वराहपुराणम्

इति श्रीवराहपुराणे संसारचक्रे कृतान्तकालमृत्युकिङ्करवर्णनं नाम सप्तनवत्यधिकशततमोऽध्यायः

या प्रकारे श्रीवराहपुराणातील संसारचक्रात कृतांत, काळ आणि मृत्यू यांच्या सेवकांचे वर्णन करणारा एकशे सत्त्याण्णवावा अध्याय समाप्त झाला.

अथ संसारचक्रयातनास्वरूपवर्णनम् मामेकमृषभं तत्र दर्शनं च ददौ यमः

आता संसाराच्या चक्रातील यातनांचे खरे स्वरूप सांगतो. तिथे यमाने मला एकटा बैल दाखवला.

याथातथ्येन मे पूजा कार्येण विधिनाऽकरोत्

त्याने माझी पूजा अगदी योग्य रीतीने, विधिप्रमाणे केली.

अब्रवीच्च पुनर्हृष्टो ह्यास्यतां च वरासने

मग तो आनंदाने म्हणाला, 'वरासनावर बस.'

तस्य वक्त्रं महारौद्रं नित्यमेव भयानकम्

त्याचा चेहरा फारच भयंकर, नेहमीच भीतीदायक होता.

लोहिते तस्य वै नेत्रे जल्पतश्च पुनःपुनः

त्याच्या डोळ्यांत रक्तासारखा लाल रंग होता आणि तो पुन्हा पुन्हा बोलत होता.

ततोऽहं तस्य भावेन भावितश्च पुनःपुनः

त्याच्या स्वभावामुळे मी वारंवार भावूक होत होतो.

तस्य प्रीतिकरं सद्यः सर्वदोषविनाशनम्

मग मी त्याला प्रसन्न करणारे, सर्व दोष नष्ट करणारे स्तोत्र त्वरित म्हटले.

कालवृद्धिकरं स्तोत्रं क्षिप्रं तत्र उदीरयन्

ते स्तोत्र दीर्घायुष्य देणारे आणि काळाचे परिणाम लवकर दूर करणारे होते, ते मी तिथे उच्चारले.

ऋषिपुत्र उवाच पितॄणां परमो देवश्चतुष्पाद नमोऽस्तु ते

ऋषीपुत्र म्हणाला, 'चार पायांवर उभ्या असलेल्या पितरांच्या श्रेष्ठ देवता, तुला नमस्कार.'

कालज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवादी दृढव्रतः 198.

तू काळ जाणणारा, कर्म ओळखणारा, सत्य बोलणारा आणि दृढ व्रती आहेस.

कर्म कारयिता चैव भूतभव्य भवत्प्रभो

तू सर्वांना कर्म घडवतोस, भूत, भविष्य आणि वर्तमान यांचा स्वामी आहेस.

दण्डपाणे विरूपाक्ष पाशहस्त नमोऽस्तु ते

दंडधारी, विचित्र डोळ्यांचा, दोरी धरलेला, तुला नमस्कार.

कृष्णवर्ण दुराधर्ष तैलरूप नमोऽस्तु ते

काळ्या वर्णाचा, जवळ येणे कठीण, तेलासारखा, तुला नमस्कार.

हव्यकव्यवहस्त्वं हि प्रभविष्णो नमोऽस्तु ते

तू देव आणि पितर यांचे हविर्कविरूप आहेस, सामर्थ्यशाली आहेस, तुला नमस्कार.

एकदृग्बहुदृग्भूत्वा काल मृत्यो नमोऽस्तु ते

कधी एक डोळा, कधी अनेक डोळे घेणारा, हे काळा, हे मृत्यू, तुला नमस्कार.

क्वचिद्बालः क्वचिद्वृद्धः क्वचिद्रौद्रो नमोऽस्तु ते

कधी बालक, कधी वृद्ध, कधी भयंकर रूप घेणारा, तुला नमस्कार.

प्रत्यक्ष्यं दृश्यते देव त्वां विना न च सिध्यति

देवा, तू प्रत्यक्ष दिसतोस; तुझ्याशिवाय काहीच साध्य होत नाही.

जपानां परमं जप्यं त्वत्तश्चान्यो न दृश्यते

सर्व जपांमध्ये तुझा जप श्रेष्ठ आहे; तुझ्याशिवाय दुसरा कोणीही दिसत नाही.

पतिव्रतास्तु या नार्यो दुःखितास्तपसि स्थिताः

ज्या स्त्रिया पतीला निष्ठावान राहतात, दुःखात असूनही त्या कठोर व्रत पाळतात.

तस्मात्त्वं सर्वदेवेषु चैको धर्मभृतां वरः 198.

म्हणून सर्व देवांमध्ये धर्माचे पालन करणाऱ्यांमध्ये तूच श्रेष्ठ आहेस.

वैशम्पायन उवाच परितुष्टस्तदा धर्मो ह्यौद्दालकसुतं प्रति

वैशंपायन म्हणाला: त्या वेळी धर्म संतुष्ट झाला आणि त्याने उद्दालकाच्या पुत्रावर कृपा केली.

यम उवाच याथातथ्येन वाक्येन ब्रूहि किं करवाणि ते

यम म्हणाला: खरी गोष्ट सांग, मी तुझ्यासाठी काय करू?

वरं वरय भद्रं ते यं वरं काङ्क्षसे द्विज

तू ज्या वराची इच्छा करतोस, तो वर माग, हे सौभाग्यवंत द्विजा.

ऋषिपुत्र उवाच यदि त्वं वरदो राजन्सर्वभूतहिते रतः

ऋषिपुत्र म्हणाला: राजन, जर तू खरंच सर्वांना कल्याण करणारा आणि वर देणारा असशील,

द्रष्टुमिच्छाम्यहं देव तव देशं यथातथम्

हे देव, मला तुझं खऱ्या स्वरूपातलं स्थान पाहायचं आहे.

सर्वं दर्शय मे राजन्यदि त्वं वरदो मम

राजा, जर तू मला वर देणारा असशील तर मला सर्व काही दाखव.

दर्शयस्व महाभाग सर्वलोकस्य चिन्तक

हे महाभाग, सर्व लोकांची काळजी घेणारा, मला ते सर्व दाखव.

एवमुक्तो महातेजा द्वारस्थं संदिदेश ह

असं म्हटल्यावर, तेजस्वी पुरुषाने दारपालाला आज्ञा दिली.