वराहपुराणम्

वृत्तान्तं कथयामास त्वागमस्य च कारणम्

त्याने घडलेली घटना आणि तुझ्या येण्याचे कारण सांगितले.

दिनैः कतिपयैश्चैव गण्डकीतीरमाश्रितः

काही दिवसांनी तो गंडकीच्या काठी पोहोचला.

देविका नाम देवानां प्रभावाच्च तपस्यताम्

तेथे देविके नावाची एक स्त्री, देवांच्या कृपेने, तप करत होती.

आश्रमादपरा चासीत्पुलस्त्यपुलहाश्रमात्

आश्रमाच्या पलीकडे पुलस्त्य आणि पुलह यांचा एक वेगळा आश्रम होता.

कामिकं तन्महातीर्थं पितॄणामतिवल्लभम्

ते कामिक नावाचे महान तीर्थ आहे, जे पितरांना फार प्रिय आहे.

मुक्तिभुक्तिप्रदं देवि दर्शनादघनाशनम्

हे देवी, तिथे जाऊन दर्शन घेतल्याने मुक्ती, भोग आणि मोठ्या पापांचा नाश होतो.

धरण्युवाच शूलटङ्क इति ख्यातः सोमेश इति चापरः ।। १४४.

धरणी म्हणाली, 'त्याला शूलटंक असेही म्हणतात आणि सोमेश असेही ओळखतात.'

वेणीमाधवनाम्नाऽपि यत्र विष्णुः स्वयं स्थितः

तेथेच विष्णू स्वतः वेणी माधव नावाने वास करतो.

सर्वेषां चैव देवानामृषीणां सरसामपि

ते सर्व देव, ऋषी आणि तळ्यांना देखील प्रिय आहे.

यत्राप्लुता दिवं यान्ति मृता मुक्तिं प्रयान्ति च

जिथे स्नान करणारे स्वर्गात जातात आणि मृतांना मुक्ती मिळते.

सैव त्रिवेणी विख्याता किमपूर्वां प्रशंससि

तीच त्रिवेणी म्हणून प्रसिद्ध आहे; मग तू या नव्या जागेचे का कौतुक करतोस?

तत्कथ्यतां महाभाग लोकानां हितकाम्यया

म्हणून, हे भाग्यवान, लोकांच्या कल्याणासाठी ते सांग.

श्रीवराह उवाच अत्र ते कीर्त्तयिष्यामि सेतिहासां कथां शुभाम्

श्रीवराह म्हणाले: मी तुला येथे एक शुभ आणि इतिहास असलेली कथा सांगतो.

पुरा विष्णुस्तपस्तेपे लोकानां हितकाम्यया

पूर्वी विष्णूंनी लोकांच्या कल्याणासाठी तप केला.

ततो बहुतिथे काले याते सति तपस्यतः

त्यानंतर, बराच काळ तप करत असताना, काळ गेला.

तस्योष्मणा समुद्भूतः स्वेदपूरस्तु गण्डयोः

त्याच्या शरीराच्या उष्णतेमुळे गालांवरून घामाचा पूर आला.

महर्लोकादयः सर्वे विस्मिताः सर्वतो दिशम् १४४.

महालोकातील आणि इतर सर्व लोक चारही दिशांना हे पाहून आश्चर्यचकित झाले.

देवाः सर्वे ततो जग्मुर्ब्रह्माणं प्रति चोत्सुकाः

मग सर्व देव उत्सुकतेने ब्रह्मांकडे गेले.

ब्रह्मापि हि न जानाति मोहितस्तस्य मायया

पण ब्रह्माही त्याच्या मायेमुळे काहीच समजू शकला नाही.

तं दृष्ट्वा सहसा देवैः समेतं प्रत्युपस्थि तम्

देवांनी एकत्र येऊन त्याला अचानक पाहिले आणि त्याच्याजवळ गेले.

ब्रह्मा तं च महादेवं पप्रच्छ प्रणतः स्थिताः

ब्रह्मा नम्रपणे उभा राहून त्या महादेवाला विचारू लागला.

येन प्रत्याहता क्ष्माऽसौ जगद्व्यतिकरावहा

या जगात गोंधळ माजवणाऱ्या पृथ्वीला कोणी थांबवले?

शिवः क्षणं ततो ध्यात्वा ब्रह्माद्यान् प्रत्युवाच ह

शिवाने क्षणभर ध्यान करून ब्रह्मा आणि इतरांना उत्तर दिले.

जगाम देवसहितः सोमः सहगणः प्रभुः

सोमदेव सर्व देव आणि आपल्या गणांसह तिथे गेला.

उवाच परमप्रीतस्तदा शम्भुः स्मयन्निव

तेव्हा शंभू अत्यंत प्रसन्न होऊन, हसल्यासारखा बोलला.

सर्वाधारोऽ खिलाध्यक्षस्तत्किं यत्तव दुर्ल्लभम्

जो सर्वांचा आधार आहे, सर्व गोष्टींवर लक्ष ठेवतो, त्याच्यासाठी अशक्य असे काय आहे?

अहं लोकहितार्थाय तपस्तप्तुं समुद्यतः १४४.

मी लोकांच्या कल्याणासाठी तप करण्याचा संकल्प केला आहे.

त्वद्दर्शनममनुप्राप्य कृतार्थोऽस्मि जगत्पते

हे जगाच्या अधिपती, तुझं दर्शन मला मिळालं, म्हणून मी पूर्णपणे समाधानी आहे.

शिव उवाच गण्डस्वेदोद्भवा यत्र गण्डकी सरितां वरा

शिव म्हणाले: जिथे गंडकी ही सर्व नद्यांमध्ये श्रेष्ठ नदी गालावरच्या घामातून उत्पन्न झाली,