वराहपुराणम्

कति पूज्या गृहादौ च अविशेषस्तु पूजने

घरात किती मूर्तींची पूजा करावी? आणि पूजेत काही विशेष भेद आहे का?

शिवादिपूजने के वा संख्यातास्तच्च मे वद गृहे लिङ्गद्वयं नार्च्यं शालग्रामत्रयं तथा ।। 186.

शिव वगैरे देवतांची पूजा कशी करावी, याचे नियम काय आहेत, ते मला सांग. घरात दोन लिंगांची पूजा करू नये, तसेच तीन शाळग्राम शिळांचीही पूजा करू नये.

द्वे चक्रे द्वारकायास्तु नार्च्यं सूर्यद्वयं तथा

द्वारकेचे दोन चक्र किंवा दोन सूर्यमूर्ती घरात पूजाविधीसाठी ठेवू नयेत.

शालग्रामयुगं पूज्यं युग्मेषु द्वितयं न हि

शाळग्रामाच्या दोन शिळा एकत्र पूजता येतात, पण दोन जोड्या एकत्र ठेवू नयेत.

गृहेऽग्निदग्धा भग्ना वा नैव पूज्या वसुन्धरे

हे पृथ्वीमाते, घरात ज्या शिळा तुटल्या आहेत किंवा ज्या आगीत जळल्या आहेत, त्यांची कधीही पूजा करू नये.

शालग्राम शिला भग्ना पूजनीया सचक्रका ।ऽ। खण्डिता स्फुटिता वापि शालग्रामशिला शुभा

शाळग्राम शिळा तुटली असली आणि तिचे चक्र शाबूत असेल, तर ती पूजता येते. तुटलेली किंवा भेग पडलेली शाळग्राम शिळा शुभच असते.

शिला द्वादश वै देवि शालग्रामसमुद्भवाः

हे देवी, शाळग्रामातून बाराही प्रकारच्या शिळा उत्पन्न होतात.

कोटिद्वादशलिङ्गैस्तु पूजितैः स्वर्णपङ्कजैः

जर कोणी बाराशे कोटी लिंगांची सुवर्ण कमळांनी पूजा केली—

यः पुनः पूजयेद्भक्त्या शालग्रामशिलाशतम्

आणि जो भक्तीने शंभर शाळग्राम शिळांची पूजा करतो—

सर्वैर्वर्णैस्तु सम्पूज्याः प्रतिमाः सर्वदेवताः

सर्व जातींच्या लोकांनी सर्व देवतांच्या मूर्तींची पूजा करावी.

शालग्रामो न स्पृष्टव्यो हीनवर्णैर्वसुन्धरे

हे पृथ्वीमाते, नीच जातीच्या लोकांनी शाळग्राम शिळा स्पर्श करू नयेत.

मोहाद्यः संस्पृशेच्छूद्रो योषिद्वापि कदाचन 186.

मोहामुळे शूद्र किंवा स्त्रीने कधी शाळग्राम शिळेला स्पर्श केला—

यदि भक्तिर्भवेत्तस्य स्त्रीणां वापि वसुन्धरे

हे पृथ्वीमाते, त्यांच्यात किंवा स्त्रियांमध्ये जर खरी भक्ती असेल—

चरणामृतपानेन सर्वपापक्षयो भवेत्

त्या पायांवरचे पाणी पिल्याने सर्व पापे नष्ट होतात.

शालग्रामशिलायोगात्पावनं तद्भवेत्सदा

शाळग्राम शिळेच्या संगतीने नेहमीच शुद्धता मिळते.

सुवर्णसहितां तस्य यत्पुण्यं तच्छृणुष्व मे

सोबत सोनं असेल, तर त्याचं पुण्य काय आहे, ते माझ्याकडून ऐक.

ससमुद्रा भवेद्दत्ता सत्पात्राय वसुन्धरे पूजाफलं न शक्नोति वक्तुं वर्षशतैरपि

हे पृथ्वीमाते, समुद्रही जर योग्य पात्राला दान दिला, तरी त्या पूजेचं फळ शंभर वर्षांनीही सांगता येणार नाही.

एतत्ते कथितं गुह्यं प्रतिमा स्थापनं प्रति

प्रतिमेच्या स्थापनेविषयी हे गुपित तुला सांगितलं.

पूजनादौ विधिश्चापि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

पूजेच्या आरंभीचा विधी सांगितला. अजून तुला काय ऐकायचं आहे?

इति श्रीवराहपुराणे प्रागितिहासे भगवच्छास्त्रे रौप्यसौवर्णार्चालिंगादिस्थापनसंख्यादिकं नाम षडशीत्यधिकशततमोऽध्यायः

या प्रकारे, श्रीवराहपुराणातील प्राचीन कथेत आणि भगवंताच्या शास्त्रात, चांदी, सोने आणि इतर लिंगांची स्थापना व त्यांची संख्या याविषयी सांगणारा एकशे ऐंशी-सहा अध्याय संपला.

अथ सृष्टिपितृयज्ञौ एवं नारायणाच्छ्रुत्वा सा मही संशितव्रता

नारायणाकडून असे ऐकल्यावर, ती पृथ्वी आपली व्रत निष्ठा ठेवून बोलू लागली.

धरण्युवाच एकं मे परमं गुह्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति

पृथ्वी म्हणाली: मला एक अत्यंत गुप्त गोष्ट जाणून घ्यायची आहे; ती तुम्ही मला सांगावी अशी माझी इच्छा आहे.

पितृयज्ञस्य माहात्म्यं सोमदत्तो नराधिपः

पितृयज्ञाचे महत्त्व काय आहे, हे मला सांग, हे सोमदत्त राजन.

को गुणः पितृयज्ञस्य कथमेव प्रयुज्यते

पितृयज्ञाचा गुण काय आहे आणि तो नेमका कसा करावा हे सांग.

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण वदस्व मे साधु भूमे महाभागे यन्मां त्वं परिपृच्छसि

हे सर्व मला सविस्तर ऐकायचे आहे; कृपया मला सांग. हे पुण्यवान भूमाते, तू जे विचारलेस ते फारच योग्य आहे.

मोहितासि वरारोहे भाराक्रान्ता वसुन्धरे

हे सुंदर व भाराने दबलेल्या वसुंधरे, तू मोहात पडली आहेस.

कथयिष्यामि ते ह्येवं श्राद्धोत्पत्तिविनिश्चयम्

मी तुला श्राद्धाची उत्पत्ती व त्याचा निश्चित अर्थ नेमका कसा आहे ते सांगतो.

निष्प्रभेऽस्मिन्निरालोके सर्वतस्तमसावृते

जेव्हा सर्वत्र प्रकाश नव्हता, तेज नव्हते आणि सगळीकडे फक्त अंधारच होता,

सोऽहं च शेषपर्यङ्के एकश्चैव पराङ्मुखः

त्या वेळी मी एकटाच शेषनागाच्या पलंगावर, पाठ फिरवून निजलो होतो.