वराहपुराणम्

परिभ्रमन्क्षुधाविष्टो मरुदेशं गतोऽपि सः

तो भुकेने व्याकुळ होऊन भटकत वाळवंटात गेला.

कदाचिद्दैवयोगेन तत्र सार्थ उपागतः

एकदा दैवयोगाने तिथे एक व्यापाऱ्यांचा ताफा आला.

गते सार्थे तु स वणिक् तं वृक्षं समुपाश्रितः

ताफा निघून गेल्यावर तो व्यापारी एका झाडाखाली आसरा घेऊन बसला.

दीर्घदंष्ट्रः सुविकटो ह्रस्वबाहुर्विभीषणः

त्याचे दात लांब, रूप अतिशय भीषण, हात लहान आणि दिसायला भयंकर होते.

अथ कालेन बहुना दैवयोगेन भामिनि

मग खूप दिवसांनी, दैवाच्या योगाने, हे सुंदर स्त्री,

तं दृष्ट्वा दूरतः प्रेतश्चातिहर्षेण संयुतः

त्याला दूरून पाहून तो प्रेत फार आनंदित झाला.

भक्ष्यभूतो ममाद्यत्वं क्व भवान्यातुमिच्छति

‘आज तू माझ्या अन्नाचा भाग होणार आहेस; आता कुठे जाणार आहेस?’ असे त्याने मनात विचारले.

गच्छन्तं तं गृहीत्वा स प्रेतो वचनमब्रवीत्

तो निघाला असता, त्या प्रेताने त्याला पकडून असे बोलले:

मांसं ते भक्षयिष्यामि पिबामि तव शोणितम्

‘मी तुझे मांस खाईन आणि तुझे रक्त प्याईन.’

कुटुम्बभरणार्थाय सम्प्राप्तो दुर्गमाटवीम् 165.

कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करण्यासाठी मी या कठीण जंगलात आलो आहे.

मयि सम्भक्षिते रक्षः कुटुम्बं हि मरिष्यति

जर राक्षसाने मला खाल्ले, तर माझे कुटुंब नक्कीच नष्ट होईल.

कस्मात्स्थानात्समायातः सत्यं ब्रूहि महामते

तू कोणत्या ठिकाणाहून आला आहेस, हे खरे सांग, हे महाबुद्धिमान.

विभुरुवाच तयोर्मध्ये पुरी रम्या मथुरा लोकविश्रुता

विभु म्हणाला: त्या दोघांमध्ये, मथुरा ही सुंदर नगरी जगात प्रसिद्ध आहे.

तस्यां वसाम्यहं प्रेत पितृपैतामहे गृहे

त्या नगरीत मी माझ्या पूर्वजांच्या घरात राहतो.

तत्सर्वं तस्करैर्नीतं क्षीणवित्तोऽभवं तदा

ते सर्व चोरांनी नेले, आणि मी निर्धन झालो.

तव दृष्टिपथं यातो यत्कार्यं तत्कुरुष्व मे

मी तुझ्या नजरेसमोर आलो आहे; आता माझ्यासाठी जे करणे आवश्यक आहे ते कर.

प्रेत उवाच समयेन हि मोक्ष्यामि कुरुष्व वचनं मम

प्रेत म्हणाले: योग्य वेळी मी तुला सोडीन; माझे म्हणणे ऐक.

निर्वृत्य गच्छ मथुरां मम कार्यार्थसाधकः

माझे काम पूर्ण करून, मग मथुरेला जा.

स्नानं कृत्वा तु विधिवत्कूपे चातुःसामुद्रिके

चार शुभ चिन्ह असलेल्या विहिरीत नीट स्नान करून,

स्नानस्य च फलं देहि ततो गच्छ यथासुखम् ।। प्रेतवाक्यं ततः श्रुत्वा विभुर्वचनमब्रवीत्।165.

स्नानाचे फळ दे, मग हवे तसे जा. प्रेताचे शब्द ऐकून विभु म्हणाला:

नाहं यास्यामि मथुरां द्रव्याभावे कथंचन

माझ्याकडे काहीही धन नाही, म्हणून मी मथुरेला जाणार नाही.

प्रेत उवाच आस्ते धनमपर्याप्तं गच्छ त्वं मा विलम्बय

प्रेत म्हणाले: पुरेसे धन आहे; जा, वेळ वाया घालवू नकोस.

विभुरुवाच गृहशेषं मम धनं न चान्यत्तत्र विद्यते

विभु म्हणाला: माझ्या घराशिवाय दुसरे काहीच धन उरलेले नाही.

पितृपैतामही कीर्त्तिरविक्रेया हि सा मया

माझ्या पूर्वजांची कीर्ती मी विकू शकत नाही.

अस्ति चैव धनं प्रोक्तं यन्मया त्वद्गृहे विभो

वास्तविक, जसे मी तुला सांगितले, विभु, तुझ्या घरात धन आहे.

निवर्त्त गच्छ संतुष्टः सुहृदां प्रीतिवर्द्धनः

परत जा, समाधानी रहा आणि आपल्या मित्रांचे आनंद वाढव.

सूत उवाच इमामवस्थां सम्प्राप्य कथं ज्ञानसमुद्भवः

सूत्र म्हणाले: या अवस्थेला पोहोचल्यानंतर ज्ञान कसे उत्पन्न झाले?

ततः स कथयामास यद्वृत्तं हि पुरातनम्

मग त्याने प्राचीन काळात काय घडले होते ते सांगायला सुरुवात केली.

प्रभातसमये तत्र विष्णोरायतने शुभे

पुढे, पहाटेच्या वेळी त्या शुभ विष्णूच्या मंदिरात,