वराहपुराणम्

कथं तं पिण्डसङ्कल्पं मासे मासे नियोजयेत्

मासान्मासाने पिंड अर्पणाचा संकल्प कसा करावा?

निश्चयं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे

मला खरा निर्णय ऐकायची इच्छा आहे; मला याबद्दल फारच कुतूहल आहे.

वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् साधु भूमे वरारोहे सर्वधर्मव्यवस्थिते

वराह रूपातील भगवंतांनी वसुंधरेला उत्तर दिले, 'शाबास भूमी, सुंदर रूप असलेली, सर्व धर्मात स्थिर असलेली.'

कथयिष्यामि ते देवि यन्मां त्वं परिपृच्छसि

देवी, तू जे विचारलेस ते मी तुला सांगतो.

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः

वडील, आजोबा आणि तसाच पणजोबा—

ज्ञात्वा नक्षत्रसंयोगं पितृपक्षे ह्युपागते

पितृपक्ष आला की, नक्षत्रांचा संयोग ओळखून—

करिष्यन्ति च ये श्राद्धं श्रद्धया ज्ञानिनो जनाः १९०.

जे ज्ञानी लोक श्रद्धेने श्राद्ध करतात, ते हे करतात.

केचिद्यजन्ति यज्ञं वै ब्रह्मयज्ञं द्विजातयः

काही द्विज ब्रह्मयज्ञ करतात.

केचिच्च भूतयज्ञेन वर्त्तयन्ति सुमध्यमे

आणि काही, सुंदर कटी असलेली, भूतयज्ञ करून आपला उदरनिर्वाह करतात.

पितृयज्ञं च भो देवि शृणु वक्ष्यामि निश्चयम्

पितृयज्ञाबद्दलही, हे देवी, मी तुला खरा निर्णय सांगतो, ऐक.

सर्वे ते मयि वर्त्तन्ते सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

हे सर्व माझ्यातच आहेत; हे मी तुला खरे सांगतो.

उत्तरोऽग्निरहं चैव दक्षिणाग्निरहं तथा

मीच उत्तर अग्नी आहे, आणि मीच दक्षिण अग्नी देखील आहे.

पावनः पावकश्चैव अहमेव व्यवस्थितः

मीच शुद्ध करणारा आणि अग्नी म्हणून स्थिर आहे.

वैश्वदेवे नियुञ्जीत ब्रह्मचारी शुचिः सदा

वैश्वदेवाच्या वेळी नेहमी पवित्र आणि ब्रह्मचर्य पाळणारा निवडावा.

एतान्न भोजयेच्छ्राद्धे देवतीर्थेषु पूजयेत्

श्राद्धाच्या वेळी त्यांना जेवू घालू नये, पण देवतीर्थांमध्ये त्यांची पूजा करावी.

उत्तमो गृहसन्तुष्टः क्षान्तो दान्तो जितेन्द्रियः

सर्वोत्तम तोच आहे जो आपल्या घरात समाधानी असतो, संयमी, शांत आणि आपल्या इंद्रियांवर विजय मिळवलेला असतो.

वेदविद्याव्रतस्नातो सुविमृष्टान्नभोजकः १९०.

तो वेद, व्रत आणि स्नान यामध्ये पारंगत असतो, आणि स्वच्छ, चांगले अन्न खातो.

दत्त्वा हुताशनायादौ देवतीर्थेषु सुन्दरि

तो प्रथम अग्नीला आणि पवित्र तीर्थस्थळी अर्पण करून,

चतुर्णामेव वर्णानां यद्यथा श्राद्धमर्हति

चारही वर्णांनुसार योग्य रीतीने श्राद्ध करावे.

यन्न पश्यन्ति ते भोज्यं श्वानः कुक्कुटसूकराः

ज्या अन्नाकडे कुत्रे, कोंबडे किंवा डुकरे पाहत नाहीत,

सर्वकर्मकरा ये च सर्वभक्षाश्च ये नराः

आणि जे सर्व प्रकारची कामे करणारे किंवा काहीही खाणारे लोक असतात,

एते पश्यन्ति यच्छ्राद्धं तच्छ्राद्धं राक्षसं विदुः

अशा लोकांनी पाहिलेले श्राद्ध राक्षसी समजावे.

हृतं यदा तु त्रैलोक्यं शक्रस्यार्थे त्रिविक्रमे

जेव्हा विष्णूच्या त्रिविक्रम रूपाने इंद्रासाठी त्रैलोक्य जिंकले गेले,

वर्जनीया बुधैरेते पितृयज्ञेषु सुन्दरि

हे सर्व बुद्धिमानांनी पितृयज्ञात टाळावे, हे सुंदरिनी.

पितॄंस्तत्राह्वयेद्भूमे मन्त्रेण विधिपूर्वकम्

तेथे योग्य मंत्र आणि विधीने पृथ्वीवर पितरांना बोलवावे.

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः

वडील, आजोबा आणि तसंच पणजोबा,

प्रणम्य शिरसा देवीर्निर्वापस्य च धारिणीः १९०.

मस्तक झुकवून देवी आणि अर्पण स्वीकारणाऱ्यांना नमस्कार करावा.

एवं दत्तेन प्रीयन्ते पितरश्च न संशयः

अशा प्रकारे दिलेल्या अर्पणाने पितर प्रसन्न होतात; यात शंका नाही.

त्रयस्तत्र वरारोहे देवगात्राद्विनिस्सृताः

तीथे, सुंदरिनी, देवांच्या देहातून तीन जण उत्पन्न झाले आहेत.