रावणं सगणं घोरं तुष्टेन सह सीतया
रावण आणि त्याचे भयंकर साथीदार, तसेच प्रसन्न सीता—
सीतावाक्यप्रतुष्टेन तस्यै प्रादाद्वरं विभुः 180.
रामाच्या बोलण्यावर प्रसन्न झालेल्या सीतेला प्रभूंनी वर दिला.
क्रोधाविष्टानि दानानि विधिपात्रयुतानि च
रागातून दिलेली दानं, जरी योग्य पात्रांसह असली, तरी—
त्रिजटे त्वत्प्रयच्छामि यच्च श्राद्धमदक्षिणम्
त्रिजटा, मी तुला जे श्राद्ध दक्षिणाशिवाय केले, ते देतो.
तुष्टेन वै वासुकये तन्मे निगदतः शृणु
प्रसन्न वासुकीला मी काय दिलं, ते मी सांगतो, नीट ऐक.
यज्ञस्य योचिता देया दक्षिणा नाददाद्द्विजः
यज्ञाला योग्य अशी दक्षिणा द्यावी. जर द्विज ती दिली नाही—
अश्रोत्रियाणि श्राद्धानि क्रिया मन्त्रैर्विनापि च
जे श्राद्ध अशास्त्रज्ञांनी किंवा मंत्रांशिवाय केले जाते—
यः शिष्यो न नमेद्भक्त्या गुरुं ज्ञानप्रदायकम्
जो शिष्य भक्तीने ज्ञान देणाऱ्या गुरुला वंदन करत नाही—
सर्वं तुभ्यं मया दत्तं नागराजाय वार्षिकम्
हे नागराज, मी वर्षभरातील सर्व काही तुला दिलं आहे.
तद्वदलीककरणं श्राद्धं दानं व्रतं तथा
मग खोटेपणाने केलेले श्राद्ध, दान आणि व्रत याबद्दल मला सांग.
मुषिताच्छिद्रकरणैस्तद्दानफलभोक्तृभिः
ज्यांनी चोरी केली किंवा भोकं पाडली, आणि अशा दानाचे फळ भोगले,
मौनव्रतधरा यान्ति पुनः प्राप्यार्थहेतवे 180.
जे मौनव्रत पाळतात, ते पुन्हा काही कारणासाठी परत येतात.
त्रिकालज्ञ उवाच यावत्तृप्तिर्न ते भूयाद्दृष्ट्वा हन्त स्थिरो भव
त्रिकाळज्ञ म्हणाले — जोपर्यंत तुझी तृप्ती होत नाही, तोपर्यंत स्थिर राहा, पाहा आणि खंबीर रहा.
तावत्कालं प्रतीक्षस्व यावदागमनं मम
माझ्या परत येईपर्यंत तू तितका वेळ थांब.
सोऽहमद्य व्रतं त्यक्त्वा तव कारुण्यपूरितः
म्हणून आज मी माझं व्रत सोडून, तुझ्यावर दया येऊन,
अनया कारयिष्यामि श्राद्धं तु विधिना सह राजा समीपगं दृष्ट्वा अकस्मादागतं ऋषिम्
हिच्यासोबत योग्य पद्धतीने श्राद्ध करीन; राजा, जवळ अचानक आलेल्या ऋषीला पाहून,
क्षित्यास्तले विलुलितः पादौ कृत्वा तु मूर्द्धनि
जमिनीवर पडला आणि आपल्या पायांना डोक्यावर ठेवले.
सदा यज्ञं करिष्यामि गृहमागमने तव
तू माझ्या घरी आलास की, मी नेहमी यज्ञ करीन.
इदं पाद्यमिदं चार्घ्यं मधुपर्कमिमां च गाम्
हे पाद्य, हे अर्घ्य, हा मधुपर्क आणि ही गाय मी देतो.
तस्य तत्प्रतिगृह्याशु स मुनिस्त्वरितोऽब्रवीत्
त्याने ते सर्व पटकन स्वीकारून, तो मुनी त्वरित बोलला.
तच्छ्रुत्वा कुरु तत्सर्वं येनाहं तोषितोऽभवम्
हे ऐकून, ज्यामुळे मी तृप्त झालो, ते सर्व कर.
किं तद्वद यथाकार्यं येन सिद्धं भवेदिदम् या सा ते राजमहिषी तामानय वराननाम् ।। 180.
ते काय आहे, ते सांग, जे योग्य आहे आणि ज्यामुळे हे पूर्ण होईल; तुझी सुंदरमुखी राणी इथे आण.
तस्या दासी वरारोहा प्रभावत्यपि विश्रुता
तिची दासी, सुंदर कंबरेची आणि प्रभावती नावाने प्रसिद्ध,
ततश्चान्तःपुराद्देवी सदासी तत्र चागता
मग राणी नेहमीच दासीसोबत अंतःपुरातून तिथे आली.
समासीनां च विप्रेन्द्रः प्रोवाच विनताननाम्
ती बसल्यावर, श्रेष्ठ ब्राह्मणाने नम्र चेहऱ्याच्या तिला संबोधले.
ये केचित्पितरो लोके लोकानां सर्वतः स्थिताः
जगात जे जे पितर सर्वत्र आहेत,
एको वृद्धो नरस्तत्र सूक्ष्मप्राणिभिरावृतः
त्यात एक वृद्ध पुरुष होता, ज्याच्याभोवती सूक्ष्म जीव होते.
निराशो गन्तुकामश्च पुनः स निरयेऽशुचौ
तो निराश होऊन, पुन्हा अपवित्र नरकात जायला निघाला.
तेनात्मकर्मजनितं मम कर्म निवेदितम्
त्याने माझ्या स्वतःच्या कर्मामुळे निर्माण झालेले कर्म मला अर्पण केले.
तव दास्याश्च या दासी तस्यास्तन्तुः किलोच्यते
तुझ्या दासीची जी दासी आहे, तिच्या संततीला तिचे अपत्य म्हणतात.