वराहपुराणम्

न सन्देहस्त्वया कार्यस्त्रिवेणीं प्रति सुन्दरि

सुंदरी, त्रिवेणीबद्दल तुला काहीही शंका ठेवू नये.

यदा च भरतो राजा पुलस्त्यस्याश्रमान्तिके

जेव्हा राजा भरत पुलस्त्याच्या आश्रमाजवळ होता,

ततःप्रभृति तस्यासीद्भरतेनारतिः स्फुटम्

त्या वेळेपासून भरतामुळे त्याला तिथे स्पष्ट विरक्ती वाटू लागली.

तैनैव पूजितो यस्माज्जलेश्वर इति स्मृतः

माझी अशी पूजा केल्यामुळे त्याला जलेश्वर म्हणून ओळखले जाते.

शालग्रामे परे क्षेत्रे यदाहं सुभगे स्थितः

सौभाग्यवती, जेव्हा मी शालग्राम किंवा दुसऱ्या पवित्र क्षेत्रात होतो,

प्रथमं पतितं यत्र तत्र तीर्थं ततोऽभवत्

जिथे ते प्रथम पडले, तिथे एक तीर्थ निर्माण झाले.

तत्र स्नानेन तेजस्वी सूर्यलोके महीयते १४४.

त्या ठिकाणी स्नान केल्याने तेजस्वी माणूस सूर्यलोकात सन्मानित होतो.

भक्तसंरक्षणार्थाय मयाज्ञप्तं सुदर्शनम्

भक्तांचे रक्षण व्हावे म्हणून मी सुदर्शनाला आज्ञा दिली.

एवं तद्वै भ्रमाक्षिप्तं सर्वं चकमयं त्वभूत्

अशा प्रकारे, त्या सर्व गोष्टी गोंधळामुळे विखुरल्या गेल्या आणि पूर्णपणे झाकल्या गेल्या.

गोधनान्यग्रतः कृत्वा हरिक्षेत्रं जगाम ह

गायींच्या कळपाला पुढे करून, तो हरिक्षेत्राकडे गेला.

यदा नन्दी शूलपाणिर्गोधनेन पुरस्कृतः

जेव्हा नंदी, त्रिशूल हातात घेऊन, गायींच्या कळपासह पुढे गेला,

देवानामटनाच्चैव देवाट इति संज्ञितम्

देवतांनी तिथे वावर केल्यामुळे त्याला देवाट असे नाव पडले.

स शूलपाणिर्देवेशो भक्ताभयविधायकः

तो त्रिशूलधारी देवांचा स्वामी भक्तांना निर्भयता देतो.

तस्मिन्स्थाने महादेवः सालङ्कायनकस्य हि

त्या ठिकाणी महादेव हे सालंकायन वंशातील आहेत.

स्वयं चैव महायोगी योगसिद्धिविधायकः

आणि तो स्वतः महान योगी असून योगसिद्धी देणारा आहे.

त्रिजटाभ्योऽभवन्धारा स्तिस्रो वै परमाद्भुताः

त्रिजटा या स्त्रियांच्या पासून तीन अद्भुत धारा निर्माण झाल्या.

एतत्त्रैधारिकं तीर्थं त्रिजटाभ्यः समुत्थितम् १४४.

हे त्रिधारेचे तीर्थ त्रिजटांपासून उत्पन्न झाले.

शालग्रामाभिधे क्षेत्रे हरिशीलनतत्परः

शालग्राम नावाच्या क्षेत्रात, जो हरिपूजेत तल्लीन असतो,

तीर्थे त्रिधारे यः स्रात्वा सन्तर्प्य पितृदेवताः

जो त्या त्रिधारेच्या तीर्थात स्नान करून पितर आणि देवतांना तृप्त करतो,

तस्यैव पूर्वदिग्भागे हंसतीर्थमिति स्मृतम्

त्याच्या पूर्व दिशेला त्याला हंसतीर्थ असे ओळखले जाते.

कदाचिच्छिवरात्र्यां तु भक्तैः पूजामहोत्सवे

कधी कधी शिवरात्रीच्या वेळी, भक्तांच्या पूजामहोत्सवात,

तत्र काकाः समुत्पेतुरन्ने तस्मिन्बुभुक्षिताः

तेथे भुकेले कावळे त्या अन्नाच्या दिशेने उडाले.

तावुभौ युध्यमानौ तु कुण्डे तस्मिन्निपेततुः

दोघेही भांडत असताना त्या कुंडात पडले.

तत्र हंसौ ततो भूत्वा निर्गतौ चन्द्रवर्चसौ

तेथेच ते दोघे चंद्रासारख्या तेजस्वी दोन हंस झाले आणि बाहेर आले.

हंसतीर्थमिति प्रोचुस्ततःप्रभृति सत्तमे

तेव्हापासून, हे श्रेष्ठा, त्या जागेला 'हंसतीर्थ' असे नाव पडले.

पूर्वं यक्षकृतं तत्तु यक्षतीर्थमिति स्मृतम्

पूर्वी ती जागा यक्षाने तयार केली होती आणि तिला 'यक्षतीर्थ' म्हणत.

तत्राऽथ मुंचते प्राणाञ्छिवभक्तिपरायणः १४४.

तेथेच, शंकरभक्त एकजण आपला जीव सोडून गेला.

एवं प्रभावं तत्तीर्थं महायोगिप्रभावतः

महायोग्याच्या प्रभावामुळे त्या तीर्थाचे असे अद्भुत सामर्थ्य आहे.

एतत्ते सर्वमाख्यातं क्षेत्रं गुह्यं वसुन्धरे

हे वसुंधरे, हे सर्व गुप्त क्षेत्र मी तुला सांगितले.