वराहपुराणम्

प्रेतान्ने चोदरस्थे तु कालधर्ममुपागतः

मृत झालेल्याच्या पोटात प्रेतासाठीचे अन्न ठेवले तर,

प्राप्नोति राक्षसत्वं वै ततो मुच्येत किल्बिषात्

तो राक्षसत्व प्राप्त करतो आणि त्यामुळे पापातून मुक्त होतो.

गोहस्त्यश्वधनादीनि सागरान्तानि माधवि

माधवी, गायी, हत्ती, घोडे आणि समुद्रापर्यंत असलेली संपत्ती यांचे दान,

प्रायश्चित्तं चरेद्यस्तु स तारयति निश्चितम् । द्विजो ज्ञानेन सम्पन्नो वेदाभ्यासरतः सदा

जो प्रायश्चित्त करतो, ज्या द्विजाजवळ ज्ञान आहे आणि जो नेहमी वेदाध्ययनात मग्न असतो, तो नक्कीच इतरांना तारतो.

स तारयति चात्मानं दातारं नैव संशयः

तो स्वतःला आणि दान देणाऱ्यालाही तारतो; यात काहीच शंका नाही.

दैवे च जन्मनक्षत्रे श्राद्धकाले च पर्वसु

दैवी विधीच्या वेळी, जन्माच्या वेळी, जन्मनक्षत्रावर, श्राद्धकाळी आणि सणाच्या दिवशी,

वेदविद्याव्रतस्नातं बहुधर्मनिरन्तरम् 189.

जो वेदपाठी आहे, व्रतानिमित्त स्नान केलेला आहे आणि अनेक धर्मकृत्यांत नेहमी मग्न असतो,

क्षमायुक्तं च शास्त्रज्ञमहिंसायां रतं तथा

जो क्षमाशील आहे, शास्त्र जाणणारा आहे आणि अहिंसेमध्ये रमतो,

दद्याद्दानानि विप्राय स वै तारयितुं क्षमः

अशा ब्राह्मणाला दान द्यावे; तो खरोखर तारण्यास योग्य असतो.

कुण्डगोलं प्रतिग्राहि दातारं चाप्यधो नयेत्

दान घेणारा ब्राह्मण जर विहीर किंवा खड्ड्यासारखा असेल, तर तो दान देणाऱ्याला अधःपाताकडे नेत असतो.

दृष्ट्वा तं पितरो यान्ति निराशा निरयं द्रुतम्

त्याला पाहून पितर निराश होतात आणि लवकरच नरकात जातात.

तस्माद्दानं न दातव्यमपात्राय यशस्विनि

म्हणून, हे कीर्तिवंत स्त्री, अयोग्य व्यक्तीस दान देऊ नये.

अवन्तीविषये कश्चिद्राजा ह्यत्यन्तधार्मिकः

अवंती देशात एक अत्यंत धर्मनिष्ठ राजा होता.

राज्ञः पुरोहितश्चासीच्चन्द्रशर्म्मा द्विजोत्तमः

त्या राजाचा पुरोहित चंद्रशर्मा नावाचा एक श्रेष्ठ ब्राह्मण होता.

स राजा ब्राह्मणेभ्यश्च गा ददाति दिने दिने

तो राजा दररोज ब्राह्मणांना गायी दान देत असे.

गते बहुतिथे काले राज्ञो मेधातिथेः पितुः विप्रानाह्वापयामास पितुर्वै श्राद्धकारणात्

खूप काळ गेल्यावर, त्या राजाचा मुलगा मेधातिथीने वडिलांच्या श्राद्धासाठी ब्राह्मणांना बोलावले.

आगतान्ब्राह्मणान्दृष्ट्वा मेधातिथिरकल्मषः 189.

आलेले ब्राह्मण पाहून मेधातिथी मनाने अशुद्ध झाला.

श्राद्धं कृत्वा तु विधिवत्पिण्डान्निर्वाप्य यत्नतः

त्याने विधिपूर्वक श्राद्ध केले आणि काळजीपूर्वक पिंड अर्पण केले.

तन्मध्ये ब्राह्मणः कश्चिद्गोलकोऽवस्थितस्तदा

त्यावेळी त्यांच्यात गोलक नावाचा एक ब्राह्मणही उपस्थित होता.

तेनैव श्राद्धदोषेण राज्ञस्तु पितरस्तदा

त्या श्राद्धातील दोषामुळे त्या वेळी राजाचे पितर—

क्षुत्पिपासार्दिता नित्यं क्रन्दन्ते च पुनः पुनः

—सतत भूक आणि तहान यात त्रस्त होऊन पुन्हा पुन्हा आक्रोश करत होते.

मृगयार्थं गतस्तत्र द्वित्रैः परिजनैर्वृतः

तो दोन-तीन सेवकांसह शिकार करण्यासाठी तिथे गेला.

के भवन्तोऽत्र संप्राप्ता दशामेतां सुदुःखिताः

तुम्ही कोण आहात, इतक्या दुःखद स्थितीत इथे कसे आलात?

पितर ऊचुः वयं तस्यैव पितरो नरकं गन्तुमुद्यताः

पितर म्हणाले: आम्ही त्याचेच पितर आहोत, आणि आता नरकात जाण्याच्या मार्गावर आहोत.

तेषां तु वचनं श्रुत्वा राजा दुःखसमन्वितः

त्यांचे बोलणे ऐकून राजाच्या मनात मोठे दुःख झाले.

मेधातिथिरुवाच केन वै कर्मदोषेण निरयं गन्तुमुद्यताः

मेधातिथी म्हणाला: कोणत्या कर्मदोषामुळे तुम्ही नरकात जाणार आहात?

पितर ऊचुः तेनैव कर्मदोषेण नरकं गन्तुमुद्यताः ।। 189.

पितर म्हणाले: ह्याच कर्मदोषामुळे आम्ही नरकात जाण्याच्या वाटेवर आहोत.

तत्र दुःखं महद्भुक्त्वा पुनर्गच्छामहे दिवम्

तेथे मोठे दुःख भोगून आम्ही पुन्हा स्वर्गात जातो.

असंख्यातास्त्वया दत्ता गावः सुबहुदक्षिणा

तुम्ही असंख्य गायी भरपूर दक्षिणेसह दान दिल्या आहेत.