वराहपुराणम्

धरण्युवाच प्रदक्षिणाफलं सम्यगनुक्रमविधिं वद

धरती म्हणाली: प्रदक्षिणेचे फळ आणि योग्य पद्धत मला नीट सांग.

श्रीवराह उवाच इदमेव पुरा प्रोक्तं यथा पृष्टा त्वया ह्यहम्

श्रीवराह म्हणाले: तू विचारलेस तसे, हे पूर्वीही सांगितले आहे.

श्रुत्वा सर्वपुराणोक्तं तीर्थानुक्रमणं परम्

सर्व पुराणांमध्ये सांगितलेली तीर्थांची श्रेष्ठ कथा ऐकून—

सर्वदेवेषु यत्पुण्यं सर्वतीर्थेषु यत्फलम्

सर्व देवतांमध्ये मिळणारे पुण्य, आणि सर्व तीर्थांमध्ये मिळणारे फळ —

यत्फलं लभ्यते विप्रास्तस्माच्छतगुणोत्तरम् 159.

हे ब्राह्मणांनो, इथे मिळणारे फळ त्या सगळ्यांपेक्षा शंभरपट अधिक आहे.

इत्युक्त्वा ऋषयो जग्मुरभिवाद्य स्वयम्भुवम्

असं सांगून, ऋषींनी स्वयंभूला वंदन करून तिथून प्रस्थान केलं.

ध्रुवेण सहिताश्चासन्कामयानास्तु तद्दिनम्

ध्रुवासोबत सर्वजण त्या दिवशी आपल्या इच्छेनुसार प्रवासाला निघाले.

मथुरोपक्रमं कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

मथुरेची प्रदक्षिणा केल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.

इति श्रीवराहपुराणे मथुरामाहात्म्ये मथुराप्रदक्षिणादिकं नामैकोनषष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील मथुरामाहात्म्य या भागातील 'मथुरा प्रदक्षिणा' नावाचा एकशे एकोणसाठावा अध्याय इथे संपला.

अथ मथुरापरिक्रमप्रादुर्भावः अष्टम्यां मथुरां प्राप्य कार्त्तिकस्यासिते नरः

आता मथुरेच्या परिक्रमेचा प्रारंभ: कार्तिक महिन्याच्या कृष्णपक्षातील अष्टमीला मनुष्याने मथुरेत पोहोचावे.

विश्रांतिदर्शनं कृत्वा दीर्घविष्णुं च केशवम्

त्याने विश्रांतीचे स्थान पाहावे आणि केशव नावाच्या दीर्घ विष्णूचे दर्शन घ्यावे.

उपवासरतः सम्यगल्पमेध्याशनोऽथवा

उपवास करत, किंवा थोडे व शुद्ध अन्न खाऊन, किंवा अन्य प्रकारे,

ब्रह्मचर्येण तां रात्रिं कृत्वा सङ्कल्प्य मानसे

त्या रात्री ब्रह्मचर्य पाळून, मनात संकल्प करून,

तिलाक्षतकुशान् गृह्य पितृदेवार्थमुद्यतः

तीळ, अक्षता आणि कुश घेऊन, पितरांसाठी आणि देवांसाठी तयार राहावे.

यथानुक्रमणं तैश्च ध्रुवाद्यैर्ऋषिभिः कृतम्

ध्रुव व इतर ऋषींनी ज्या प्रकारे त्या वस्तू वापरल्या, त्याच क्रमाने करावे.

प्रदक्षिणा वर्त्तमाना भक्तिश्रद्धासमन्वितः

भक्ती आणि श्रद्धेने परिपूर्ण होऊन प्रदक्षिणा करावी.

एवं जागरणं कृत्वा नवम्यां नियतः शुचिः

अशा प्रकारे जागरण करून, नवमील शुद्ध आणि संयमी राहावे.

तथा प्रारभयेद्यात्रां यावन्नोदयते रविः

अशा रीतीने, सूर्य उगवण्यापूर्वी यात्रा सुरू करावी.

प्रक्षाल्य पादावाचम्य हनुमन्तं प्रसादयेत् 160.

पाय धुऊन, तोंड स्वच्छ करून, हनुमंताची प्रार्थना करावी.

विज्ञाप्य सिद्धिकर्त्तारं यात्रासिद्धिप्रदायकम्

सिद्धी देणाऱ्या, यात्रेला यश मिळवून देणाऱ्या देवतेला आपली विनंती सांगावी.

यथा रामस्य यात्रायां सिद्धिस्ते सुप्रतिष्ठिता

जसा रामाच्या यात्रेला ठामपणे सिद्धी मिळाली,

इति विज्ञाप्य विधिवद्धनूमन्तं गणेश्वरम्

अशा प्रकारे, विधीपूर्वक धनुमंत या गणेश्वराला कळवून दिलं.

तथैव पद्मनाभं तु दीर्घविष्णुं भयापहम्

तसंच, पद्मनाभ, दीर्घ देह असलेला आणि भीती दूर करणारा विष्णू यालाही कळवलं.

दृष्ट्वा वसुमतीं देवीं तथैव ह्यपराजिताम्

मग वसुमती देवीला, जिचा कोणी पराभव करू शकत नाही, तिलाही पाहिलं.

कंसवासनिकां तद्वदौग्रसेनां च चर्च्चिकाम्

कंसाच्या घरात राहणारी देवी आणि नंतर उग्रसेनाची चर्चिका हिलाही पाहिलं.

जयदां देवतानां च मातरो देवपूजिताः

देवतांना विजय देणाऱ्या, देवांनी पूजलेल्या त्या मातांना देखील नमस्कार केला.

मौनव्रतधरो गच्छेद्यावद्दक्षिणकोटिके

मौन व्रत धरून, दक्षिण कोपऱ्यापर्यंत जावं.

नत्वा गच्छेदिक्षुवासां देवि कृष्णसुपूजिताम् यानि तीर्थानि तान्येव स्थापितानि महर्षिभिः

नमस्कार करून, कृष्णाने उत्तम प्रकारे पूजलेली इक्षुवास देवीकडे जावं; ही सर्व तीर्थस्थळं महर्षींनी स्थापलेली आहेत.

ख्यातिं गतानि सर्वाणि सर्वपापहराणि च अर्कस्थलं वीरस्थलं कुशस्थलमनन्तरम् ।। 160.

ही सर्व तीर्थस्थळं प्रसिद्ध झाली आहेत आणि सर्व पापं दूर करतात – अर्कस्थळ, वीरस्थळ आणि त्यानंतर कुशस्थळ.