वराहपुराणम्

नष्टं च तं सुतं दृष्ट्वा निमेः शोक उपाविशत्

निमीने आपला पुत्र हरवलेला पाहून दुःखाने व्याकुळ झाला.

निमिः कृत्वा ततः शोकं विधानात्तत्र माधवि

माधवी, त्या दुःखानंतर निमीने तिथे विधी केले.

तस्य प्रतिविशुद्धस्य माघमासे तु द्वादशीम्

त्याच्या पूर्णपणे शुद्ध झालेल्या अवस्थेत, माघ महिन्यातील द्वादशीला—

स निमिश्चिन्तयामास श्राद्धकल्पं समाहितः

निमीने एकाग्र मनाने श्राद्धविधी कसा करावा हे विचार केले.

यानि कानि च भक्ष्याणि नवश्च रससंभवः

जे जे खाण्याचे पदार्थ आहेत आणि रसापासून तयार होणारे नऊ प्रकार—

आमन्त्र्य ब्राह्मणं पूर्वं शुचिर्भूत्वा समाहितः

त्या ब्राह्मणाला आदराने संबोधून, तो शुद्ध मनाने आणि एकाग्रतेने बसला.

सप्तकृत्वस्ततस्तत्र युगपत्समुपाविशत्

नंतर, सात वेळा सलग, त्याने तिथे एकाच वेळी आसन घेतले.

पूजयित्वा तु विप्रान्स सप्तकृत्वश्च सुन्दरि

सुंदरी, त्याने ब्राह्मणांची सात वेळा पूजा केली.

प्रददौ श्रीमते पिण्डं नामगोत्रमुदाहरन् 187.

त्याने श्रीमंतासाठी पिंड अर्पण केला आणि नाव व गोत्र उच्चारले.

एवं दिने गते भद्रे ह्यस्तं प्राप्ते दिवाकरे

अशीच एक दिवसाची वेळ गेली, भद्रे, आणि सूर्य मावळला.

एकाकी यतचित्तात्मा निराशी निष्परिग्रहः

तो एकटाच, मन आणि आत्मा संयमित ठेवून, आशा किंवा संपत्ती न ठेवता बसला.

नात्युच्चं नातिनीचं च चेलाजिनकुशोत्तरम्

ते आसन ना फार उंच ना फार खाली, त्यावर वस्त्र, मृगचर्म आणि कुशा घातली होती.

उपविश्यासनेऽयुञ्जद्योगमात्मविशुद्धये

तो त्या आसनावर बसून, आत्मशुद्धीसाठी योग साधना करू लागला.

संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन्

त्याने स्वतःच्या नाकाच्या टोकाकडे पाहिले आणि इतर दिशांकडे लक्ष दिले नाही.

संयम्य मयि चित्तं यो युक्त आसीत मत्परः

जो मन माझ्यात स्थिर ठेवून, माझ्यात एकरूप होऊन, माझ्या भक्तीत बसतो,

एवं निवृत्तसंध्यायां ततो रात्रिरुपागता

अशा प्रकारे संध्याकाळ संपली आणि मग रात्र झाली.

कृत्वा तु पिण्ड संकल्पं पश्चात्तापं चकार ह

पिंड अर्पणाचा संकल्प करून, त्यानंतर त्याला पश्चात्ताप झाला.

निवापकर्म ह्यशुचि पुत्रार्थे विनियोजितम्

पुत्रासाठी केलेले ते पिंडदान शुद्ध नव्हते, पण ते केले गेले.

कथं ते मुनयः शापात्प्रदहेयुर्न मामिति 187.

त्या ऋषींच्या शापामुळे ते मला का जाळू शकले नाहीत?

किं वक्ष्यन्ति च मां सर्वे ये वै पितृपदे स्थिताः

पितरांच्या स्थानावर असलेले सर्व माझ्याबद्दल काय म्हणतील?

पूर्वसन्ध्यानु सम्प्राप्ता उदिते च दिवाकरे

पहाटेची संध्या आली आणि सूर्य उगवला,

पुनश्चिन्तां प्रपन्नः स आत्रेयो ह्यतिदुःखितः

पुन्हा, आत्रेय खूप दुःखी होऊन चिंतेत पडला.

धिग्वयो धिक्च मे कर्म धिग्बलं धिक्च जीवितम्

वयावर धिक्कार असो, माझ्या कर्मावर धिक्कार असो, बळावर धिक्कार असो, आणि या जीवनावरही धिक्कार असो.

नरकं पूतिकाख्यातं हृदि दुःखं विदुर्बुधाः

ज्ञानी लोकांना 'पूतिक' नावाचं नरक म्हणजे मनातलं दुःख असं माहीत आहे.

पूजयित्वा तु देवांश्च दत्त्वा दानं त्वनेकशः

देवतांची पूजा करून, अनेक वेळा दान दिल्यावर,

पुत्रेण लभते येन पौत्रेण च पितामहाः

माणसाला पुत्रामुळे ते मिळतं, आणि आजोबांना नातवामुळे मिळतं.

पुत्रेण श्रीमता हीनं नाहं जीवितुमुत्सहे

समृद्ध पुत्र नसताना मला हे जीवन सहन होत नाही.

जगाम तापसारण्यमृष्याश्रमविभूषितम्

तो तपस्व्यांच्या अरण्यात गेला, जिथे ऋषींची आश्रमं शोभून दिसत होती.

तत्प्रविश्याश्रमपदं भ्राजमानं स्वतेजसा 187.

तो त्या तेजस्वी आश्रमात गेला, जो स्वतःच्या तेजाने उजळून निघाला होता.