वराहपुराणम्

राजलोकैः पीडिताश्च च्छेदनोन्मूलनेन च 172.

पण राजाच्या नोकरांनी त्यांना छाटून आणि मूळासकट उपटून त्रास दिला.

पुष्पमालाविहीनाश्च मूलस्कन्धावशेषिताः

फुलांच्या माळा नसल्याने, फक्त मूळ आणि खोड उरले.

यो देवस्तत्र पाषाणो मृत्पिण्डेष्टकयन्त्रितः

तेथे जो देव आहे, तो दगडाचा असून मातीच्या किंवा विटांच्या गाठीमध्ये ठेवलेला आहे.

पुण्यं सोदकपूर्णोऽयं तस्यारामस्य सेचकम्

हे पाण्याने भरलेले पात्र पुण्याचे आहे; ते त्या बागेची पाणी देण्याची सोय करते.

ये च वृक्षाः फलोपेतास्ते सौवर्णाश्च सत्तम तस्या नाशाद्यथा नोऽत्र जातेयं च विरूपता

जे झाडे फळांनी भरलेली आहेत, आणि जे सोन्याची आहेत, हे श्रेष्ठा, ती नष्ट झाली तर येथे जशी कुरूपता आली आहे, तशी होणार नाही.

गोकर्ण उवाच करणात्कूपदेवानां तस्य पुण्यफलं वद

गोकर्ण म्हणाला: तेथे विहिरींचे देव बनवल्याने काय पुण्य मिळते ते मला सांग.

ज्येष्ठोवाच इष्टेन लभते स्वर्गं पूर्त्ते मोक्षं च विन्दति

ज्येष्ठ म्हणाले: यज्ञ केल्याने स्वर्ग मिळतो; पुण्यकर्मांनी मोक्ष मिळतो.

वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च

विहिरी, कूप, तळे आणि देवांची मंदिरे—

भूमिदानेन ये लोका गोदानेन च कीर्त्तिताः

भूमीदान आणि गोधन केल्याने मिळणारे लोक लोकांमध्ये प्रसिद्ध आहेत.

अश्वत्थमेकं पिचुमन्दमेकं न्यग्रोधमेकं दश पुष्पजातीः

एक अश्वत्थ, एक पिचुमंद, एक वड आणि दहा प्रकारची फुलांची झाडे—

यथा सुपुत्रः कुलमुद्धरेद्धि यथाऽतिकृच्छ्रान्नियमप्रयत्नात् 172.

जसा चांगला मुलगा कुटुंबाचा उद्धार करतो, तसा मोठ्या प्रयत्नाने आणि नियमाने—

गोकर्ण उवाच छायाविश्रामपथिकैः पक्षिणां निलयेन च

गोकर्ण म्हणाला: प्रवाशांना सावली आणि विश्रांती मिळते, पक्ष्यांना निवारा मिळतो—

पत्रमूलत्वगाद्यैश्च औषधार्थं तु देहिनाम्

त्यांची पाने, मूळ, साली वगैरे औषध म्हणून जीवांना उपयोगी पडतात.

गृहकृत्यानि काष्ठानि क्षुद्रजन्तुगृहास्तथा

त्यांचे लाकूड घरगुती कामांसाठी वापरतात आणि लहान प्राण्यांना घर मिळते.

फलन्ति वत्सरे मध्ये द्विवारं शकुनादयः एवं पुत्रसमारोपा एवं तत्त्वविदो विदुः

वर्षाच्या मध्यात दोनदा फळे येतात; पक्षी वगैरे त्याचा आस्वाद घेतात. ज्यांना सत्याची ओळख आहे, ते पुत्रारोपणही असाच मानतात.

श्रीवराह उवाच हा कष्टं कथमित्येव मुमोह च पपात ह

श्रीवराह म्हणाले: अरे देवा! किती दु:ख! असे म्हणून ते बेशुद्ध झाले आणि खाली कोसळले.

ताभिराश्वासितो धीमान्ससंज्ञो वारिणोक्षितः

त्यांनी धीर दिल्यावर, तो बुद्धिमान पुन्हा शुद्धीवर आला आणि पाण्याचा शिंपड केला.

गोकर्ण उवाच मथुरायां ममैवतदुद्यानं देवतागृहम्

गोकर्ण म्हणाला: मथुरेतला तो बाग आणि देवळं माझंच आहे.

यदि तत्र गतश्चाहं पितृराज्ञोस्तु सन्निधौ

जर मी तिथे गेलो, तर पितरांच्या राजाच्या उपस्थितीत जाऊ दे.

ज्येष्ठा प्रोवाच नेष्यामि यदि ते रोचतेऽनघ

ज्येष्ठ म्हणाली: तुला आवडत असेल तर मी तुला घेऊन जाईन, पापरहित.

विमानप्रतिमाकारं यानमारुह्य सत्वरः 172.

तो लगेच विमानासारख्या सुंदर रथात बसला.

गृह्णीष्वोपायनं राज्ञे तस्मै त्वं देह्यनर्घ्यकम्

राजासाठी हे भेटवस्तू घे आणि त्याला अमूल्य वस्तू दे.

उत्पपात ततः स्थानाद्यत्र राजा व्यवस्थितः

मग तो तिथून उडून गेला जिथे राजा होता.

राजा दर्शनमात्रेण सन्तुष्टः सोब्रवीदिदम्

राजा त्याला पाहताच आनंदी झाला आणि म्हणाला:

अर्द्धासने कृतः प्रीत्या रत्नदो धनदो यथा

त्याला प्रेमाने अर्ध्या सिंहासनावर बसवलं, जणू धन किंवा रत्न देणारा.

आश्चर्यं दर्शयिष्यामि कथयिष्यामि चापि भोः

मी तुला एक अद्भुत गोष्ट दाखवीन आणि सांगीनसुद्धा, ऐका.

मुहूर्त्तार्द्धाद्यथा याति सैन्यं तच्च तथा कुरु

सेना जशी क्षणात पुढे जाते, तसंच तूही कर.

कृतं तेन तथा सर्वं यथा राज्ञा हि भाषितम्

राजाने सांगितल्याप्रमाणे त्याने सगळं केलं.

साधु साध्विति गोकर्णं प्रशशंसुः पुनः पुनः

सगळ्यांनी गोकर्णाचं पुन्हा पुन्हा कौतुक केलं, 'छान केलंस!' असं म्हणत.