वराहपुराणम्

अपात्राय न दातव्यं नास्तिकाय गुरुद्रुहे

अयोग्य, नास्तिक किंवा गुरुद्रोही यांना कधीच द्यू नये.

इत्युक्त्वा पितरः सर्वे गताः स्वर्गाय भामिनि

असे सांगून सर्व पितर स्वर्गात गेले, हे सुंदरिनी.

यदुक्तं पितृभिः सर्वं तच्चकार मुदायुतः

तो आनंदाने पितरांनी सांगितलेले सर्व काही करतो.

सन्तारयति दुर्गेभ्यो विषमेभ्यो न संशयः

तो संकटांतून आणि कठीण प्रसंगांतून तारतो—याबद्दल शंका नाही.

तस्माद्दानं प्रदातव्यं ब्राह्मणाय वसुन्धरे

म्हणून, वसुंधरे, ब्राह्मणाला दान द्यावे.

सर्वे श्राद्धं करिष्यन्ति निमिप्रभृतयो धरे 189.

निमी आणि इतर सर्वजण श्राद्ध करतील, हे धरित्री.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे पिण्डकल्पोत्पत्तिर्नामेकोननवत्यधिकशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीवराहपुराणातील भगवद्शास्त्रातील 'पिंडकल्प उत्पत्ती' नावाचा एकशे नव्वदावा अध्याय संपला.

अथ श्राद्धपितृयज्ञनिश्चयप्रकरणम् देवमानुषतिर्यक्षु प्रेतेषु नरकेषु च

आता श्राद्ध आणि पितृयज्ञ यांचा निर्णय सांगणारे प्रकरण. देव, माणसे, प्राणी, मृतात्मे आणि नरकात असलेले यांच्यातील नियम सांगतो.

स्वप्नोपममिमं लोकं ह्यात्मकर्म शुभाशुभम्

हा जग म्हणजे स्वप्नासारखा आहे, आणि आपलीच कर्मे, चांगली किंवा वाईट, या जगाला घडवतात.

क एते पितरो देव श्राद्धं भोक्ष्यन्ति योगतः

हे देव, योगाच्या मार्गाने श्राद्धाचा भाग घेणारे हे पितर कोण आहेत?

कथं तं पिण्डसङ्कल्पं मासे मासे नियोजयेत्

मासान्मासाने पिंड अर्पणाचा संकल्प कसा करावा?

निश्चयं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे

मला खरा निर्णय ऐकायची इच्छा आहे; मला याबद्दल फारच कुतूहल आहे.

वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् साधु भूमे वरारोहे सर्वधर्मव्यवस्थिते

वराह रूपातील भगवंतांनी वसुंधरेला उत्तर दिले, 'शाबास भूमी, सुंदर रूप असलेली, सर्व धर्मात स्थिर असलेली.'

कथयिष्यामि ते देवि यन्मां त्वं परिपृच्छसि

देवी, तू जे विचारलेस ते मी तुला सांगतो.

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः

वडील, आजोबा आणि तसाच पणजोबा—

ज्ञात्वा नक्षत्रसंयोगं पितृपक्षे ह्युपागते

पितृपक्ष आला की, नक्षत्रांचा संयोग ओळखून—

करिष्यन्ति च ये श्राद्धं श्रद्धया ज्ञानिनो जनाः १९०.

जे ज्ञानी लोक श्रद्धेने श्राद्ध करतात, ते हे करतात.

केचिद्यजन्ति यज्ञं वै ब्रह्मयज्ञं द्विजातयः

काही द्विज ब्रह्मयज्ञ करतात.

केचिच्च भूतयज्ञेन वर्त्तयन्ति सुमध्यमे

आणि काही, सुंदर कटी असलेली, भूतयज्ञ करून आपला उदरनिर्वाह करतात.

पितृयज्ञं च भो देवि शृणु वक्ष्यामि निश्चयम्

पितृयज्ञाबद्दलही, हे देवी, मी तुला खरा निर्णय सांगतो, ऐक.

सर्वे ते मयि वर्त्तन्ते सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

हे सर्व माझ्यातच आहेत; हे मी तुला खरे सांगतो.

उत्तरोऽग्निरहं चैव दक्षिणाग्निरहं तथा

मीच उत्तर अग्नी आहे, आणि मीच दक्षिण अग्नी देखील आहे.

पावनः पावकश्चैव अहमेव व्यवस्थितः

मीच शुद्ध करणारा आणि अग्नी म्हणून स्थिर आहे.

वैश्वदेवे नियुञ्जीत ब्रह्मचारी शुचिः सदा

वैश्वदेवाच्या वेळी नेहमी पवित्र आणि ब्रह्मचर्य पाळणारा निवडावा.

एतान्न भोजयेच्छ्राद्धे देवतीर्थेषु पूजयेत्

श्राद्धाच्या वेळी त्यांना जेवू घालू नये, पण देवतीर्थांमध्ये त्यांची पूजा करावी.

उत्तमो गृहसन्तुष्टः क्षान्तो दान्तो जितेन्द्रियः

सर्वोत्तम तोच आहे जो आपल्या घरात समाधानी असतो, संयमी, शांत आणि आपल्या इंद्रियांवर विजय मिळवलेला असतो.

वेदविद्याव्रतस्नातो सुविमृष्टान्नभोजकः १९०.

तो वेद, व्रत आणि स्नान यामध्ये पारंगत असतो, आणि स्वच्छ, चांगले अन्न खातो.

दत्त्वा हुताशनायादौ देवतीर्थेषु सुन्दरि

तो प्रथम अग्नीला आणि पवित्र तीर्थस्थळी अर्पण करून,

चतुर्णामेव वर्णानां यद्यथा श्राद्धमर्हति

चारही वर्णांनुसार योग्य रीतीने श्राद्ध करावे.