वराहपुराणम्

तस्य योगफलं सम्यग्भविष्यति न संशयः

‘इथे जो योग करेल त्याला पूर्ण फल मिळेल—यात शंका नाही.’

देवदत्तोऽपि स मुनिः सम्प्राप्य ज्ञानमुत्तमम् 146.

त्या मुनी देवदत्तानेही सर्वोच्च ज्ञान प्राप्त केले.

प्रम्लोचापि मुनेर्गर्भं सम्प्राप्याश्रममन्तिकात्

प्रम्लोचाने त्या मुनीचे गर्भ धारण करून, आश्रमाजवळून निघून गेली.

पुनर्जातमिवात्मानं मन्यमाना शुचिस्मिता

शुचिस्मितेला जणू काही ती पुन्हा जन्माला आली आहे असे वाटले आणि ती निर्मळ हसली.

ततः सुनिश्चयं कृत्वा तपसे धृतमानसा

मग तिने ठाम निश्चय करून, मन तपासाठी लावले.

मासे सा प्रथमे बाला फलाहारपरायणा

पहिल्या महिन्यात ती मुलगी फक्त फळे खाऊन राहिली.

तृतीये पंचम दिने चतुर्थे सप्तमांतरे

तिसऱ्या महिन्याच्या पाचव्या दिवशी, आणि चौथ्या महिन्यात सातव्या दिवसाच्या मधल्या काळात—

मासेन सप्तमे चैव शीर्णपर्णाशनाष्टमे

सातव्या महिन्यात आणि आठव्या महिन्यात तिने फक्त गळलेली पानेच खाल्ली.

सैवं वर्षशतं स्थित्वा हरावेकाग्रमानसा

अशा प्रकारे, ती शंभर वर्षे हरामध्ये एकचित्त राहिली.

द्वन्द्वानि नाविदच्चापि आत्मभूतान्तरं विना

त्याला सुख-दुःखाची जाणीव झाली नाही, आणि स्वतःपासून वेगळं असं दुसरं कुणीही त्याला दिसलं नाही.

तत्तेजसा वृतं सर्वं तदा दृष्ट्वा वसुन्धरे 146.

त्या तेजानं सगळं पृथ्वीचं आवरण झालेलं पाहिलं.

सन्निरुद्धेन्द्रियग्रामा नाचक्षत बहिःस्थितम्

इंद्रियांचा संपूर्ण संयम झाल्यामुळे त्याने बाहेरचं काहीच पाहिलं नाही.

स्थितोऽहं वसुधे देवि अक्ष्णोः प्रत्यक्षतां गतः

देवी पृथ्वी, मी तिथे उभा राहिलो आणि त्याच्या डोळ्यांसमोर प्रकट झालो.

हृषीकेश इति ख्यातो नाम्ना तत्रैव संस्थितः

तिथेच मी 'हृषीकेश' या नावानं प्रसिद्ध झालो आणि त्या ठिकाणी स्थिर झालो.

बहिः स्थितं च मां दृष्ट्वा प्रणनाम कृताञ्जलिः

माझं बाहेर उभं असणं पाहून त्याने हात जोडून मला वंदन केलं.

रोमांचिततनुश्चासीत्कदम्बमुकुलाकृतिः

तिच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले आणि ती कदंबाच्या कळीसारखी दिसू लागली.

अयि बाले विशालाक्षि तुष्टोऽहं तपसस्तव

अगं कन्ये, विशाल डोळ्यांची, तुझ्या तपामुळे मी तृप्त झालो आहे.

अदेयमपि ते दद्मि यदन्येषां सुदुर्ल्लभम्

जे इतरांना फार कठीण आहे, असं देणंही मी तुला देतो.

स्तुत्वा तं देवदेवेशं प्रबद्धकरसंपुटा

त्या देवांचा देव असलेल्या प्रभूचं तिने स्तवन केलं आणि हात जोडून नमस्कार केला.

दुर्लभं ते वरं दद्मि तपसाहं प्रतोषितः 146.

तुझ्या तपामुळे मी तृप्त झालो आहे, म्हणून तुला दुर्मिळ असा वर देतो.

यदि प्रसन्नो देवेश तदा मां कुरु पावनीम्

देवांचा स्वामी, जर तुम्ही प्रसन्न असाल तर मला पावन करा.

तामहं देवि सुभगे प्रावोचं पुनरेव हि

सौभाग्यवती देवी, मी तिला पुन्हा असे सांगितले.

तव नाम्नां च विख्यातमेतत्क्षेत्रं भविष्यति

हे क्षेत्र तुझ्या नावाने प्रसिद्ध होईल.

विलोक्य मां भवेत्पूतो मम वाक्यान्न संशयः

माझं दर्शन घेतल्याने माणूस पावन होतो—माझ्या या वचनात शंका नाही.

यास्यन्ति विलयं क्षिप्रमेवमेतन्न संशयः

ते लवकरच नष्ट होतील—यात काहीही शंका नाही.

सापि कालेन सञ्जाता तीर्थभूता तथाऽभवत्

काळानुसार ती तीर्थरूप झाली.

रुरुक्षेत्रस्य प्रभवमेतद्गुह्यं परं मम

रुरुक्षेत्राचा हा जन्मकथा माझं परम गूढ आहे.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे रुरुक्षेत्रऋषीकेशयोर्माहात्म्यं नाम षट्चत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील भगवद्शास्त्रात 'रुरुक्षेत्र आणि ऋषिकेश यांचे माहात्म्य' या शतचाळीसाव्या अध्यायाचा येथे समारोप झाला.

अथ गोनिष्क्रमणमाहात्म्यम् अत्याश्चर्यं श्रुतं ह्येतद्रुरुक्षेत्रसमुद्भवम्

आता गो-निर्गमनाचे माहात्म्य सांगतो. हे अद्भुत घडले रुरुक्षेत्रात, आणि ते आपण ऐकले आहे.