वराहपुराणम्

गङ्गया मिलिता यत्र भागीरथ्या महाफला

जिथे भागीरथी गंगेच्या मिळती, तिथे फार मोठे पुण्य मिळते.

आदौ सा गण्डकी पुण्या भागीरथ्या च सङ्गता

सुरुवातीला पवित्र गंडकी, भागीरथीशी मिळून, मोठ्या गौरवाने ओळखली जाते.

एतत्ते कथितं भद्रे शालग्रामस्य सुन्दरि

सुंदरी, शालग्रामाबद्दल तुला हेच सांगितले गेले आहे.

पूर्वपृष्टं तया यच्च पुण्यं भागवतप्रियम्

आणि भगवंताच्या भक्तांना प्रिय असलेले पुण्य, जी पूर्वी तिच्याद्वारे सांगितले गेले —

पुण्यानां परमं पुण्यं तपसां च महत्तपः

ते सर्व पुण्यांमध्ये श्रेष्ठ आणि सर्व तपांमध्ये मोठे आहे.

महालाभस्तु लाभानां नास्त्यस्मादपरं महत्

सर्व लाभांमध्ये हा लाभ मोठा आहे; याहून मोठा दुसरा काहीच नाही.

नीचाय न च दातव्यं ये न जानन्ति सेवितुम् १४५.

जो अयोग्य आहे किंवा सेवा कशी करावी हे ज्यांना माहीत नाही, त्यांना हे देऊ नये.

लोभमोहमदाद्यैर्ये वर्जिताः पुण्यबुद्धयः

जे लोक लोभ, मोह, अहंकार आणि अशा दोषांपासून मुक्त आहेत, ज्यांची बुद्धी नेहमी चांगल्या मार्गावर असते—

कुलानि तारितान्येवं सप्त सप्त च सप्त च

अशा लोकांनी आपल्या वडिलांच्या, आईच्या आणि सासरच्या सात सात पिढ्या तारल्या जातात.

यदीच्छेत्परमां सिद्धिं मम लोकं स गच्छति

जो कोणी सर्वश्रेष्ठ सिद्धीची इच्छा करतो, तो माझ्या लोकात पोहोचतो.

कथितं ते महादेवि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

हे महादेवी, तुला जे सांगायचं होतं ते मी सांगितलं. आता तुला अजून काही ऐकायचं आहे का?

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे शालग्रामक्षेत्रमाहात्म्यं नाम पंचचत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील भगवद्शास्त्रात 'शालग्राम क्षेत्राचे माहात्म्य' या पंचचाळीसाव्या अध्यायाचा इथे समारोप झाला.

अथ रुरुक्षेत्रस्थहृषीकेशमाहात्म्यम् शालग्रामस्य माहात्म्यं श्रुत्वा गुह्यं महौजसम्

आता रुरुक्षेत्रातील हृषीकेशाचे माहात्म्य सांगतो—शालग्रामचे गूढ आणि महान माहात्म्य ऐकल्यानंतर,

धरण्युवाच एतच्छ्रुत्वा महाभाग जातास्मि विगतज्वरा

धरणी म्हणाली—हे महाभाग, हे ऐकून माझ्या मनातील सगळा त्रास दूर झाला.

रुरुषण्डमिति प्रोक्तं यत्त्वया परमार्च्चितम्

तुम्ही ज्याला 'रुरुषंड' असे म्हटले आणि ज्या स्थानाची तुम्ही अत्यंत भक्तीपूर्वक पूजा केली—

यन्नाम्ना परमं क्षेत्रं हृषीकेश त्वयाश्रितम्

हे हृषीकेशा, त्या नावाने जे श्रेष्ठ क्षेत्र तू स्वीकारले आहेस—

श्रीवराह उवाच भृगुवंशे समुत्पन्नो वेदवेदाङ्गपारगः

श्रीवराह म्हणाले—भृगुवंशात एक असा जन्म झाला, ज्याने वेद आणि त्यांचे सर्व अंग शिकून घेतले,

यज्ञविद्यासु कुशलो व्रतनिष्ठोऽतिथिप्रियः

जो यज्ञविद्येत पारंगत, व्रतशील आणि पाहुण्यांचा अतिशय प्रिय होता,

शान्तैर्मृगगणैः कीर्णं कन्दमूलफलान्वितम्

शांत हरिणांच्या कळपांनी वेढलेले, कंदमुळे आणि फळे भरपूर असलेले ते स्थान होते,

वर्षाणामयुतं साग्रं तत इन्द्रो व्यचिन्तयत्

दहा हजार वर्षांपेक्षा जास्त काळ तिथे राहिल्यावर, इंद्राने मनात विचार केला—

उवाच मधुरं वाक्यं क्षुब्धेन्द्रियमनाः प्रभुः

प्रभू, ज्याचे मन आणि इंद्रिये अस्वस्थ झाली होती, त्याने गोड शब्दांत बोलले—

तस्य मे चिन्तयानस्य यूयमेव परा गतिः 146.

मी विचार करत असताना, खरी वाट फक्त तुम्हीच आहात, हे मला उमगले.

तदिन्द्रस्य वचः श्रुत्वा ते काममलयानिलाः

इंद्राची वचने ऐकून, कामभावना घेऊन वाहणारे ते वारे—

जितेन्द्रियस्यापि मनः कस्य संक्षोभयामहे

ज्याचे इंद्रिये जिंकलेली असली, तरी त्याचे मन आम्ही अस्थिर करू शकत नाही का?

आज्ञाप्रसादं ते लब्ध्वा वद शीघ्रं सुखी भव

तुझी आज्ञा मिळाल्यावर, लवकर सांग आणि आनंदी हो.

तदैव मे गता चिन्ता भवतां दर्शनं यदा

त्या क्षणी मला तुमचं दर्शन झालं आणि माझी सारी चिंता नाहीशी झाली.

हिमशैले महारम्ये हृषीकेशाश्रितो मुनिः

हृषीकेशावर प्रेम करणारा तो ऋषी सुंदर हिमालय पर्वतावर राहत होता.

जिघृक्षुर्मे पदं नूनं तत्तपो विनिवर्त्यताम्

तुम्ही माझं स्थान मिळवायचं ठरवलं असावं, म्हणून हे तप सोडावं.

प्रस्थानाय मतिं चक्रुः कामदेवपुरःसराः

मग कामदेवाच्या पुढाकाराने सगळ्यांनी निघायचं ठरवलं.