वराहपुराणम्

ते स्वधापूजितैः पुत्रैर्गच्छन्ति परमां गतिम् 180.

जे पुत्र स्वधा अर्पण करून पितरांची पूजा करतात, त्यांच्यामुळे पितरांना श्रेष्ठ अवस्था मिळते.

दृष्टास्त्वया त्रिकालज्ञ दिव्यदृष्ट्या दिवं गताः

तुम्ही त्रिकाळज्ञ आहात; दिव्यदृष्टीने स्वर्गात गेलेल्यांना तुम्ही पाहिले आहे.

प्रतिलोमानुलोमानां शूद्राणां श्राद्धकर्मिणाम्

प्रतिलोम आणि अनुलोम वंशातील, श्राद्ध करणाऱ्या शूद्रांमध्ये—

एवं पृष्टः स विप्रेण कथयामास कारणम्

असा प्रश्न ब्राह्मणाने विचारल्यावर, त्याने कारण सांगायला सुरुवात केली.

तवापि सन्ततिस्तात नास्ति दैवाद्यथोचिता

बाळा, तुझीही योग्य अशी वंशपरंपरा दैवाने ठरवलेली नाही.

वद सर्वं करिष्यामि यदि सत्यं वचो मम

सर्व काही सांग, मी ते नक्की करीन, जर माझे वचन खरे असेल.

इमे ये मम देहे तु भवन्ति मशकाः कृशाः

माझ्या शरीरात जे हे बारीक माशा आहेत—

तन्तुमन्त्रमहं तेषां मम तन्तुमयी सकृत्

त्यांच्यासाठी मी तंतुमंत्र आहे; मी त्यांच्यासाठी एकदा तंतुमय असते.

महिष्याः प्रेषणे नित्यं दासी नाम्ना प्रभावती

राणीला निरोप पाठवण्यासाठी नेहमी प्रभावती नावाची दासी असते.

अस्माकं सन्ततेस्तन्तुस्तस्य श्राद्धकृते वयम्

आमच्या वंशाचा तंतू तिच्याशी जोडलेला आहे; श्राद्धासाठी आम्ही—

स्थिता एतावदेवं तु कालं यास्यामहेऽम्बुधौ 180.

आम्ही फक्त एवढ्याच काळासाठी थांबलो आहोत; मग आम्ही समुद्रात जाऊ.

श्रुत्वैतत्स त्रिकालज्ञो मोहाविष्टोऽब्रवीदिदम्

हे ऐकून, त्रिकाळज्ञ मोहाने ग्रासला गेला आणि म्हणाला—

विधिरत्र कथं तस्या येन यूयं सपुत्रिणः

तिच्यासाठी कोणता नियम आहे, ज्यामुळे तुम्ही सर्व मुलांसह अस्तित्वात आहात?

पूर्वकर्मविपाकेन यां यां गतिमधोमुखीम्

पूर्वीच्या कर्मांच्या फळामुळे, माणूस ज्या ज्या खालच्या जन्मांना किंवा अवस्थांना पोहोचतो,

श्राद्धं पिण्डोदकं दानं नित्यं नैमित्तिकं तथा

श्राद्ध, पिंड, पाणी आणि दान — हे रोजचे किंवा विशेष प्रसंगी दिलेले असो,

अपि स्यात्स कुलेऽस्माकं यो नो दद्याज्जलाञ्जलिम्

कदाचित आपल्या कुळात असा कोणी तरी असू शकेल, जो आपल्यासाठी पाण्याचा अर्घ्य देईल.

विशेषात्तीर्थमध्ये तु तिलमिश्रं जलाञ्जलिम्

विशेषतः तीर्थक्षेत्रात, तिळासह पाणी अर्घ्य म्हणून दिले,

दर्भपाणिस्त्रिस्त्रिगोत्रे पितृनाम समुच्चरन्

हातात कुशा घेऊन, तीन गोत्रे आणि पितरांची नावे उच्चारून,

आदावेकाञ्जलिर्द्वे तु तिस्रो वै तर्पणे स्मृताः

सुरुवातीला एक अंजली, मग दोन, आणि तीन अंजली तर्पणासाठी दिल्या जातात.

तृप्यध्वमिति चान्ते वै मन्त्रं मन्त्रप्रतिक्रियाः

शेवटी 'तृप्त व्हा' असा मंत्र आणि इतर ठरलेले मंत्र म्हणावे.

पित्रे प्रथमतो दद्यान्मात्रे दद्यात्तथाचरन् 180.

सर्वप्रथम वडिलांना अर्पण करावे; त्याचप्रमाणे मग आईलाही द्यावे.

एवं मातामहः शर्मा गोत्रे पितामहस्तथा

अशा प्रकारे, मातामह, गोत्रातील पितर, आणि तसेच पितामह यांनाही अर्पण करावे.

मधुवातेत्यृचं तद्वत्पूर्ववत्समुदीरयेत्

'मधुवाताः' ही ऋचा पूर्वीप्रमाणेच, त्या क्रमाने म्हणावी.

एवं मातामहानां च पूर्ववत्क्रमशो बुधः

मातामहालाही, पूर्वीप्रमाणेच, एकामागून एक अर्पण करावे.

गोत्रोच्चारं प्रकुर्वीत असूर्यान्नाशयामहे

गोत्र उच्चारावे आणि 'आम्ही सूर्याशिवाय अन्न खाणाऱ्यांचा नाश करतो' असे म्हणावे.

गोत्रायै मात्रे मह्यै तु देव्यै चासनकर्मणि

गोत्र, आई, महाई आणि देवी यांच्या आसन विधीत,

अर्घ्यपात्रसंकल्पे तु पिण्डदानेऽवनेजने

अर्घ्यपात्राचा संकल्प, पिंडदान आणि स्वच्छतेच्या कृतीत,

गोत्रायै मातुर्महायै देव्याश्चाज्ञेयकर्मणि

गोत्र, महाई आणि देवी यांच्या ठरलेल्या कर्मकांडात,

प्रथमा चाशिषि प्रोक्ता दत्तस्याक्षय्यकारिका

पहिली आशिर्वादाची वाणी दिली जाते, जी दिलेल्या वस्तूचे अक्षयत्व राखते.