वराहपुराणम्

नाचिकेत उवाच योजनानां सहस्रं तु विस्तराद्द्विगुणायतम्

नाचिकेत म्हणाला, 'ती नगरी हजार योजन रुंद आहे आणि तिची लांबी त्याच्या दुप्पट आहे.'

द्विगुणं परिवेषेण तद्वै प्रेतपतेः पुरम्

त्या प्रेताधिपतीच्या नगराभोवती दुहेरी तटबंदी आहे.

हर्म्यप्रासादसंबाधमहाट्टालसमन्वितम्

ते शहर मोठ्या प्रासादांनी, राजवाड्यांनी आणि उंच मनोऱ्यांनी भरलेले आहे.

कैलासशिखराकारैर्भवनैरुपशोभितम्

कैलासाच्या शिखरांसारख्या सुंदर इमारतींनी ते नगर शोभून गेले आहे.

दीर्घिकाश्च तथा कान्ता नलिन्यश्च सरांसि च

तेथे रमणीय तलाव, कमळांनी भरलेली सरोवरे आणि सुंदर जलाशय आहेत.

नरनारीसमाकीर्णा गजवाजिसमाकुलाः

पुरुष आणि स्त्रिया सर्वत्र आहेत, तसेच हत्ती आणि घोड्यांनी तेथील गजबज वाढली आहे.

सर्वजीवैस्तथाकीर्णं तस्य राज्ञः पुरोत्तमम्

त्या राजाच्या उत्तम नगरीत सर्व प्रकारच्या जीवांची वर्दळ असते.

क्वचिद्गायन् हसंश्चैव क्वचिद्दुःखेन दुःखितः

कुठे लोक गातात आणि हसतात, तर कुठे दुःखाने व्याकुळ झालेले दिसतात.

क्वचिन्नृत्यन्क्वचित्तिष्ठन् क्वचिद्बन्धनसंस्थितः 196.

कुठे कोणी नाचतो, कुठे कोणी उभा असतो, तर कुठे कोणी बंदिवान अवस्थेत आहे.

स्वकर्मभिः प्रदृश्यन्ते स्थूलाः सूक्ष्माश्च जन्तवः

तेथे प्रत्येक जिवाला त्याच्या कर्मानुसार स्थूल किंवा सूक्ष्म रूपात पाहता येते.

अङ्गानि चैव सीदन्ति मनो विह्वलतीव मे

माझे हातपाय थकले आहेत आणि मनही गोंधळून गेले आहे.

तथापि कथयिष्यामि यथादृष्टं तथाश्रुतम्

तरीही मी जे पाहिले आणि ऐकले ते सांगणार आहे.

दृश्यते न च दृश्येत नानावृक्षसमाकुला

ते नगर दिसते, पण खरेच दिसते असे नाही; तिथे अनेक झाडांची गर्दी आहे.

प्रसन्नेन च तोयेन शीतलेन सुगन्धिना

तेथील पाणी स्वच्छ, थंड आणि सुगंधी आहे.

भ्राजते सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी

त्या सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या श्रेष्ठ नदीचे तेज चमकत आहे.

अमराः क्रीडमानाश्च जलक्रीडां पुनःपुनः

तेथे अमर लोक पुन्हा पुन्हा जलक्रीडा करत आनंद घेतात.

भुजङ्गावनताङ्ग्यश्च किन्नर्यश्च सुगायनाः

नागिणी वाकलेल्या देहाने आणि किन्नरी मधुर गाण्याने तेथे उपस्थित आहेत.

एवं नारीसहस्राणि तत्र दिव्यानि नित्यशः

अशा हजारो दिव्य स्त्रिया तेथे नेहमीच वावरतात.

तत्रापरे वृक्षषण्डा नित्यपुष्पफलान्विताः 196.

इतर ठिकाणी नेहमी फुलांनी आणि फळांनी भरलेली झाडांची दाटी आहे.

प्रमदाश्च जले तत्र कामरूपाः सुमेखलाः

त्या पाण्यात सुंदर कंबरपट्टे घातलेल्या, इच्छेनुसार कोणताही रूप धारण करू शकणाऱ्या मोहक स्त्रिया आहेत.

तां नदीं क्षोभयन्त्यस्ताः क्रीडन्ति सहिताः प्रियैः

त्या स्त्रिया आपल्या प्रियजनांसोबत मिळून, नदीचे पाणी हलवित खेळ करतात.

जलतूर्यनिनादेन भूषणानां स्वनेन च

पाण्यातील वाद्यांच्या आवाजाने आणि दागिन्यांच्या झंकाराने,

वैवस्वती नाम महानदी सा शुभा नदीनां प्रवराऽतिरम्या

ती शुभ नदी, सर्व नद्यांमध्ये श्रेष्ठ आणि अत्यंत रम्य, वैवस्वती नावाने ओळखली जाते.

तोयानुरूपा च मनोहरा च दिव्येन तोयेन सदैव पूर्णा

ती नदी आपल्या पाण्याच्या सौंदर्याला साजेशी, नेहमीच दिव्य आणि मनमोहक पाण्याने भरलेली आहे.

रथाङ्गसाह्वैः प्रवरैश्च पद्मैः प्रतप्तजाम्बूनद कर्णिकाभिः

रथांग नावाच्या उत्तम कमळांनी, आणि वितळलेल्या सोन्यासारख्या तेजस्वी करंडकांनी ती सजलेली आहे.

यस्यास्तु तोयं विमलं सुगन्धि स्वादु प्रसन्नं त्वमृतोपमं च

त्या नदीचे पाणी निर्मळ, सुगंधी, गोड, स्वच्छ आणि खरोखरच अमृतासारखे आहे.

नार्यः सुरूपा मदविह्वलाश्च क्रीडन्ति ता यत्र मनोज्ञरूपाः

तेथे सुंदर आणि आनंदाने भरलेल्या स्त्रिया, मनोहारी रूपात खेळताना दिसतात.

या देवतानामपि पूजनीया तपोनिधीनां च तथा मुनीनाम्

ती नदी देवतांसाठी, तपस्वी आणि ऋषींसाठीही पूजनीय आहे.

जलं च दत्तं बहुभिर्नरैश्च तस्याः स्वरूपप्रतिमा च निष्ठा 196.

अनेक पुरुषांनी तेथे पाणी अर्पण केले असून, त्या नदीचे खरे स्वरूप तिच्या मूळ स्वरूपातच प्रस्थापित आहे.