वराहपुराणम्

पिपीलिकादिभूतानि प्रेतभागं च सर्वशः

मुंग्या आणि इतर जीवांना, तसेच मृत व्यक्तीच्या वाट्याचा पूर्ण भाग द्यावा.

भुक्तेषु तेषु सर्वेषु दीनानाथान् प्रतर्प्य च

सर्वांनी जेवल्यावर, गरीब आणि अनाथ लोकांना तृप्त केलं की,

सर्वान्नमक्षयं तस्य दत्तं भवति सुन्दरि

सुंदरी, त्याने दिलेलं सर्व अन्न त्याच्यासाठी कधीही संपत नाही.

नेमिप्रभृतिभिः शौचं चातुर्वर्ण्यस्य सर्वतः

चक्राच्या कडेसारख्या उपायांनी, चारही वर्णांमध्ये सर्वत्र शुद्धता राखली जाते.

कृत्वा तु धर्मसंकल्पं प्रेतकार्यं विशेषतः

धर्माचा संकल्प करून, विशेषतः मृतांसाठीचे कर्म करावं.

विस्तरेण मया प्रोक्तं प्रत्यक्षं नारदस्य च

हे मी विस्ताराने सांगितलं आहे, प्रत्यक्ष आणि नारदालाही समजावून दिलं आहे.

तस्मात्प्रभृति लोकेषु पितृयज्ञो भविष्यति

त्या वेळेपासून लोकांमध्ये पितृयज्ञ प्रचलित होईल.

शिवलोकं ब्रह्मलोकं विष्णुलोकं न सशंयः

शिवलोक, ब्रह्मलोक किंवा विष्णुलोक मिळण्यात काहीच शंका ठेवू नये.

दातव्यं तु तृतीये च मासे सप्तनवेषु च 188.

दान तिसऱ्या महिन्यात, तसेच सातव्या आणि नवव्या महिन्यातही द्यावं.

प्रेतस्यावाहनं कृत्वा शुचिर्भूत्वा समाहितः

मृत व्यक्तीचं आवाहन करून, शुद्ध आणि एकाग्र मनाने,

मन्त्रयुक्तोपचारेण चातुर्वर्ण्यस्य सर्वतः

मंत्रयुक्त उपचारांनी, चारही वर्णांसाठी सर्वत्र दान करावं.

प्रेतकार्ये निवृत्ते तु पूर्णे संवत्सरे तथा

मृतांसाठीचं कर्म पूर्ण झाल्यावर, आणि वर्षही पूर्ण झाल्यावर,

पितामहः स्नुषा भार्या ज्ञातिसम्बन्धिबान्धवाः

पितामह, सून, पत्नी, नातेवाईक आणि बंधू,

स्वयं मुहूर्त्तं रोदित्वा ततो याति पराङ्मुखः

स्वतः थोडा वेळ रडून, मग तो तिथून दूर वळतो.

कस्य माता पिता कस्य कस्य भार्या सुतास्तथा

कोणाची आई, कोणाचा वडील, कोणाची पत्नी, आणि कोणाचे पुत्र?

स्नेहभावेन कर्त्तव्यः संस्कारो हि मृतस्य च

मृत व्यक्तीचे अंतिम संस्कार प्रेमभावनेनेच करावेत.

संसारेष्वनुभूतानि कस्य ते कस्य वा वयम्

या जगात कोण कुणाचे असते, आणि आपण एकमेकांचे कोण आहोत?

प्रेतकार्ये निवृत्ते तु पितृत्वमुपजायते

मृतकाचे कर्मकांड पूर्ण झाल्यावरच पित्याचे नाते निर्माण होते.

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः 188.

म्हणूनच वडील, आजोबा आणि तसाच पणजोबा देखील.

एवमुक्त्वा स आत्रेयः पितृयज्ञ विनिश्चयम्

अशी सांगून त्या आत्रेय वंशजाने पितृयज्ञाचा निर्णय स्पष्ट केला.

नारद उवाच चातुवर्ण्यस्य सर्वस्य त्वया धर्मः प्रतिष्ठितः

नारद म्हणाले: तू चारही वर्णांसाठी धर्माची स्थापना केलीस.

पितृयज्ञमुपश्राद्धे मासि मासि दिने तथा

पिंडदानाचे कर्म श्राद्धानंतरच्या महिन्यात, तसेच दररोज करावे.

निर्दिष्टं ब्राह्मणानां वै शूद्राणां मन्त्रवर्जितम्

हे ब्राह्मणांसाठी सांगितले आहे, आणि शूद्रांसाठी मंत्रांशिवाय करावे.

कुर्वन्ति सततं श्राद्धं नैमिश्राद्धं तदुच्यते

ते नेहमीच श्राद्ध करतात; त्याला नैमित्तिक श्राद्ध असे म्हणतात.

एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो नारदो द्विजतत्तमः

असे सांगून श्रेष्ठ मुनी नारद, द्विजांमध्ये सर्वोत्तम—

एवं च पिण्डसंकल्पं श्राद्धोत्पत्तिश्च माधवि

माधवी, अशा प्रकारे पिंडदानाचा संकल्प आणि श्राद्धाची उत्पत्ती सांगितली.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे पिण्डकल्प श्राद्धोत्पत्तिर्नामाष्टाशीत्यधिकशततमोऽध्याय

श्रीवराहपुराणातील भगवद्शास्त्रातील पिंडकल्प व श्राद्धोत्पत्ती नावाचा एकशे अठ्ठ्याऐंशीवा अध्याय येथे संपला.

अथ पिण्डकल्पोत्पत्तिप्रकरणम् श्रुतं श्राद्धं यथावृत्तं शौचाशौचांश्च सर्वशः

आता पिंडकल्पाच्या उत्पत्तीचा प्रसंग: श्राद्ध कसे केले जाते आणि शुद्ध-अशुद्धतेचे सर्व नियम ऐकले आहेत.

उत्पन्नं संशयं मेऽद्य भगवन्वक्तुमर्हसि

आज माझ्या मनात एक शंका निर्माण झाली आहे, प्रभो, ती समजावून सांगावी.