वराहपुराणम्

एवमुक्तो मया देवि गृह्य तत्र कमण्डलुम्

मी असे सांगितल्यावर, देवीने तिथे कमंडलू उचलला.

आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च मरुद्गणाः

आदित्य, वसु, रुद्र, अश्विनी आणि मरुतगण—

बाहुभ्यां क्षत्रमुत्पन्नं वैश्या ऊरुविनिःस्सृताः

बाहूंपासून क्षत्रिय निर्माण झाले; तर उरूपासून वैश्य उत्पन्न झाले.

देवताश्चासुरा देवि जातास्ते ब्रह्मणस्तथा

देवी, देवता आणि असुर हेही ब्रह्मापासूनच जन्मले.

आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च मरुद्गणाः

आदित्य, वसु, रुद्र, अश्विनी आणि मरुतगण—

दित्यां च जनिताः पुत्रा असुराः सुरशत्रवः

दितीला पुत्र झाले, जे असुर आहेत, देवांचे शत्रू.

तेजसा भास्कराकाराः सर्वे शास्त्रविदो द्विजाः

सूर्यासारखे तेजस्वी आणि वेदशास्त्र जाणणारे ते सर्व द्विज आहेत.

निमेस्तु वंशसम्भूतो आत्रेय इति विश्रुतः

निमी या वंशातून जन्मलेला, आत्रेय म्हणून प्रसिद्ध आहे.

शीर्णपर्णाम्बुभक्षश्च शिशिरे च जलेशयः 187.

कोणी कोरडी पाने आणि पाणी खातात, तर काही थंडीत पाण्यात राहतात—

वर्षाणां च सहस्राणि तपस्तप्त्वा वसुन्धरे

हजारो वर्षे, हे वसुंधरे, त्यांनी तपस्या केली.

नष्टं च तं सुतं दृष्ट्वा निमेः शोक उपाविशत्

निमीने आपला पुत्र हरवलेला पाहून दुःखाने व्याकुळ झाला.

निमिः कृत्वा ततः शोकं विधानात्तत्र माधवि

माधवी, त्या दुःखानंतर निमीने तिथे विधी केले.

तस्य प्रतिविशुद्धस्य माघमासे तु द्वादशीम्

त्याच्या पूर्णपणे शुद्ध झालेल्या अवस्थेत, माघ महिन्यातील द्वादशीला—

स निमिश्चिन्तयामास श्राद्धकल्पं समाहितः

निमीने एकाग्र मनाने श्राद्धविधी कसा करावा हे विचार केले.

यानि कानि च भक्ष्याणि नवश्च रससंभवः

जे जे खाण्याचे पदार्थ आहेत आणि रसापासून तयार होणारे नऊ प्रकार—

आमन्त्र्य ब्राह्मणं पूर्वं शुचिर्भूत्वा समाहितः

त्या ब्राह्मणाला आदराने संबोधून, तो शुद्ध मनाने आणि एकाग्रतेने बसला.

सप्तकृत्वस्ततस्तत्र युगपत्समुपाविशत्

नंतर, सात वेळा सलग, त्याने तिथे एकाच वेळी आसन घेतले.

पूजयित्वा तु विप्रान्स सप्तकृत्वश्च सुन्दरि

सुंदरी, त्याने ब्राह्मणांची सात वेळा पूजा केली.

प्रददौ श्रीमते पिण्डं नामगोत्रमुदाहरन् 187.

त्याने श्रीमंतासाठी पिंड अर्पण केला आणि नाव व गोत्र उच्चारले.

एवं दिने गते भद्रे ह्यस्तं प्राप्ते दिवाकरे

अशीच एक दिवसाची वेळ गेली, भद्रे, आणि सूर्य मावळला.

एकाकी यतचित्तात्मा निराशी निष्परिग्रहः

तो एकटाच, मन आणि आत्मा संयमित ठेवून, आशा किंवा संपत्ती न ठेवता बसला.

नात्युच्चं नातिनीचं च चेलाजिनकुशोत्तरम्

ते आसन ना फार उंच ना फार खाली, त्यावर वस्त्र, मृगचर्म आणि कुशा घातली होती.

उपविश्यासनेऽयुञ्जद्योगमात्मविशुद्धये

तो त्या आसनावर बसून, आत्मशुद्धीसाठी योग साधना करू लागला.

संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन्

त्याने स्वतःच्या नाकाच्या टोकाकडे पाहिले आणि इतर दिशांकडे लक्ष दिले नाही.

संयम्य मयि चित्तं यो युक्त आसीत मत्परः

जो मन माझ्यात स्थिर ठेवून, माझ्यात एकरूप होऊन, माझ्या भक्तीत बसतो,

एवं निवृत्तसंध्यायां ततो रात्रिरुपागता

अशा प्रकारे संध्याकाळ संपली आणि मग रात्र झाली.

कृत्वा तु पिण्ड संकल्पं पश्चात्तापं चकार ह

पिंड अर्पणाचा संकल्प करून, त्यानंतर त्याला पश्चात्ताप झाला.

निवापकर्म ह्यशुचि पुत्रार्थे विनियोजितम्

पुत्रासाठी केलेले ते पिंडदान शुद्ध नव्हते, पण ते केले गेले.

कथं ते मुनयः शापात्प्रदहेयुर्न मामिति 187.

त्या ऋषींच्या शापामुळे ते मला का जाळू शकले नाहीत?