वराहपुराणम्

पूर्वसन्ध्यानु सम्प्राप्ता उदिते च दिवाकरे

पहाटेची संध्या आली आणि सूर्य उगवला,

पुनश्चिन्तां प्रपन्नः स आत्रेयो ह्यतिदुःखितः

पुन्हा, आत्रेय खूप दुःखी होऊन चिंतेत पडला.

धिग्वयो धिक्च मे कर्म धिग्बलं धिक्च जीवितम्

वयावर धिक्कार असो, माझ्या कर्मावर धिक्कार असो, बळावर धिक्कार असो, आणि या जीवनावरही धिक्कार असो.

नरकं पूतिकाख्यातं हृदि दुःखं विदुर्बुधाः

ज्ञानी लोकांना 'पूतिक' नावाचं नरक म्हणजे मनातलं दुःख असं माहीत आहे.

पूजयित्वा तु देवांश्च दत्त्वा दानं त्वनेकशः

देवतांची पूजा करून, अनेक वेळा दान दिल्यावर,

पुत्रेण लभते येन पौत्रेण च पितामहाः

माणसाला पुत्रामुळे ते मिळतं, आणि आजोबांना नातवामुळे मिळतं.

पुत्रेण श्रीमता हीनं नाहं जीवितुमुत्सहे

समृद्ध पुत्र नसताना मला हे जीवन सहन होत नाही.

जगाम तापसारण्यमृष्याश्रमविभूषितम्

तो तपस्व्यांच्या अरण्यात गेला, जिथे ऋषींची आश्रमं शोभून दिसत होती.

तत्प्रविश्याश्रमपदं भ्राजमानं स्वतेजसा 187.

तो त्या तेजस्वी आश्रमात गेला, जो स्वतःच्या तेजाने उजळून निघाला होता.

तस्मै दत्त्वा पाद्यमर्घ्यं आसने चोपवेश्य च

त्याने त्याला पाय धुण्यासाठी पाणी, अर्घ्य दिलं आणि आसनावर बसवलं.

नारद उवाच अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावान्नावबुध्यसे

नारद म्हणाले: तू ज्यांच्यासाठी शोक करू नये त्यांच्यासाठी शोक करतोस, ज्ञानी असूनही तुला हे समजत नाही.

गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः

ज्ञानी लोक जिवंत किंवा मृत लोकांसाठी शोक करत नाहीत.

अमित्रास्तस्य हृष्यन्ति स चापि न निवर्त्तते

त्याचे शत्रू आनंदी होतात, पण तो परत येत नाही.

देवतासुरगन्धर्वा मानुषा मृगपक्षिणः

देव, असुर, गंधर्व, माणसं, पशू आणि पक्षी—

जातस्य सर्वभूतस्य कालो मृत्युरुपस्थितः

ज्याचं जन्म झालं, त्या प्रत्येक सजीवासाठी काळ म्हणजे मृत्यू नेहमीच तयार असतो.

तव पुत्रो महात्मा वै श्रीमान्नाम श्रियो निधिः

तुझा पुत्र खरोखर महान, प्रसिद्ध आणि लक्ष्मीचा खजिना होता.

मृत्युकालमनुप्राप्य गतो दिव्यां परां गतिम्

मृत्यूचं वेळ येताच त्याने दिव्य आणि श्रेष्ठ स्थान मिळवलं आहे.

नारदेनैवमुक्ते तु श्रुत्वा स द्विजसत्तमः

नारदांनी असं म्हटल्यावर, त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने ते ऐकलं.

भीतो गद्गदया वाचा निःश्वसंश्च मुहुर्मुहुः 187.

तो घाबरला, त्याचा आवाज थरथरत होता आणि तो पुन्हा पुन्हा खोल श्वास घेत होता.

अहो मुनिवरश्रेष्ठ अहो धर्मविदां वर

अहो, श्रेष्ठ ऋषी! अहो, धर्म जाणणाऱ्यांमध्ये सर्वोत्तम!

प्रणयात्सौहृदाद्वापि स्नेहाद्वक्ष्यामि तच्छृणु

प्रेम, मैत्री किंवा आपुलकीपोटी मी तुला सांगतो—हे ऐक.

कृतस्नेहस्य पुत्रार्थे मया संकल्प्य यत्कृतम्

माझ्या मुलावर असलेल्या प्रेमामुळे मी ठरवून जे काही केलं, ते केलं.

पश्चाद्विसर्जितं पिण्डं दर्भानास्तीर्य भूतले

नंतर मी धरतीवर कुशा पसरवून पिंड अर्पण केला.

शोकस्य तु प्रभावेण एतत्कर्म मया कृतम्

दुःखाच्या ओघात हे कृत्य माझ्याकडून घडलं.

नष्टबुद्धिस्मृतिसत्त्वो ह्यज्ञानेन विमोहितः

अज्ञानामुळे माझं बुद्धी, स्मरण आणि धैर्य हरपलं होतं.

भयं तीव्रं प्रपश्यामि मुनिशापात्सुदारुणात् न भेतव्यं द्विजश्रेष्ठ पितरं शरणं व्रज

मुनिंच्या कठोर शापामुळे मोठं भय मला दिसतंय; पण श्रेष्ठ ब्राह्मणा, घाबरू नकोस—पित्याच्या आश्रयाला जा.

अधर्मं न च पश्यामि धर्मो नैवात्र संशयः

इथे कुठेही अधर्म दिसत नाही; उलट, हा धर्मच आहे याबद्दल शंका नाही.

कर्मणा मनसा वाचा पितरं शरणं गतः

कृतीने, मनाने आणि वाणीने त्याने पित्याचा आधार घेतला.

ध्यायमानस्ततोऽप्याशु आजगाम तपोधनम् 187.

असं मनाशी ठरवून तो लगेच तपस्व्याजवळ गेला.