वराहपुराणम्

अन्धकूपे स पतितो घोररूपोऽवसत्तदा

त्या खड्ड्यात पडून तो भयंकर दिसणारा तिथेच राहिला.

तेषां मध्ये द्विजः कश्चिद्रक्षां कृत्वा वसुन्धरे

त्यांच्यातील एका ब्राह्मणाने मंत्राच्या साहाय्याने पृथ्वीचे रक्षण केले.

तत्रागत्य च रक्षस्तु ब्राह्मणं वाक्यमब्रवीत् अहं दास्यामि ते विप्र यत्ते मनसि वर्त्तते

तेव्हा तिथे एक राक्षस आला आणि ब्राह्मणाला म्हणाला, 'ब्राह्मण, तुझ्या मनात जे आहे ते मी तुला देईन.'

बहुकालेन संप्राप्तं भोजनं च यथेप्सितम्

'खूप दिवसांनी मिळणारे आणि तुझ्या इच्छेप्रमाणे हवे तेवढे अन्न.'

येनाहं भक्षये सार्थं यावत्तृप्तिर्भवेन्मम

'ज्यामुळे मी हा सारा सारा खाऊन तृप्त होईन.'

एकः सार्थं प्रयातोऽहं नोत्सृजामि कथंचन

'मी एकटाच या साऱ्यांसाठी आलो आहे; मी त्यांना कधीच सोडणार नाही.'

निरीक्षितुं न शक्तोऽसि मम मन्त्रबलेन हि मम भक्ष्ये हते विप्र दोषस्तव भविष्यति

'माझ्या मंत्रशक्तीमुळे तू मला पाहू शकत नाहीस. ब्राह्मण, जर माझे अन्न मारले गेले तर त्याचा दोष तुझ्यावरच येईल.'

दयां कुरु त्वं विप्रर्षे भोजनं मम दीयताम्

'हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, माझ्यावर दया कर आणि मला अन्न दे.'

केन त्वं कर्मदोषेण राक्षसत्वमुपागतः

'तू कोणत्या कर्मदोषामुळे राक्षसत्वाला पोहोचला आहेस?'

अनाचारादि हेतोश्च राक्षसत्वमुपागतः 167.

'दुष्कृत्य वगैरेमुळे मी राक्षसत्वाला पोहोचलो आहे.'

तस्य दुःखेन संयुक्तो विप्रोऽसौ वाक्यमब्रवीत् मित्रत्वे वर्त्तसे रक्षस्तव दास्यामि किं वद

त्याच्या दुःखाने व्याकुळ झालेल्या त्या ब्राह्मणाने म्हटले, 'राक्षसा, तू मित्रासारखा वागतोस; मला सांग, तुला काय द्यावे?'

आत्मना चोपकारेण प्रियं किं करवाणि ते ददासि यदि तद्विप्र यन्मे मनसि वर्त्तते

'माझ्या मदतीने मी तुला कोणती प्रिय गोष्ट करू? ब्राह्मण, जर तू मला माझ्या मनात असलेली गोष्ट दिलीस तर—'

मथुरायां च यत्स्नातं कृतं विश्रान्तिसंज्ञके

'आणि मथुरेत स्नान करून विश्रांती नावाच्या ठिकाणी जे काही केले—'

तेन दुःखेन संयुक्तो विप्रो वाक्यमथाब्रवीत् कथं जानासि रक्षस्त्वं तीर्थं विश्रान्तिसंज्ञकम्

त्या दुःखाने व्याकुळ झालेला ब्राह्मण म्हणाला, 'राक्षसा, तुला विश्रांती नावाच्या तीर्थाचे कसे माहीत?'

कथं च संज्ञा तस्याभूत्कथय त्वं हि राक्षस पुरी उज्जयिनी नाम्ना तस्यां वासो हि मे सदा

'आणि त्या ठिकाणाला हे नाव कसे मिळाले? राक्षसा, मला सांग. उज्जयिनी नावाच्या नगरीत मी नेहमी राहत असे.'

कस्मिंश्चिदथ कालेन गतोऽहं विष्णुमन्दिरम्

'कधीतरी मी विष्णूच्या मंदिरात गेलो होतो.'

विश्रान्तितीर्थमाहात्म्यं श्रावयन्स दिनेदिने

'मी दररोज विश्रांती तीर्थाचे माहात्म्य सांगत असे.'

सा संज्ञा च श्रुता तत्र विश्रान्तेश्च मयाऽनघ

तेथे त्या ठिकाणाला 'विश्रांती' असे नाव आहे, आणि हे नाव मी ऐकले आहे, हे निष्पाप.

विश्रामं कुरुते तत्र तेन विश्रान्तिसंज्ञिता

माणूस तिथे विश्रांती घेतो, म्हणून त्या जागेला 'विश्रांती' असे म्हणतात.

एकस्नानस्य हि फलं तव दत्तं च राक्षस 167.

फक्त एक स्नान केल्याचे पुण्य तुला दिले गेले आहे, राक्षसा.

इति श्रीवराहपुराणे मथुरामाहात्म्ये विश्रान्तिमाहात्म्यं नाम सप्तषष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील मथुरा माहात्म्यात 'विश्रांती माहात्म्य' नावाचा एकशे सत्तावन्नवा अध्याय संपला.

धरण्युवाच तेन दृष्टेन यत्पुण्यं कथयस्वाखिलं प्रभो

धरिणी म्हणाली: प्रभो, त्या ठिकाणाचे दर्शन घेऊन मिळणारे सर्व पुण्य मला सांग.

श्रीवराह उवाच तस्य दर्शनमात्रेण मथुरायां फलं भवेत्

श्रीवराह म्हणाले: फक्त त्याचे दर्शन घेतल्याने मथुरेचे फळ मिळते.

पुरा वर्षसहस्रं तु तपस्तप्तं सुदारुणम्

पूर्वी हजार वर्षे अतिशय कठोर तप केले गेले.

वरं वरय भद्रं ते यस्ते मनसि वर्त्तते सर्वगस्त्वं हि देवेश मया ज्ञातं सुनिश्चितम्

तुला मनात जे हवे आहे ते वर माग, कल्याण होवो; तू सर्वत्र आहेस, हे देवेश, हे मी नक्कीच जाणले आहे.

मथुरायां च मे स्थानं सदा देव प्रदीयताम्

माझे निवासस्थान नेहमी मथुरेत असू दे, हे देवा.

मथुरायां च देव त्वं क्षेत्रपालो भविष्यसि

मथुरेत, हे देवा, तू क्षेत्रपाल होशील.

अन्यथा नाप्नुयात् सिद्धिमेवमेतन्न संशयः

असे न केल्यास सिद्धी मिळणार नाही; हे तसेच आहे, यात शंका नाही.

भजते मनुजः सिद्धिमात्मभावेन तादृशीम्

माणूस आपल्या स्वभावाने भक्ती केल्याने अशी सिद्धी मिळवतो.