वराहपुराणम्

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे गोकर्णमाहात्म्ये एकसप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः

या प्रकारे श्रीवराहपुराणातील भगवद्शास्त्रात, गोकार्णमाहात्म्यात, एकशेएक्काहत्तरावे अध्याय संपले.

श्रीवराह उवाच प्रथमेऽह्नि यथा कृत्यमेवमेव त्रयोदश

श्रीवराह म्हणाले: पहिल्या दिवशी जशी कर्तव्ये होती, तशीच ती त्रयोदशाव्या दिवशीही होती.

ता देव्यो नृत्यगीतेषु कुशलाश्चागमेऽभवन्

त्या देव्या नृत्य आणि गाण्यात कुशल झाल्या.

गोकर्णः सर्वभावेन गृहं विस्मृतवानसौ

गोकार्णाने पूर्ण मनाने आपले घर विसरले.

विवर्णं वदना दीना भग्नालंकारवाससः

त्यांचे चेहरे फिकट, दुःखी, तुटलेल्या दागिन्यांसह आणि फाटलेल्या वस्त्रांत दिसत होते.

दृश्यन्ते विकृताकाराः सव्रणा रुधिरस्रवाः

त्यांची शरीरे विकृत, जखमांनी भरलेली आणि रक्ताने ओथंबलेली दिसत होती.

अपुत्रस्य गतिर्नास्ति स्वर्गो नैव च नैव च

ज्याला मुलगा नाही, त्याला ना मार्ग मिळतो, ना स्वर्ग, ना दुसरे काही.

एवं ज्ञात्वा स पप्रच्छ तासां रूपविपर्ययम्

हे जाणून, त्याने त्यांच्या रूपातल्या बदलाबद्दल विचारले.

देव्य ऊचुः कालात्मकः स भगवान्भुज्यते सुकृतं यतः

देव्या म्हणाल्या: तो भगवान म्हणजेच काळ आहे, ज्याच्यामुळे चांगल्या कर्मांचे फळ मिळते.

स एव नित्यकालं च पृच्छति स्म तदुत्तरम्

तोच नित्यकाळ म्हणून तो प्रश्न आणि त्याचे उत्तर विचारत राहिला.

निश्चयार्थं पुनः सोऽथ गोकर्णस्ताः प्रणम्य च 172.

मग खात्री करण्यासाठी गोकार्णाने पुन्हा त्यांना वंदन केले.

यदि गोप्यं ममार्त्तस्य वैरूप्यं कथयिष्यथ

जर तुम्ही माझ्या यातनेमुळे झालेल्या विद्रूपतेचं गुपित उघड केलंत—

एवमुक्ते तदा तासां मध्ये एकाऽब्रवीदिदम्

असं त्यानं म्हटल्यानंतर, त्यांच्या मधून एकीने असं सांगितलं—

शृणु वत्स वदिष्येऽहं विरूपकरणं यथा

ऐक बाळा, मी तुला सांगते, ही विद्रूपता कशी झाली ते.

आस्ते मधुपुरी रम्या नृणां मुक्तिप्रदायिनी

मधुपुरी नावाचं एक सुंदर शहर आहे, जे माणसांना मुक्ती देतं.

चातुर्मास्यं तीर्थसेवी स गतो भक्तिपूर्वकम्

तो तिथे भक्तीभावाने, चातुर्मासाचे व्रत पाळत गेला.

आरामवाटिकाः शुभ्राः प्राकारवरवेष्टिताः

त्या ठिकाणी सुंदर बागा होत्या, उत्तम भिंतींनी वेढलेल्या.

फलवन्तो द्रुमास्तस्मिन्सर्वर्त्तुसुमनोहराः

त्या बागांमध्ये सर्व ऋतूंमध्ये मन मोहवणारी, फळांनी लगडलेली झाडं होती.

सेवकैर्नाशितः सर्वं आरामः सफलद्रुमः

त्या सर्व फळझाडांनी भरलेल्या बागा सेवकांनी नष्ट केल्या.

बहुधा वार्यमाणैस्तु पापबुद्धिसमाश्रितैः

बर्‍याच जणांनी त्यांना थांबवायचा प्रयत्न केला, पण दुष्ट मनाच्या लोकांनी ऐकलं नाही.

पञ्जरस्थो यथा सिंहः कोऽस्मांस्त्राता भवेदिति 172.

पिंजऱ्यात अडकलेल्या सिंहासारखा तो विचार करत होता, 'आता आपल्याला कोण वाचवणार?'

रुरोदोच्चैः स्वरं दीना हा कष्टमिति जल्पती

ती मोठ्याने, दुःखी स्वरात रडू लागली, 'हाय, किती वाईट!' असं म्हणत.

श्रूयते बहुधाकारो गोकर्णोऽप्यतिदुःखितः

असं ऐकायला येतं की, गोकर्णालाही अनेक प्रकारे फार दुःख झालं.

प्राञ्जलिर्दीनया वाचा सान्त्वयामास ताः शनैः

त्याने हात जोडून, हलक्या आणि दुःखाने भरलेल्या आवाजात त्यांना हळूहळू धीर दिला.

भविता यदि तत्राहं राजानं तं निवारयम्

जर मी तिथे असेन, तर त्या राजाला मी थांबवीन.

इत्युक्तमात्रे वचने ताः सर्वा लब्धचेतसः कस्त्वं कथय कस्माच्च स्थानाद्यत्त्वमिहागतः

हे शब्द ऐकताच त्या सगळ्यांनी धीर धरला—'तू कोण आहेस? आणि इथं का आलास, सांग.'

गोकर्ण उवाच पूर्वं दृष्टा भवत्यो वै चार्वंग्यश्चारुलोचनाः

गोकर्ण म्हणाला—पूर्वी मी तुम्हा सर्वांना पाहिलं होतं, सुंदर रूपाच्या आणि सुंदर डोळ्यांच्या.

इदानीं मलिना जाता मम शोकविवर्द्धनाः

आता मात्र तुम्ही मलिन दिसता, आणि त्यामुळे माझं दुःख वाढलं आहे.

ज्येष्ठा सोवाच तस्याग्रे पुष्पजात्या स्वलंकृताः

त्याच्या समोर ज्येष्ठेने, स्वतःच्या जातीच्या फुलांनी सजून, बोलायला सुरुवात केली.