वराहपुराणम्

क्षुत्पिपासार्दिता नित्यं क्रन्दन्ते च पुनः पुनः

—सतत भूक आणि तहान यात त्रस्त होऊन पुन्हा पुन्हा आक्रोश करत होते.

मृगयार्थं गतस्तत्र द्वित्रैः परिजनैर्वृतः

तो दोन-तीन सेवकांसह शिकार करण्यासाठी तिथे गेला.

के भवन्तोऽत्र संप्राप्ता दशामेतां सुदुःखिताः

तुम्ही कोण आहात, इतक्या दुःखद स्थितीत इथे कसे आलात?

पितर ऊचुः वयं तस्यैव पितरो नरकं गन्तुमुद्यताः

पितर म्हणाले: आम्ही त्याचेच पितर आहोत, आणि आता नरकात जाण्याच्या मार्गावर आहोत.

तेषां तु वचनं श्रुत्वा राजा दुःखसमन्वितः

त्यांचे बोलणे ऐकून राजाच्या मनात मोठे दुःख झाले.

मेधातिथिरुवाच केन वै कर्मदोषेण निरयं गन्तुमुद्यताः

मेधातिथी म्हणाला: कोणत्या कर्मदोषामुळे तुम्ही नरकात जाणार आहात?

पितर ऊचुः तेनैव कर्मदोषेण नरकं गन्तुमुद्यताः ।। 189.

पितर म्हणाले: ह्याच कर्मदोषामुळे आम्ही नरकात जाण्याच्या वाटेवर आहोत.

तत्र दुःखं महद्भुक्त्वा पुनर्गच्छामहे दिवम्

तेथे मोठे दुःख भोगून आम्ही पुन्हा स्वर्गात जातो.

असंख्यातास्त्वया दत्ता गावः सुबहुदक्षिणा

तुम्ही असंख्य गायी भरपूर दक्षिणेसह दान दिल्या आहेत.

तत्र चान्नं न विद्येत येन तृप्तिर्भविष्यति

तेथे असं काहीच अन्न मिळणार नाही, ज्यामुळे पोटभर होईल.

तेषां तु वचनं श्रुत्वा मेधातिथिरगाद्गृहम्

त्यांच्या बोलण्यावर मेधातिथी आपल्या घरी गेला.

मेधातिथिरुवाच आहूयन्तां द्विजाः सर्वे कुण्डगोलकवर्जिताः

मेधातिथी म्हणाला, 'कुंड आणि गोलक यांच्या दोषांपासून मुक्त असलेले सर्व ब्राह्मणांना बोलवा.'

इत्युक्तमात्रे वचने चन्द्रशर्मा पुरोहितः

हे शब्द उच्चारताच, चंद्रशर्मा हा पुरोहित

साधून्क्षांतान्कुलीनांश्च सुशीलान्मानवर्जितान्

त्याने सज्जन, संयमी, उच्च कुळातील, चांगले वागणारे आणि दोषरहित असे सर्व गोळा केले.

कृते श्राद्धे ततः पश्चात्पिण्डान्निर्वाप्य यत्नतः

श्राद्ध झाल्यावर त्याने काळजीपूर्वक पिंड अर्पण केले.

हृष्टान्पुष्टान्बलैर्युक्तान्राजा तु मुमुदे भृशम् 189.

राजाला ते आनंदी, पुष्ट आणि बळकट दिसल्यावर फारच समाधान वाटले.

ऊचुर्विनयसम्पन्नाः प्रीतिपूर्वमिदं वचः

विनयशील लोकांनी प्रेमपूर्वक असे बोलले:

इदानीं च त्वया कार्यमस्मद्धितमनुऽत्तमम्

आता तू आमच्या हितासाठी हे श्रेष्ठ कार्य अवश्य कर.

तयोर्दत्तं तु यच्छ्राद्धं निष्फलं तत्स्मृतं बुधैः

त्या दोघांना दिलेले श्राद्ध विद्वानांनी निष्फळ म्हटले आहे.

सङ्कल्पयित्वा चान्नं तु गोभ्यो देयं यथाविधि

निश्चय करून, योग्य पद्धतीने गायींना अन्न द्यावे.

अपात्राय न दातव्यं नास्तिकाय गुरुद्रुहे

अयोग्य, नास्तिक किंवा गुरुद्रोही यांना कधीच द्यू नये.

इत्युक्त्वा पितरः सर्वे गताः स्वर्गाय भामिनि

असे सांगून सर्व पितर स्वर्गात गेले, हे सुंदरिनी.

यदुक्तं पितृभिः सर्वं तच्चकार मुदायुतः

तो आनंदाने पितरांनी सांगितलेले सर्व काही करतो.

सन्तारयति दुर्गेभ्यो विषमेभ्यो न संशयः

तो संकटांतून आणि कठीण प्रसंगांतून तारतो—याबद्दल शंका नाही.

तस्माद्दानं प्रदातव्यं ब्राह्मणाय वसुन्धरे

म्हणून, वसुंधरे, ब्राह्मणाला दान द्यावे.

सर्वे श्राद्धं करिष्यन्ति निमिप्रभृतयो धरे 189.

निमी आणि इतर सर्वजण श्राद्ध करतील, हे धरित्री.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे पिण्डकल्पोत्पत्तिर्नामेकोननवत्यधिकशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीवराहपुराणातील भगवद्शास्त्रातील 'पिंडकल्प उत्पत्ती' नावाचा एकशे नव्वदावा अध्याय संपला.

अथ श्राद्धपितृयज्ञनिश्चयप्रकरणम् देवमानुषतिर्यक्षु प्रेतेषु नरकेषु च

आता श्राद्ध आणि पितृयज्ञ यांचा निर्णय सांगणारे प्रकरण. देव, माणसे, प्राणी, मृतात्मे आणि नरकात असलेले यांच्यातील नियम सांगतो.

स्वप्नोपममिमं लोकं ह्यात्मकर्म शुभाशुभम्

हा जग म्हणजे स्वप्नासारखा आहे, आणि आपलीच कर्मे, चांगली किंवा वाईट, या जगाला घडवतात.