वराहपुराणम्

प्रासादं कारयामास पंचायतनकं हरेः

त्याने पाच देवतांसाठी हरिचं मंदिर बांधलं.

प्रावर्त्तनं च कूपेषु येन सिंचेत्प्रवाटिकाम् 170.

त्याने विहिरीतून पाणी काढून बागांना पाणी घालण्याची पद्धत सुरू केली.

स्नानं पूजादिकं तद्वन्मार्जनं दीपकर्म च

स्नान, पूजा आणि अशाच गोष्टी, तसेच स्वच्छता आणि दिवे लावण्याचं कामही तसंच केलं जायचं.

पतिव्रता महाभागाश्चतुरो भगिनीर्यथा

त्याच्या चार बहिणी पतीपरायण आणि फार भाग्यवान होत्या.

मालाकारस्तथा नित्यं विटपांश्च प्रसिंचति

माळा करणारा नेहमी झाडांना पाणी शिंपडत असे.

जाताः सुपुष्पवन्तश्च द्रुमाः फलसमन्विताः

झाडांना भरपूर फुलं आणि फळं लागली.

दीयते भुज्यते सर्वैर्यथा शक्रस्तथा सदा

सर्वांना नेहमी सर्व काही मिळत असे आणि ते आनंदाने उपभोगत असत, जसं इंद्र करतो.

धनस्य संक्षयो जातः प्रत्यहं ददतः सतः

जो नेहमी देत असे, त्याचं धन दिवसेंदिवस कमी होत गेलं.

मातापित्रोः कुटुम्बस्य भरणीयस्य भोजनम्

त्याला आई-वडील आणि कुटुंबासाठी जेवण द्यावं लागत होतं.

इति निश्चित्य मनसा वणिग्भावं हृदि स्थिरम्

असं ठरवून त्याने मनाशी ठामपणे व्यापारी होण्याचा निर्धार केला.

तत्र क्रीत्वा सुपण्यानि उत्तरापथगानि च

तेथे त्याने उत्तम आणि उत्तरेकडून आलेली मालमत्ता विकत घेतली.

क्रीत्वा क्रेयानि वस्तूनि लाभालाभं विचार्य च 170.

तो विक्रीसाठी वस्तू घेत असे आणि नफा-तोट्याचा विचार करीत असे.

मणिरत्नं ह्यश्वरत्नं पट्टरत्नं समर्थकम्

त्याने मौल्यवान रत्ने, चांगले घोडे, महागडे कापड आणि योग्य वस्तू मिळवल्या.

एकदा सार्थसम्भारो विश्रान्तुमुपचक्रमे

एकदा सगळ्या साऱ्थानं विश्रांतीसाठी तयारी केली.

नद्यास्तीरे सुप्रदेशे आवासांश्च प्रचक्रिरे

नदीच्या सुंदर काठी त्यांनी आपली वस्ती उभारली.

समादिश्येतिकृत्यं च भृत्यैः कतिपयैर्वृतः

तो काही सेवकांसोबत वेढलेला असताना, काय करावं हे त्यांना सांगत असे.

क्रीडार्थं विहरंस्तत्र सोऽपश्यत् स्थानमुत्तमम्

मनोरंजनासाठी तिथे फिरताना, त्याला एक उत्तम जागा दिसली.

फलवन्तश्च वृक्षाश्च पुष्पाणि सुरभीणि च

तिथे फळांनी लगडलेली झाडं आणि सुगंधी फुलं होती.

तत्रारुह्य दरीद्वारं यावद्दृष्टिर्निपात्यते

तो तिथे चढून, गुहेच्या दाराकडे जिथपर्यंत नजर जाईल तिथपर्यंत पाहू लागला.

श्रुत्वापि शब्दप्रभवं किमेतदिति निश्चयम्

आवाज कुठून येतोय हे ऐकल्यावरही, 'हे काय आहे?' असं त्याला निश्चित वाटलं.

तेनोक्तं भो इहागच्छ आतिथ्यं करवाणि ते

त्याने म्हटलं, 'अहो, इथे या; मी तुमचं आदरातिथ्य करतो.'

फलानीमानि स्वादूनि मधुमांसोदकानि च 170.

ही गोड फळं, मध, मांस आणि पाणी इथे आहेत.

आगत्य पितरौ मह्यं विशेषं तौ करिष्यतः

माझे आईवडील आले की, ते तुम्हाला खास सन्मान देतील.

गृहस्थस्तस्य पितरो वसन्ति नरके ध्रुवम्

ज्या गृहस्थाचे आईवडील नरकात राहतात, तो नक्कीच—

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रव्रजते यदि

ज्याच्या घरी आलेला पाहुणा आशा सोडून निघून जातो—

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूज्यो वै गृहमेधिना

म्हणून गृहस्थाने सर्वतोपरी प्रयत्न करून पाहुण्याचं आदरातिथ्य करावं.

एवंविधाः शुभा वाचो वैश्यो धर्मोपदेशकात्

अशा शुभ वचनांचा उच्चार धर्मशिक्षण घेतलेल्या व्यापाऱ्याने केला.

ऋषिः कस्त्वं पुराणज्ञः किं वा देवोऽथ गुह्यकः

ऋषी, तुम्ही कोण? प्राचीन कथा जाणणारे, की देव आहात, की गुप्त जीव?

कस्त्वं कथय मे सत्यमुत्साहश्चातिथिप्रियः

तुम्ही कोण आहात? मला खरं सांगा. तुम्ही उत्साही आणि पाहुण्यांना प्रिय आहात.