वराहपुराणम्

ब्रह्मा तं च महादेवं पप्रच्छ प्रणतः स्थिताः

ब्रह्मा नम्रपणे उभा राहून त्या महादेवाला विचारू लागला.

येन प्रत्याहता क्ष्माऽसौ जगद्व्यतिकरावहा

या जगात गोंधळ माजवणाऱ्या पृथ्वीला कोणी थांबवले?

शिवः क्षणं ततो ध्यात्वा ब्रह्माद्यान् प्रत्युवाच ह

शिवाने क्षणभर ध्यान करून ब्रह्मा आणि इतरांना उत्तर दिले.

जगाम देवसहितः सोमः सहगणः प्रभुः

सोमदेव सर्व देव आणि आपल्या गणांसह तिथे गेला.

उवाच परमप्रीतस्तदा शम्भुः स्मयन्निव

तेव्हा शंभू अत्यंत प्रसन्न होऊन, हसल्यासारखा बोलला.

सर्वाधारोऽ खिलाध्यक्षस्तत्किं यत्तव दुर्ल्लभम्

जो सर्वांचा आधार आहे, सर्व गोष्टींवर लक्ष ठेवतो, त्याच्यासाठी अशक्य असे काय आहे?

अहं लोकहितार्थाय तपस्तप्तुं समुद्यतः १४४.

मी लोकांच्या कल्याणासाठी तप करण्याचा संकल्प केला आहे.

त्वद्दर्शनममनुप्राप्य कृतार्थोऽस्मि जगत्पते

हे जगाच्या अधिपती, तुझं दर्शन मला मिळालं, म्हणून मी पूर्णपणे समाधानी आहे.

शिव उवाच गण्डस्वेदोद्भवा यत्र गण्डकी सरितां वरा

शिव म्हणाले: जिथे गंडकी ही सर्व नद्यांमध्ये श्रेष्ठ नदी गालावरच्या घामातून उत्पन्न झाली,

भविष्यति न सन्देहो यस्या गर्भे भविष्यति

ज्याच्या पोटात ती असेल, त्याबद्दल काहीच शंका नाही.

अहं ब्रह्मा च देवाश्च ऋषिभिः सह केशव

मी, ब्रह्मा, सर्व देवता आणि ऋषी, हे केशव,

वसिष्यामः सदैवात्र गण्डक्यां जगतां पते

या गंडकीमध्ये, हे जगाच्या अधिपती, नेहमीच राहू.

सर्वपापविनिर्मुक्तो मुक्तिभागी न संशयः

इथे सर्व पापांपासून मुक्त होऊन, नक्कीच मोक्ष मिळतो.

यत्र स्नानेन लभ्येत गंगास्नानफलं नरैः

जिथे स्नान केल्याने लोकांना गंगेच्या स्नानाचं फळ मिळतं,

यस्यास्तत्समतां कान्या लभेद्गंगां विना नदीम्

गंगेव्यतिरिक्त, आणखी कोणती नदी तिच्या पुण्याशी बरोबरी करू शकेल?

अपरा देविका नाम्ना गण्डक्या सह संगता

देविका नावाची दुसरी नदी गंडकीसोबत एकत्र झाली.

यत्र सृष्टिविधानार्थं कृत्वाश्रमपदं पृथक् १४४.

जिथे सृष्टीच्या कार्यासाठी वेगळं आश्रमस्थान तयार केलं,

ततोऽभूद्ब्रह्मतनया पुण्या सा सरितां वरा

तेव्हा ब्रह्माची कन्या, पुण्यवान आणि नद्यांमध्ये श्रेष्ठ, प्रकट झाली.

त्रिवेणी सा महापुण्या देवानामपि दुर्ल्लभा

ती त्रिवेणी अत्यंत पवित्र आहे आणि देवांनाही दुर्लभ आहे.

पुरा वेदनिधेः पुत्रौ जयो विजय एव च

पूर्वी वेदसागरातून जय आणि विजय हे दोन पुत्र जन्माला आले.

तृणबिन्दोः सुतौ पापौ जातौ दृष्ट्यैव सुव्रतौ

त्रणबिंदूच्या दोन पुत्रांचा जन्म झाला, ते पापी होते पण दृष्टीने सदाचारी होते.

पूजयन्तौ हरिं भक्त्या तन्निष्ठेन्द्रियमानसौ

ते दोघे भक्तीने हरिची पूजा करत, आपली इंद्रिये आणि मन त्याच्यात स्थिर ठेवत.

ददाति पूजावसरे भक्त्या किल वशीकृतः

पूजेच्या वेळी, त्यांच्या भक्तीने हरि प्रसन्न होऊन त्यांना वर देतो.

राज्ञा समाप्तयज्ञेन पूजयित्वा पुरस्कृतौ

राजाने यज्ञ पूर्ण केल्यावर त्यांचा सन्मान केला आणि पुढे केले.

विभागं कर्त्तुमारब्धौ पस्पर्द्धाते परस्परम्

ते दोघे विभागणी करायला लागले आणि एकमेकांशी स्पर्धा करू लागले.

विजयश्चाब्रवीच्चैनं येन लब्धं हि तस्य तत्

विजय म्हणाला, "तू मिळवलेली वस्तू त्याचीच आहे."

न ददासि गृहीत्वा यत्तस्माद्ग्राहत्वमाप्नुहि १४४.

"तू घेतलेली गोष्ट परत देत नाहीस, म्हणूनच आता मगर हो."

गजो भव मदान्धस्त्वं यो मामेवं प्रभाषसे

"तू माझ्याशी अशा प्रकारे बोलतोस, म्हणून गर्वाने अंध झालेला हत्ती हो."

गण्डक्यामेव सञ्जातो ग्राहः पूर्वस्मृतिर्द्विजः

गंडकी नदीत तो द्विज पुर्वजन्माची आठवण ठेवत मगर म्हणून जन्माला आला.