श्रुत्वापि शब्दप्रभवं किमेतदिति निश्चयम्
आवाज कुठून येतोय हे ऐकल्यावरही, 'हे काय आहे?' असं त्याला निश्चित वाटलं.
तेनोक्तं भो इहागच्छ आतिथ्यं करवाणि ते
त्याने म्हटलं, 'अहो, इथे या; मी तुमचं आदरातिथ्य करतो.'
फलानीमानि स्वादूनि मधुमांसोदकानि च 170.
ही गोड फळं, मध, मांस आणि पाणी इथे आहेत.
आगत्य पितरौ मह्यं विशेषं तौ करिष्यतः
माझे आईवडील आले की, ते तुम्हाला खास सन्मान देतील.
गृहस्थस्तस्य पितरो वसन्ति नरके ध्रुवम्
ज्या गृहस्थाचे आईवडील नरकात राहतात, तो नक्कीच—
अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रव्रजते यदि
ज्याच्या घरी आलेला पाहुणा आशा सोडून निघून जातो—
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूज्यो वै गृहमेधिना
म्हणून गृहस्थाने सर्वतोपरी प्रयत्न करून पाहुण्याचं आदरातिथ्य करावं.
एवंविधाः शुभा वाचो वैश्यो धर्मोपदेशकात्
अशा शुभ वचनांचा उच्चार धर्मशिक्षण घेतलेल्या व्यापाऱ्याने केला.
ऋषिः कस्त्वं पुराणज्ञः किं वा देवोऽथ गुह्यकः
ऋषी, तुम्ही कोण? प्राचीन कथा जाणणारे, की देव आहात, की गुप्त जीव?
कस्त्वं कथय मे सत्यमुत्साहश्चातिथिप्रियः
तुम्ही कोण आहात? मला खरं सांगा. तुम्ही उत्साही आणि पाहुण्यांना प्रिय आहात.
इत्युक्तः स शुकः सर्वं शशंसात्मपुराकृतम्
असं विचारल्यावर, त्या शुकाने आपल्याकडून पूर्वी जे काही घडलं ते सर्व सांगितलं.
शुकस्य विप्रियं यादृङ् महर्षेस्तु तपस्यतः
शुकाला जे अप्रिय वाटे, तेच त्या तपश्चर्येत मग्न महर्षीलाही वाटे.
तपश्चचार विपुलं शुको व्याससुतो महान् 170.
महान व्यासपुत्र शुकाने मोठं तप केलं.
ऋषयस्तत्र चाजग्मुरसितो देवलस्तदा
त्या वेळी तिथे ऋषी आले; असित आणि देवलही आले.
अङ्गिरास्तैत्तिरी रैभ्यः काण्वो मेधातिथिः कृतः
अंगिरा, तैत्तिरीय, रैभ्य, काण्व, मेधातिथी आणि कृत हे—
वामदेवश्चाश्वशिरास्त्रिशीर्षो गौतमोदरः
वामदेव, अश्वशिरा, त्रिशीर्ष, गौतम आणि उदर हे—
शुकं सम्मुखयामासुः पप्रच्छुर्द्धर्मसंहिताम्
सर्वांनी शुकाकडे जाऊन धर्मसंहितेची विचारणा केली.
भ्रष्टः श्रद्धान्वितो बाल्यात्सुनीत्यामग्रतश्चरन्
मी श्रद्धेने बांधलेला असूनही, लहानपणी चांगल्या वागणुकीत राहूनही मार्गभ्रष्ट झालो.
अन्यायवादिनं मां च गुरुर्नित्यं निषेधति
अन्याय बोलणारा मी, मला माझे गुरु नेहमीच रोखायचे.
पूर्वपक्षाश्च सिद्धान्ताः परस्परजिगीषवः
पूर्वपक्ष आणि सिद्धांत, एकमेकांवर मात करण्याचा प्रयत्न करत होते—
एवं निषेधितश्चाहं गुरुणा मुनिसत्तमैः
अशा प्रकारे मला गुरु आणि श्रेष्ठ ऋषी यांनी रोखले.
शुकेन कोपाच्छापो मे दत्तोऽयं जल्पको बटुः
शुकाने रागावून मला शाप दिला— 'हा मुलगा फक्त बडबड करतो.'
इत्युक्तमात्रे वचने तत्रैवाहं शुकोदरः 170.
हे शब्द उच्चारताच, मी तिथेच शुकाचा लहान भाऊ झालो.
मुनयस्तं महात्मानं शुकं तत्त्वार्थवित्तमम्
मुनिंनी त्या महान आत्मा शुकाला खऱ्या अर्थाचा जाणकार मानले.
आगामिकाले दास्यामि वरमस्मै शुकाय भो
पुढील काळात, हे सज्जना, मी या शुकाला वर देईन.
अयं भविष्यति सदा सद्भावहितभावनः
तो नेहमीच सज्जनांच्या कल्याणासाठी मन लावेल.
मथुरायां मृतः पश्चाद्ब्रह्मलोकं गमिष्यति
मथुरेत मृत्यू आला की, तो ब्रह्मलोकात जाईल.
मथुरामथुरोच्चारं कुर्वन्नित्यमतन्द्रितः
तो नेहमी, थकवा न येता, 'मथुरा' हे नाव मोठ्याने उच्चारेल.
प्राप्तोऽहं शबरेणैव येनाहं पञ्जरे धृतः
मला एका शबराने पकडले आणि पिंजऱ्यात ठेवले.
मुनेः प्रसादान्मे ज्ञानं न जहाति कदाचन
मुनिंच्या कृपेने ज्ञान मला कधीही सोडत नाही.