वराहपुराणम्

चातुर्वर्ण्येषु संस्कारमेवं भवति पुत्रक

मुला, चारही वर्णांमध्ये असा संस्कार असतो.

मृतं नाम तथोद्दिश्य दद्यात्पिण्डं महीतले

मृताचे नाव घेऊन, पृथ्वीवर पिंड अर्पण करावा.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे श्राद्धोत्पतिनिरूपणं नाम सप्ताशीत्यधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील भगवद्शास्त्रात 'श्राद्धाची उत्पत्ती' या नावाचा एकशेपंच्याऐंशीवा अध्याय येथे संपला.

अथ पिण्डकल्पश्राद्धोत्पतिप्रकरणम् देवदेवोऽसि देवानां लोकनाथोऽपरिग्रहः

आता पिंडकल्प श्राद्धाची उत्पत्ती सांगणारा भाग सुरू होतो. तू देवांचा देव, सर्व लोकांचा स्वामी आणि आसक्तिरहित आहेस.

श्रीवराह उवाच गतायुषस्तृतीयेन स्नानं कुर्यान्नदीजले

श्रीवराह म्हणाले: आयुष्य संपल्यावर तिसऱ्यांदा नदीच्या पाण्यात स्नान करावे.

पिण्डं संचूरणं दद्यात्त्रींश्च दद्याज्जलाञ्जलीन्

अन्नाचा एक गोळा द्यावा आणि पाणी तीस वेळा अंजलीने अर्पण करावे.

अन्यस्थानेषु दातव्यं स्नानात्त्वहनि सप्तमे

इतर ठिकाणी, स्नानानंतर सातव्या दिवशी अर्पण करावे.

क्षारादिना वस्त्रशौचं दिने च दशमे तथा

दहाव्या दिवशी वस्त्र क्षार वगैरेने स्वच्छ करावीत.

एकादशे च दिवसे एकोद्दिष्टं यथाविधि

अकराव्या दिवशी, नियमाप्रमाणे एकोद्दिष्ट विधी करावा.

एकोद्दिष्टं मनुष्याणां चातुर्वर्ण्यस्य माधवि

एकोद्दिष्ट हा चारही वर्णातील लोकांसाठी असतो, माधवी.

स्नात्वा चैव शुचिर्भूत्वा प्रेतं प्रेतेषु योजयेत्

स्नान करून शुद्ध होऊन, मृत व्यक्तीला पितरांमध्ये सामील करावे.

अपाकद्रव्यं संगृह्य ब्रह्मणो वचनं यथा 188.

अपवित्र वस्तू एकत्र करून, ब्रह्मदेवाच्या आज्ञेनुसार वागावे.

शुश्रूषया विपन्नानां शूद्राणां च वरानने

जे पडले आहेत आणि शूद्र यांची सेवा केल्याने, सुंदर मुखी,

मृतस्य नाम चोद्दिश्य यस्यार्थे च प्रयोजितः

ज्याच्यासाठी विधी केला जातो, त्या मृत व्यक्तीचे नाव उच्चारावे.

गत्वा निमन्त्रितं विप्रं नम्रो भूत्वा समाहितः

आमंत्रित ब्राह्मणाकडे जाऊन, नम्रपणे आणि एकाग्रतेने वागावे.

गतोऽसि दिव्यलोके त्वं कृतान्तविहितेन च

तू मृत्यूच्या नियमानुसार दिव्य लोकात गेला आहेस.

अस्तङ्गते तथादित्ये गत्वा ब्राह्मणमन्दिरम्

सूर्य मावळल्यावर, ब्राह्मणाच्या घरी जावे.

पाद्संवाहनं कार्यं प्रेतस्य हितकाम्यया

मृताच्या कल्याणासाठी त्याचे पाय दाबावेत.

यावत्तु तिष्ठते तत्र प्रेतभोगमुदीक्षते

तो तिथे ज्या वेळेपर्यंत राहतो, तेव्हा मृताच्या भोगाकडे पाहतो.

प्रभातायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे

रात्र संपली आणि सूर्य उगवला की,

निपातदेशं संगृह्य शुचिदेशे समाहितः 188.

शुद्ध जागी उरलेले अवशेष नेऊन, एकाग्रतेने ठेवावेत.

चतुःषष्टिकृतं भागं यथावत्सुकृतं भवेत्

योग्य प्रकारे केलेला भाग, सुकृताच्या चौसष्ट पट असावा.

छायायां कुंजरस्यापि नदीकूलद्रुमे तथा

हत्तीच्या सावलीत, नदीच्या काठी किंवा झाडाखालीही,

यं देशं च न पश्यन्ति कुक्कुटश्वानशूकराः

ज्या भूमीवर कोंबड्या, कुत्री किंवा डुकरे जात नाहीत,

कुक्कुटः पक्षवातेन चाण्डालश्च यथा धरे

कोंबडी आपल्या पंखाच्या वाऱ्याने आणि चांडाळ जसा जमिनीवर चालतो,

वर्जनीया बुधैरेते प्रेतकार्येषु सुन्दरि

सुंदरि, अशा गोष्टी बुद्धिमान लोकांनी श्राद्धकर्मात टाळाव्यात.

नागा भूतानि यज्ञाश्च ये च स्थावरजङ्गमाः

साप, भुते, यज्ञ आणि सर्व स्थावर-जंगम गोष्टी,

धारयिष्यामि सुश्रोणि विष्णुमायाततं जगत्

सुश्रोणी, मी विष्णूच्या मायेमुळे पसरलेल्या या जगाला धारण करीन.

स्नानं कुर्वन्तु ते भूमे स्थण्डिले तदनन्तरे

हे पृथ्वी, त्यानंतर लगेच जमिनीवर स्नान करावे.