वराहपुराणम्

अथ सालग्रामक्षेत्रमाहात्म्यम् भगवन्देवदेवेश सालंकायनको मुनिः

आता शालग्राम क्षेत्राचे माहात्म्य सांगतो: देवांचा अधिपती, शालंकायन ऋषी—

श्रीवराह उवाच तप्यमानो यथान्यायं पश्यन्वै सालमुत्तमम्

श्रीवराह म्हणाले: नियमाने तप करत असताना त्याने उत्तम शालवृक्ष पाहिला.

अभिन्नमतुलच्छायं विशालं पुष्पितं तथा

तो अखंड, अतुलनीय छायेसह, विशाल आणि फुलांनी बहरलेला होता.

ऋषिर्ज्ञानपरिश्रान्तः सालंकायनकोऽद्भुतम्

ज्ञानाच्या शोधात थकलेला शालंकायन ऋषी तो अद्भुत वृक्ष पाहिला.

ततो दृष्ट्वा महासालं परिश्रान्तो महामुनिः

मग तो महाशालवृक्ष पाहून थकलेला महर्षी थांबला.

सालस्य तस्य पूर्वेण स्थितः पश्चान्मुखो मुनिः

त्या शालवृक्षाच्या पूर्वेला, ऋषी पश्चिमेकडे तोंड करून उभा राहिला.

ततः पूर्वेण पार्श्वेन तस्य सालस्य सुन्दरि

मग, सुंदरिनी, त्या शालवृक्षाच्या पूर्वेकडील बाजूला—

दृष्ट्वा मां तत्र स मुनिस्त पस्वी संशितव्रतः

तेथे, मला पाहून, तो कठोर व्रती ऋषी एकटक पाहू लागला.

मत्तेजसा ताडिताक्षः शनैरुन्मील्य लोचने

माझ्या तेजाने भारावून, त्याने हळूहळू डोळे उघडले.

वृक्षस्य दक्षिणे पार्श्वे गतस्तावदहं धरे १४५.

त्या झाडाच्या दक्षिण बाजूला मी गेलो, धरित्री.

स्थित्वा मत्प्रमुखे चैव स्तुवन्नेवं मम प्रियम्

माझ्या समोर उभा राहून, त्याने मला आवडेल अशा रीतीने स्तुती केली.

स्तोत्रैः सम्पूज्यमानो हि गतोऽहं पश्चिमां दिशम्

स्तोत्रांनी माझी पूजा होत असताना, मी पश्चिम दिशेला गेलो.

यजुर्वेदोक्तमन्त्रेण संस्तुतः पश्चिमां गतः

यजुर्वेदातील मंत्रांनी स्तुती झाल्यावर, मी पश्चिमेकडे गेलो.

तत्रापि सामवेदोक्तैर्मन्त्रैस्तुष्टाव मां मुनिः

तेथेही, त्या ऋषीने सामवेदातील मंत्रांनी माझी स्तुती केली.

प्राप्तश्च परमां प्रीतिं तमवोचमृषिं तदा

सर्वोच्च आनंद मिळाल्यावर, मी त्या ऋषीला बोललो.

तपसानेन सन्तुष्टः स्तुत्या चैवानया तव

तुझ्या या तपामुळे आणि स्तुतीमुळे मी तृप्त झालो आहे.

एवमुक्तः स तु मया सालंकायनको मुनिः

माझ्या या शब्दांनी साळंकायन ऋषीला संबोधले.

ततो मां भाषते देवि स ऋषिः संशितव्रतः

मग, देवी, त्या दृढ व्रती ऋषीने मला बोलले.

पर्यटामि महीं सर्वां सशैलवनकाननाम्

मी सर्व पृथ्वीवर, पर्वत, वन आणि उपवनांसह, संचार करतो.

यदि तुष्टोऽसि मे देव सर्वशान्तिकरः परः १४५.

देवा, जर तू माझ्यावर प्रसन्न असशील, सर्वांना शांती देणारा श्रेष्ठ असशील,

तदा देहि जगन्नाथ ममेश्वर समं सुतम्

तर, हे जगन्नाथा, मला तुझ्यासारखा पुत्र दे.

एवं वरं याचितोऽस्मि मुनिना भीमकर्मणा

अशा प्रकारे, त्या पराक्रमी ऋषीने माझ्याकडे हा वर मागितला.

एवं तस्य वचः श्रुत्वा ब्राह्मणस्य तपस्विनः

त्या कठोर तप करणाऱ्या ब्राह्मणाचे हे शब्द मी ऐकले.

चिरकालं व्रतस्थेन यत्त्वया चिन्तितं मुने

मुनिवर, तू दीर्घकाळ व्रत पाळून जे मनाशी ठरवलेस,

ईश्वरस्य परा मूर्त्तिर्नाम्ना वै नन्दिकेश्वरः

ईश्वराची ती श्रेष्ठ मूर्ती, ज्याचे नाव नंदिकेश्वर आहे,

संहरस्व तपो ब्रह्मञ्शान्तिं गच्छ महामुने

ब्राह्मण, आता आपले तप थांबव आणि महर्षे, शांती मिळव.

त्वं न जानासि विप्रर्षे स जातो नन्दिकेश्वरः

हे श्रेष्ठ ऋषी, तुला ठाऊक नाही, पण तो नंदिकेश्वर म्हणून जन्मला आहे.

मथुरायाः समानीय आमुष्यायणसंज्ञितम्

मथुरेतून आमुष्यायण नावाचा जो आहे तो आण.

तत्राश्रमे महाभाग स्थित्वा त्वं तपसां निधे

तेथे त्या आश्रमात, तपश्चर्येचा खजिना असलेल्या भाग्यवाना, तू राहा.