यज्ञस्तपोऽथवा दानं श्राद्धमिष्टस्य पूजनम्
यज्ञ, तप, दान, पितरांसाठी श्राद्ध आणि इच्छित देवतेची पूजा —
भूमे तस्यापराधांश्च सर्वानेव क्षमाम्यहम्
पृथ्वीवर केलेले सर्व अपराध मी पूर्णपणे माफ करतो.
तथैवायं देवनद्यो संगमः समुदाहृतः
अगदी तसेच, या ठिकाणी देवतांच्या नद्यांचा संगम सांगितला आहे.
अहमस्मिन्महाक्षेत्रे धरे पूर्वमुखः स्थितः
या महान पवित्र क्षेत्रात मी पूर्वेकडे तोंड करून पृथ्वीवर उभा आहे.
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे
मी तुला आणखी एक गोष्ट सांगतो, ती ऐक पृथ्वी देवी.
शिवो मे दक्षिणस्थाने तिष्ठन्वै विगतज्वरः
माझ्या दक्षिण बाजूला शिव, सर्व दुःखांपासून मुक्त होऊन, उभे आहेत.
तं ये विन्दन्ति ते देवि नूनं मामेव विन्दति
देवी, जे लोक त्यांना शोधतात, ते नक्कीच मलाही शोधतात.
शिवं यो वन्दते भूमे स हि मामेव वन्दते
पृथ्वी देवी, जो शिवाची पूजा करतो, तो खरं तर माझीच पूजा करतो.
एवमेतन्महाभागे क्षेत्रं हरिहरात्मकम् १४५.
म्हणून, हे क्षेत्र हरि आणि हराचे मूर्तिमंत स्वरूप आहे, हे लक्षात ठेव.
मुक्तिक्षेत्रं प्रथमतो रुरुखण्डं ततः परम्
सर्वप्रथम मुक्तीचे क्षेत्र, त्यानंतर रुरु नावाचा प्रदेश आहे.
क्षेत्रं प्रमाणं विज्ञेयं गण्डकी सङ्गतं परम्
या पवित्र क्षेत्राची मर्यादा गंडकीच्या संगमापर्यंत आहे, असे समजावे.
गङ्गया मिलिता यत्र भागीरथ्या महाफला
जिथे भागीरथी गंगेच्या मिळती, तिथे फार मोठे पुण्य मिळते.
आदौ सा गण्डकी पुण्या भागीरथ्या च सङ्गता
सुरुवातीला पवित्र गंडकी, भागीरथीशी मिळून, मोठ्या गौरवाने ओळखली जाते.
एतत्ते कथितं भद्रे शालग्रामस्य सुन्दरि
सुंदरी, शालग्रामाबद्दल तुला हेच सांगितले गेले आहे.
पूर्वपृष्टं तया यच्च पुण्यं भागवतप्रियम्
आणि भगवंताच्या भक्तांना प्रिय असलेले पुण्य, जी पूर्वी तिच्याद्वारे सांगितले गेले —
पुण्यानां परमं पुण्यं तपसां च महत्तपः
ते सर्व पुण्यांमध्ये श्रेष्ठ आणि सर्व तपांमध्ये मोठे आहे.
महालाभस्तु लाभानां नास्त्यस्मादपरं महत्
सर्व लाभांमध्ये हा लाभ मोठा आहे; याहून मोठा दुसरा काहीच नाही.
नीचाय न च दातव्यं ये न जानन्ति सेवितुम् १४५.
जो अयोग्य आहे किंवा सेवा कशी करावी हे ज्यांना माहीत नाही, त्यांना हे देऊ नये.
लोभमोहमदाद्यैर्ये वर्जिताः पुण्यबुद्धयः
जे लोक लोभ, मोह, अहंकार आणि अशा दोषांपासून मुक्त आहेत, ज्यांची बुद्धी नेहमी चांगल्या मार्गावर असते—
कुलानि तारितान्येवं सप्त सप्त च सप्त च
अशा लोकांनी आपल्या वडिलांच्या, आईच्या आणि सासरच्या सात सात पिढ्या तारल्या जातात.
यदीच्छेत्परमां सिद्धिं मम लोकं स गच्छति
जो कोणी सर्वश्रेष्ठ सिद्धीची इच्छा करतो, तो माझ्या लोकात पोहोचतो.
कथितं ते महादेवि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
हे महादेवी, तुला जे सांगायचं होतं ते मी सांगितलं. आता तुला अजून काही ऐकायचं आहे का?
इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे शालग्रामक्षेत्रमाहात्म्यं नाम पंचचत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः
श्रीवराहपुराणातील भगवद्शास्त्रात 'शालग्राम क्षेत्राचे माहात्म्य' या पंचचाळीसाव्या अध्यायाचा इथे समारोप झाला.
अथ रुरुक्षेत्रस्थहृषीकेशमाहात्म्यम् शालग्रामस्य माहात्म्यं श्रुत्वा गुह्यं महौजसम्
आता रुरुक्षेत्रातील हृषीकेशाचे माहात्म्य सांगतो—शालग्रामचे गूढ आणि महान माहात्म्य ऐकल्यानंतर,
धरण्युवाच एतच्छ्रुत्वा महाभाग जातास्मि विगतज्वरा
धरणी म्हणाली—हे महाभाग, हे ऐकून माझ्या मनातील सगळा त्रास दूर झाला.
रुरुषण्डमिति प्रोक्तं यत्त्वया परमार्च्चितम्
तुम्ही ज्याला 'रुरुषंड' असे म्हटले आणि ज्या स्थानाची तुम्ही अत्यंत भक्तीपूर्वक पूजा केली—
यन्नाम्ना परमं क्षेत्रं हृषीकेश त्वयाश्रितम्
हे हृषीकेशा, त्या नावाने जे श्रेष्ठ क्षेत्र तू स्वीकारले आहेस—
श्रीवराह उवाच भृगुवंशे समुत्पन्नो वेदवेदाङ्गपारगः
श्रीवराह म्हणाले—भृगुवंशात एक असा जन्म झाला, ज्याने वेद आणि त्यांचे सर्व अंग शिकून घेतले,
यज्ञविद्यासु कुशलो व्रतनिष्ठोऽतिथिप्रियः
जो यज्ञविद्येत पारंगत, व्रतशील आणि पाहुण्यांचा अतिशय प्रिय होता,
शान्तैर्मृगगणैः कीर्णं कन्दमूलफलान्वितम्
शांत हरिणांच्या कळपांनी वेढलेले, कंदमुळे आणि फळे भरपूर असलेले ते स्थान होते,