वराहपुराणम्

शालग्रामो न स्पृष्टव्यो हीनवर्णैर्वसुन्धरे

हे पृथ्वीमाते, नीच जातीच्या लोकांनी शाळग्राम शिळा स्पर्श करू नयेत.

मोहाद्यः संस्पृशेच्छूद्रो योषिद्वापि कदाचन 186.

मोहामुळे शूद्र किंवा स्त्रीने कधी शाळग्राम शिळेला स्पर्श केला—

यदि भक्तिर्भवेत्तस्य स्त्रीणां वापि वसुन्धरे

हे पृथ्वीमाते, त्यांच्यात किंवा स्त्रियांमध्ये जर खरी भक्ती असेल—

चरणामृतपानेन सर्वपापक्षयो भवेत्

त्या पायांवरचे पाणी पिल्याने सर्व पापे नष्ट होतात.

शालग्रामशिलायोगात्पावनं तद्भवेत्सदा

शाळग्राम शिळेच्या संगतीने नेहमीच शुद्धता मिळते.

सुवर्णसहितां तस्य यत्पुण्यं तच्छृणुष्व मे

सोबत सोनं असेल, तर त्याचं पुण्य काय आहे, ते माझ्याकडून ऐक.

ससमुद्रा भवेद्दत्ता सत्पात्राय वसुन्धरे पूजाफलं न शक्नोति वक्तुं वर्षशतैरपि

हे पृथ्वीमाते, समुद्रही जर योग्य पात्राला दान दिला, तरी त्या पूजेचं फळ शंभर वर्षांनीही सांगता येणार नाही.

एतत्ते कथितं गुह्यं प्रतिमा स्थापनं प्रति

प्रतिमेच्या स्थापनेविषयी हे गुपित तुला सांगितलं.

पूजनादौ विधिश्चापि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

पूजेच्या आरंभीचा विधी सांगितला. अजून तुला काय ऐकायचं आहे?

इति श्रीवराहपुराणे प्रागितिहासे भगवच्छास्त्रे रौप्यसौवर्णार्चालिंगादिस्थापनसंख्यादिकं नाम षडशीत्यधिकशततमोऽध्यायः

या प्रकारे, श्रीवराहपुराणातील प्राचीन कथेत आणि भगवंताच्या शास्त्रात, चांदी, सोने आणि इतर लिंगांची स्थापना व त्यांची संख्या याविषयी सांगणारा एकशे ऐंशी-सहा अध्याय संपला.

अथ सृष्टिपितृयज्ञौ एवं नारायणाच्छ्रुत्वा सा मही संशितव्रता

नारायणाकडून असे ऐकल्यावर, ती पृथ्वी आपली व्रत निष्ठा ठेवून बोलू लागली.

धरण्युवाच एकं मे परमं गुह्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति

पृथ्वी म्हणाली: मला एक अत्यंत गुप्त गोष्ट जाणून घ्यायची आहे; ती तुम्ही मला सांगावी अशी माझी इच्छा आहे.

पितृयज्ञस्य माहात्म्यं सोमदत्तो नराधिपः

पितृयज्ञाचे महत्त्व काय आहे, हे मला सांग, हे सोमदत्त राजन.

को गुणः पितृयज्ञस्य कथमेव प्रयुज्यते

पितृयज्ञाचा गुण काय आहे आणि तो नेमका कसा करावा हे सांग.

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण वदस्व मे साधु भूमे महाभागे यन्मां त्वं परिपृच्छसि

हे सर्व मला सविस्तर ऐकायचे आहे; कृपया मला सांग. हे पुण्यवान भूमाते, तू जे विचारलेस ते फारच योग्य आहे.

मोहितासि वरारोहे भाराक्रान्ता वसुन्धरे

हे सुंदर व भाराने दबलेल्या वसुंधरे, तू मोहात पडली आहेस.

कथयिष्यामि ते ह्येवं श्राद्धोत्पत्तिविनिश्चयम्

मी तुला श्राद्धाची उत्पत्ती व त्याचा निश्चित अर्थ नेमका कसा आहे ते सांगतो.

निष्प्रभेऽस्मिन्निरालोके सर्वतस्तमसावृते

जेव्हा सर्वत्र प्रकाश नव्हता, तेज नव्हते आणि सगळीकडे फक्त अंधारच होता,

सोऽहं च शेषपर्यङ्के एकश्चैव पराङ्मुखः

त्या वेळी मी एकटाच शेषनागाच्या पलंगावर, पाठ फिरवून निजलो होतो.

निद्रां मायामयीं कृत्वा जागर्मि च स्वपामि वा 187.

माझ्या मायेमुळे निर्माण झालेली झोप घेत, कधी जागा राहत असे आणि कधी झोपत असे.

युगं युगसहस्राणि यास्यन्ति च गतानि च

एकेक युग सरत गेले आणि हजारो युगे उलटून गेली.

धारितं मम सुश्रोणि दिवा पंचशतानि च

हे सुंदर नितंब असलेल्या, मी तुला पाचशे दिवस धरून ठेवले आहे.

यन्मां पृच्छसि वै ज्ञातुमात्मानं च यशस्विनि

तू मला जे विचारतेस आणि स्वतःलाही जाणून घ्यायचे आहेस, हे तेजस्विनी,

क्रोधहेतोर्मया सृष्ट ईश्वरोऽसुरनाशनः

रागाच्या कारणामुळे मी त्या ईश्वराची निर्मिती केली, जो असुरांचा नाश करणारा आहे.

एवं त्रयो वयं देवाः कृत्वा ह्येकार्णवां महीम्

अशा प्रकारे आम्ही तिघे देवांनी मिळून ही पृथ्वी एक महासागर केली.

सर्वं तज्जलपूर्णं तु न चाज्ञायत किञ्चन

सगळीकडे पाणीच पाणी भरले होते आणि दुसरे काहीच दिसत नव्हते.

तिष्ठाम वटवृक्षेऽहं मायया बालरूपधृक्

मी वटवृक्षाखाली, मायेमुळे बालरूप धारण करून, तिथेच राहिलो.

वारयामि वरारोहे जानासि त्वं धरे शुभे

सुंदरी, मी तुला थांबवतो आहे; हे तुला माहीत आहे, शुभे धरित्री.

विनिस्सृतं जलं तत्र मायया तदनन्तरम्

तेव्हा लगेचच तिथे मायेमुळे पाणी निर्माण झाले.