वराहपुराणम्

शुकोऽयं पञ्जरस्श्चश्च पुत्रार्थं मे प्रदीयताम्

हा पोपट आणि त्याचे पिंजरे मला माझ्या मुलासाठी द्या.

इत्युक्तमात्रे वचने शबरो वाक्यमब्रवीत् 170.

हे शब्द उच्चारताच, शबरीने उत्तर दिले—

सरस्वत्याः फले चैव दत्ते दास्यामि ते शुकम्

सरस्वतीचे फळ दिल्यावर, मी तुला पोपट देईन.

सरस्वत्याः सङ्गमे च यत्फलं लभते नरः

सरस्वतीच्या संगमावर मनुष्याला जे फळ मिळते—

यत्फलं सङ्गमस्योक्तं शृणुयाद्द्वादशीव्रतम्

संगमाचे जे फळ सांगितले आहे, तसेच द्वादशी व्रताचे फळ ऐका.

यमुद्दिश्य व्रतं कुर्यात्स गच्छेत्परमां गतिम्

ज्याच्यासाठी व्रत केले जाते, तो परम अवस्था प्राप्त करतो.

नासौ यमपुरं याति विष्णुलोकं च गच्छति

तो यमाच्या नगरीत जात नाही; तो विष्णूच्या लोकात जातो.

इति श्रीवराहपुराणे गोकर्णसरस्वतीमाहात्म्ये सप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे, श्रीवराहपुराणात, गोकर्ण आणि सरस्वतीच्या माहात्म्यात, एकशेपंच्याहत्तरावे अध्याय संपले.

श्रीवराह उवाच प्रविश्य गृह्य तत्पुण्यं मातापित्रोस्तदर्पितम्

श्रीवराह म्हणाले— घरात प्रवेश करून, ते पुण्य घ्यावे आणि ते आईवडिलांना अर्पण करावे.

शुकस्य चरितं सर्वं निवेद्य च महामतिः

शुकाच्या सर्व गोष्टी सांगून, तो बुद्धिमान पुढे म्हणाला.

सुखं प्राप्तं मतं चापि व्यवहारे च पूजने

व्यवहारात आणि सन्मानात समाधान व मान्यता मिळवली.

पुनस्तत्रैव गमने वणिग्भावे मतिर्गता

पुन्हा तिथे जाण्याची आणि व्यापारी होण्याची इच्छा त्याच्या मनात आली.

आनयिष्ये बहून्यत्र सार्धं रत्नपरीक्षकैः समुद्रयायिभिर्लोकैः संविदं प्रोच्य निर्गतः

मी इथे अनेक वस्तू आणीन, रत्नांची ओळख करणारे आणि समुद्रमार्गे येणारे लोक घेऊन येईन, असे सांगून तो निघून गेला.

पेयाहार समाहारं कृत्वा कृत्यविदार्थकम्

पिण्याचे आणि खाण्याचे आवश्यक सामान गोळा केले.

मातापित्रोः शुभा वाचो गृहीत्वा देवतागृहे

आईवडिलांचे शुभ आशीर्वाद देवतेच्या घरात घेतले.

पितुः शुश्रूषणं चोक्त्वा सर्वं यूयं करिष्यथ

‘माझ्या वडिलांची सेवा तुम्ही सर्वजण कराल,’ असे सांगितले.

भवतीभिश्च कृत्यं मे करणीयं यथा तथा

‘आणि तुम्ही स्त्रियांनी माझी कामे योग्यप्रमाणे करावीत,’ असेही सांगितले.

भार्याभिः समनुज्ञातो यानपात्रं गतस्तदा 171.

पत्नींची परवानगी घेऊन तो प्रवासाच्या जहाजाकडे गेला.

पोतारूढास्ततः सर्वे पोतवाहैरुपोहिताः

तेव्हा सर्वजण जहाजावर चढले आणि जहाजाचे लोकही सोबत होते.

अथ दैववशाद्वायुर्विलोमः समजायत पोतवाहास्ततः सर्वे विसंज्ञा मोहिताः कृशाः

नंतर दैवाच्या इच्छेने उलट वारा आला; त्यामुळे सर्व जहाजावाले बेशुद्ध, गोंधळलेले आणि अशक्त झाले.

हा कष्टं हि कथं किञ्च कुत्र गच्छामहे वयम् आक्षिपद्वाग्भिरुग्राभिरन्योन्यं शङ्क्य मूर्च्छिताः

‘हाय, हे काय संकट! काय झाले? आपण कुठे चाललो आहोत?’ असे ते एकमेकांवर संशय घेत, कठोर शब्दांनी ओरडू लागले आणि गोंधळून गेले.

जल्पन्ति कोऽत्र पापिष्ठः समारूढो निराकृतः

‘आपल्यातला कोण पापी इथे आला आणि हे संकट ओढवले?’ असे ते म्हणू लागले.

एवं विलपतां तेषां चत्वारोऽपि समभ्ययुः

अशा प्रकारे ते दुःख व्यक्त करत असताना, त्यातील चौघे एकत्र पुढे आले.

निर्भर्त्सनं ततस्तेषामन्योन्यमभिजल्पनम्

मग त्यांच्यात परस्पर दोषारोप आणि वाद सुरू झाले.

अपुत्रस्य गतिर्नास्ति इति सर्वस्य निश्चितम्

‘ज्याला मुलगा नाही त्याला कुठेच ठिकाण नाही,’ असा सर्वांचा ठाम निष्कर्ष झाला.

यदत्र युक्तं कालेऽस्मिन्विषमे समुपस्थिते

‘या कठीण वेळी काय योग्य आहे?’ असा प्रश्न त्यांनी विचारला.

शुक उवाच अहं करिष्ये तत्सर्वं मा विषादे मनः कृथाः

शुक म्हणाला, ‘मी सर्व काही करीन; तुमचे मन दुःखी करू नका.’

एवमाश्वास्य पितरं समुड्डीय ततो द्रुतम् 171.

अशा प्रकारे वडिलांना धीर देऊन, त्याने पटकन त्यांना उचलले.

नीचगत्या रक्षयन्वै सुतरं दुस्तरं जलम्

खाली झुकून, त्याने कठीण आणि ओलांडता न येणाऱ्या पाण्यातून त्यांचे रक्षण केले.