वराहपुराणम्

दृष्ट्वा तं पितरो यान्ति निराशा निरयं द्रुतम्

त्याला पाहून पितर निराश होतात आणि लवकरच नरकात जातात.

तस्माद्दानं न दातव्यमपात्राय यशस्विनि

म्हणून, हे कीर्तिवंत स्त्री, अयोग्य व्यक्तीस दान देऊ नये.

अवन्तीविषये कश्चिद्राजा ह्यत्यन्तधार्मिकः

अवंती देशात एक अत्यंत धर्मनिष्ठ राजा होता.

राज्ञः पुरोहितश्चासीच्चन्द्रशर्म्मा द्विजोत्तमः

त्या राजाचा पुरोहित चंद्रशर्मा नावाचा एक श्रेष्ठ ब्राह्मण होता.

स राजा ब्राह्मणेभ्यश्च गा ददाति दिने दिने

तो राजा दररोज ब्राह्मणांना गायी दान देत असे.

गते बहुतिथे काले राज्ञो मेधातिथेः पितुः विप्रानाह्वापयामास पितुर्वै श्राद्धकारणात्

खूप काळ गेल्यावर, त्या राजाचा मुलगा मेधातिथीने वडिलांच्या श्राद्धासाठी ब्राह्मणांना बोलावले.

आगतान्ब्राह्मणान्दृष्ट्वा मेधातिथिरकल्मषः 189.

आलेले ब्राह्मण पाहून मेधातिथी मनाने अशुद्ध झाला.

श्राद्धं कृत्वा तु विधिवत्पिण्डान्निर्वाप्य यत्नतः

त्याने विधिपूर्वक श्राद्ध केले आणि काळजीपूर्वक पिंड अर्पण केले.

तन्मध्ये ब्राह्मणः कश्चिद्गोलकोऽवस्थितस्तदा

त्यावेळी त्यांच्यात गोलक नावाचा एक ब्राह्मणही उपस्थित होता.

तेनैव श्राद्धदोषेण राज्ञस्तु पितरस्तदा

त्या श्राद्धातील दोषामुळे त्या वेळी राजाचे पितर—

क्षुत्पिपासार्दिता नित्यं क्रन्दन्ते च पुनः पुनः

—सतत भूक आणि तहान यात त्रस्त होऊन पुन्हा पुन्हा आक्रोश करत होते.

मृगयार्थं गतस्तत्र द्वित्रैः परिजनैर्वृतः

तो दोन-तीन सेवकांसह शिकार करण्यासाठी तिथे गेला.

के भवन्तोऽत्र संप्राप्ता दशामेतां सुदुःखिताः

तुम्ही कोण आहात, इतक्या दुःखद स्थितीत इथे कसे आलात?

पितर ऊचुः वयं तस्यैव पितरो नरकं गन्तुमुद्यताः

पितर म्हणाले: आम्ही त्याचेच पितर आहोत, आणि आता नरकात जाण्याच्या मार्गावर आहोत.

तेषां तु वचनं श्रुत्वा राजा दुःखसमन्वितः

त्यांचे बोलणे ऐकून राजाच्या मनात मोठे दुःख झाले.

मेधातिथिरुवाच केन वै कर्मदोषेण निरयं गन्तुमुद्यताः

मेधातिथी म्हणाला: कोणत्या कर्मदोषामुळे तुम्ही नरकात जाणार आहात?

पितर ऊचुः तेनैव कर्मदोषेण नरकं गन्तुमुद्यताः ।। 189.

पितर म्हणाले: ह्याच कर्मदोषामुळे आम्ही नरकात जाण्याच्या वाटेवर आहोत.

तत्र दुःखं महद्भुक्त्वा पुनर्गच्छामहे दिवम्

तेथे मोठे दुःख भोगून आम्ही पुन्हा स्वर्गात जातो.

असंख्यातास्त्वया दत्ता गावः सुबहुदक्षिणा

तुम्ही असंख्य गायी भरपूर दक्षिणेसह दान दिल्या आहेत.

तत्र चान्नं न विद्येत येन तृप्तिर्भविष्यति

तेथे असं काहीच अन्न मिळणार नाही, ज्यामुळे पोटभर होईल.

तेषां तु वचनं श्रुत्वा मेधातिथिरगाद्गृहम्

त्यांच्या बोलण्यावर मेधातिथी आपल्या घरी गेला.

मेधातिथिरुवाच आहूयन्तां द्विजाः सर्वे कुण्डगोलकवर्जिताः

मेधातिथी म्हणाला, 'कुंड आणि गोलक यांच्या दोषांपासून मुक्त असलेले सर्व ब्राह्मणांना बोलवा.'

इत्युक्तमात्रे वचने चन्द्रशर्मा पुरोहितः

हे शब्द उच्चारताच, चंद्रशर्मा हा पुरोहित

साधून्क्षांतान्कुलीनांश्च सुशीलान्मानवर्जितान्

त्याने सज्जन, संयमी, उच्च कुळातील, चांगले वागणारे आणि दोषरहित असे सर्व गोळा केले.

कृते श्राद्धे ततः पश्चात्पिण्डान्निर्वाप्य यत्नतः

श्राद्ध झाल्यावर त्याने काळजीपूर्वक पिंड अर्पण केले.

हृष्टान्पुष्टान्बलैर्युक्तान्राजा तु मुमुदे भृशम् 189.

राजाला ते आनंदी, पुष्ट आणि बळकट दिसल्यावर फारच समाधान वाटले.

ऊचुर्विनयसम्पन्नाः प्रीतिपूर्वमिदं वचः

विनयशील लोकांनी प्रेमपूर्वक असे बोलले:

इदानीं च त्वया कार्यमस्मद्धितमनुऽत्तमम्

आता तू आमच्या हितासाठी हे श्रेष्ठ कार्य अवश्य कर.

तयोर्दत्तं तु यच्छ्राद्धं निष्फलं तत्स्मृतं बुधैः

त्या दोघांना दिलेले श्राद्ध विद्वानांनी निष्फळ म्हटले आहे.