तु तथा त्वया

ती सर्व तू वाटली आहेस, आणि त्यात तुझी उपस्थितीही आहे.

नास्ति तन्नियमः कश्चित्पुष्पमूल्यं च नास्ति नः

आमच्यासाठी असा कोणताही नियम नाही, आणि फुलाच्या किमतीसुद्धा आमच्याकडे नाही.

न चैव वार्षिकः कश्चिद्विद्यते भाजनस्य च

आणि कोणतीही वार्षिक मिळकत नाही, किंवा भांडेही नाही.

यत्कर्तव्यं मया वापि तन्मे ब्रूहि नराधिप

राजाधिराज, मला काय करावं हे सांग.

राजोवाच न च पश्याम्यहं देवि तव चैव जनस्य च ।। 208.

राजा म्हणाला, देवी, मी तुझ्यासाठी किंवा लोकांसाठी काहीच उरलेलं पाहत नाही.

तद्ब्रवीमि यथाशक्त्या यदि मे मन्यसे प्रिये

म्हणून, मी माझ्या शक्तीनुसार सांगतो, जर तुला मान्य असेल तर, प्रिये.

कुद्दालेन हि काष्ठेन क्षेत्रं वै कुर्महे प्रिये

प्रियेस, आपण लाकडाच्या कुदळीने शेत तयार करतो.

एवमुक्ता ततो राज्ञी राजानमिदमब्रवीत्

अशी वाणी ऐकून राणीने राजाला पुढील शब्द सांगितले.

देव्युवाच अश्वानां च गजानां च सैरिभानां तथैव च

देवी म्हणाली — घोडे, हत्ती आणि उंट यांच्याबद्दल,

उष्ट्राणां महिषाणां च खराणां च महायशाः

उंट, म्हशी आणि गाढवे, हे देखील, हे महायशस्वी राजा,

राजोवाच सर्वकर्माणि कुर्वन्ति ये भृत्या मे वरानने

राजा म्हणाला — सुंदर मुखवाली, माझे नोकर सर्व कामे करतात.

बलीवर्दाः खरा अश्वा गजा उष्ट्रा ह्यनेकशः

बैल, गाढवे, घोडे, हत्ती, उंट — हे सर्व पुष्कळ संख्येने आहेत.

आयसं त्रापुषं ताम्रं राजतं कांचनं तथा

लोखंड, टिन, तांबे, चांदी आणि सोने सुद्धा,

ननु पश्याम्यहं देवि किंचिद्धैमं न चायसम्

देवी, मी येथे थोडेसे सोने पाहतो, पण लोखंड नाही दिसत.

एवमुक्ता महादेवी तेन राज्ञा सुशोभना 208.

त्या राजाने असे म्हटल्यावर, तेजस्विनी महादेवी,

गच्छ राजन्यथाकाममनुयास्यामि पृष्ठतः

राजा, तू जसा हवा तसा जा; मी तुझ्या मागून येईन.

ततो राजा च देवी च क्षेत्रं मृगयतस्तदा

त्या वेळी राजा आणि राणी दोघे शेत शोधू लागले.

इदं भद्रं मम क्षेत्रमास्स्वात्र वरवर्णिनि

हे सुंदर रंगवाली, हे माझे शुभ शेत आहे; येथे बस.

अहं छिनद्मि वै देवि त्वमेताञ्छोधय प्रिये

देवी, मी हे खरेच कापतो; तू, प्रिये, हे बाजूला कर.

एवमुक्ता महादेवी तेन राज्ञा तपोधन

त्या राजाने असे म्हटल्यावर, तेजस्विनी महादेवी,

वृक्षोऽत्र दृश्यते पार्श्वे सौवर्णो गुल्म एव च

इथे बाजूला सोन्याचे झाड आणि सोन्याचा गव्हाळा दिसतो.

कथं क्षेत्रं करिष्यावो हृद्रोगस्य तु कारकम्

हे शेत, जे हृदयदुखीचे कारण होते, आपण कसे तयार करणार?