वराहपुराणम्

वार्यपि श्रद्धया दत्तं तदानन्त्याय कल्पते 180.

श्रद्धेने दिलेले पाणी सुद्धा अनंत फळ देणारे ठरते.

कृत्वा श्राद्धं तु पितरो हृष्टा मुमुदिरे सदा ।। जोषमास्स्व त्रिकालज्ञ गच्छामो नरकाय वै

श्राद्ध केल्यावर पितरं नेहमी आनंदित झाले. 'तू त्रिकाळज्ञ आहेस, निर्धास्त रहा. आम्ही आता नरकात जातो.'

पूर्वकर्मविपाकेन चिरं तु वसितुं मुने ये मया चागता दृष्टास्तीर्थेऽस्मिन्पितरोऽथ वै

पूर्वीच्या कर्मांच्या फळामुळे, या पवित्र ठिकाणी मी जे पितरं पाहिले, ते येथे आले होते आणि खूप काळ राहिले होते.

बहवः स्वस्थमनसो बहवो दुःस्थमानसाः

अनेकांच्या मनात शांतता होती, तर अनेकांच्या मनात अस्वस्थता होती.

मौनेन गच्छतां तेषां किमेतद्वद निश्चयम् अत्र यन्निश्चयं श्राद्धे पुत्रस्य विफलं भवेत्

ते सर्व शांतपणे जात होते. या बाबतीत नक्की काय आहे, ते मला सांग. येथे पुत्राने केलेले श्राद्ध कोणत्या वेळी निष्फळ होते?

नरस्य करणं किञ्चित्तन्मे निगदतः शृणु

माणसाच्या कोणत्या कृतीमुळे असे होते, ते मी सांगतो, नीट ऐक.

अपात्रे मलिनं द्रव्यं महत्पापाय जायते

अपात्राला किंवा अशुद्ध वस्तू दिल्यास मोठा पाप होतो.

तिलमन्त्रकुशैर्हीनमासुरं तद्भवेदिति

तीळ, मंत्र किंवा कुशा नसल्यास, ते असुरासारखे मानले जाते.

तथा दाशरथी रामो हत्वा राक्षसमीश्वरम्

त्याचप्रमाणे दशरथपुत्र रामाने राक्षसांचा राजा मारल्यानंतर—

रावणं सगणं घोरं तुष्टेन सह सीतया

रावण आणि त्याचे भयंकर साथीदार, तसेच प्रसन्न सीता—

सीतावाक्यप्रतुष्टेन तस्यै प्रादाद्वरं विभुः 180.

रामाच्या बोलण्यावर प्रसन्न झालेल्या सीतेला प्रभूंनी वर दिला.

क्रोधाविष्टानि दानानि विधिपात्रयुतानि च

रागातून दिलेली दानं, जरी योग्य पात्रांसह असली, तरी—

त्रिजटे त्वत्प्रयच्छामि यच्च श्राद्धमदक्षिणम्

त्रिजटा, मी तुला जे श्राद्ध दक्षिणाशिवाय केले, ते देतो.

तुष्टेन वै वासुकये तन्मे निगदतः शृणु

प्रसन्न वासुकीला मी काय दिलं, ते मी सांगतो, नीट ऐक.

यज्ञस्य योचिता देया दक्षिणा नाददाद्द्विजः

यज्ञाला योग्य अशी दक्षिणा द्यावी. जर द्विज ती दिली नाही—

अश्रोत्रियाणि श्राद्धानि क्रिया मन्त्रैर्विनापि च

जे श्राद्ध अशास्त्रज्ञांनी किंवा मंत्रांशिवाय केले जाते—

यः शिष्यो न नमेद्भक्त्या गुरुं ज्ञानप्रदायकम्

जो शिष्य भक्तीने ज्ञान देणाऱ्या गुरुला वंदन करत नाही—

सर्वं तुभ्यं मया दत्तं नागराजाय वार्षिकम्

हे नागराज, मी वर्षभरातील सर्व काही तुला दिलं आहे.

तद्वदलीककरणं श्राद्धं दानं व्रतं तथा

मग खोटेपणाने केलेले श्राद्ध, दान आणि व्रत याबद्दल मला सांग.

मुषिताच्छिद्रकरणैस्तद्दानफलभोक्तृभिः

ज्यांनी चोरी केली किंवा भोकं पाडली, आणि अशा दानाचे फळ भोगले,

मौनव्रतधरा यान्ति पुनः प्राप्यार्थहेतवे 180.

जे मौनव्रत पाळतात, ते पुन्हा काही कारणासाठी परत येतात.

त्रिकालज्ञ उवाच यावत्तृप्तिर्न ते भूयाद्दृष्ट्वा हन्त स्थिरो भव

त्रिकाळज्ञ म्हणाले — जोपर्यंत तुझी तृप्ती होत नाही, तोपर्यंत स्थिर राहा, पाहा आणि खंबीर रहा.

तावत्कालं प्रतीक्षस्व यावदागमनं मम

माझ्या परत येईपर्यंत तू तितका वेळ थांब.

सोऽहमद्य व्रतं त्यक्त्वा तव कारुण्यपूरितः

म्हणून आज मी माझं व्रत सोडून, तुझ्यावर दया येऊन,

अनया कारयिष्यामि श्राद्धं तु विधिना सह राजा समीपगं दृष्ट्वा अकस्मादागतं ऋषिम्

हिच्यासोबत योग्य पद्धतीने श्राद्ध करीन; राजा, जवळ अचानक आलेल्या ऋषीला पाहून,

क्षित्यास्तले विलुलितः पादौ कृत्वा तु मूर्द्धनि

जमिनीवर पडला आणि आपल्या पायांना डोक्यावर ठेवले.

सदा यज्ञं करिष्यामि गृहमागमने तव

तू माझ्या घरी आलास की, मी नेहमी यज्ञ करीन.

इदं पाद्यमिदं चार्घ्यं मधुपर्कमिमां च गाम्

हे पाद्य, हे अर्घ्य, हा मधुपर्क आणि ही गाय मी देतो.

तस्य तत्प्रतिगृह्याशु स मुनिस्त्वरितोऽब्रवीत्

त्याने ते सर्व पटकन स्वीकारून, तो मुनी त्वरित बोलला.