वराहपुराणम्

नागभोगोपवीतं च रुद्रमालधरं प्रभुम्

नागाचा जणू यज्ञोपवीत घातलेला, रुद्रांच्या माळेने सुशोभित असलेल्या प्रभूला मी वंदन करतो.

वह्निसोमार्क नयनं मनोवाचामगोचरम्

ज्यांच्या डोळ्यांत अग्नी, चंद्र आणि सूर्य आहेत, जे मन व वाणीच्या पलीकडे आहेत अशा शंकराला मी वंदन करतो.

कैलासनिलयं शम्भुं हिमाचलकृताश्रमम्

कैलासावर वसणाऱ्या, हिमालयात आश्रम केलेल्या शंभूला मी वंदन करतो.

वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्त्तते

वर माग, हे शुभेच्छुक, तुझ्या मनात जे काही आहे ते सांग.

सोम उवाच एतल्लिंगस्य भक्तानां पूरयस्व मनोरथम्

सोम म्हणाला: या लिंगाच्या भक्तांची मनोकामना पूर्ण कर.

देवदेव उवाच विशेषतस्त्वदीयेऽस्मिन्नद्यप्रभृतिगोपते

देवताधिपती म्हणाले: विशेषतः या तुझ्या स्थळी, आजपासून, गोधनाचे रक्षण करणाऱ्या सोम,

ममैवान्या परा मूर्त्तिस्तं शशाङ्क न संशयः १४४.

माझे आणखी एक श्रेष्ठ रूप, हे शशांक, नक्कीच येथे वास करील—याबद्दल काहीही शंका नाही.

वरान्दास्यामि भद्रं ते देवानामपि दुर्लभान्

हे शुभे, मी तुला असे वर देईन, जे मिळवणे देवांनाही कठीण आहे.

विष्णुना सह संमन्त्र्य स्थितावावां कलानिधे

कलानिधे, मी आणि विष्णू दोघांनी एकत्र चर्चा करून हे ठरवले आहे.

तयोः पर्वतयोर्या वै शिला विष्णुशिवाभिधा

त्या दोन पर्वतांपैकी जी शिला 'विष्णुशिला' आणि 'शिवशिला' म्हणून ओळखली जाते—

मम त्वत्सदृशः पुत्रो भूयादिति मनीषया

‘माझ्या तुला सारखा पुत्र व्हावा’ अशी इच्छा मनात धरून,

रेवायास्तु वरो देयस्त्ववश्यं मृगलाञ्छन

मृगलांचन, रेवेला नक्कीच एक वर द्यावाच लागेल.

लिंगरूपेण ते देवि गजाननपुरस्कृतः

हे देवी, गणेशासमोर ठेवून, तुझ्या लिंगरूपाने—

मम त्वमपरा मूर्त्तिः ख्याता जलमयी शिवा

हे शिवे, तू माझी दुसरी मूर्ती म्हणून, जलमय रूपात प्रसिद्ध आहेस.

एवं दत्तवरा रेवा मत्सान्निध्यमिहागता

अशा प्रकारे वर मिळवून, रेवेला माझ्या सान्निध्यात येथे आली.

गण्डक्यापि पुरा तप्तं वर्षाणामयुतं विधो

विद्वना, पूर्वी गंडकीनेही दहा हजार वर्षे कठोर तप केले.

दिव्यवर्षशतं तेपे विष्णुं चिन्तयती तदा १४४.

त्या काळात तिने शंभर दिव्य वर्षे विष्णूचे ध्यान करत तप केले.

उवाच मधुरं वाक्यं प्रीतः प्रणतवत्सलः

त्यावेळी भक्तवत्सल, प्रसन्न होऊन, गोड शब्द बोलला.

अनविच्छिन्नया भक्त्या वरं वरय सुव्रते

अखंड भक्तीने, हे सुभगे, तू एक वर माग.

गण्डक्यपि पुरा दृष्ट्वा शंखचक्रगदाधरम्

पूर्वी गंडकीने शंख, चक्र आणि गदा धारण करणाऱ्या त्या प्रभूचे दर्शन घेतले—

अहो देव मया दृष्टो दुर्दर्शो योगिनामपि

अहो देवा, मी तुला पाहिले, ज्यांचे दर्शन योग्यांनाही कठीण असते.

तदनु त्वं प्रविष्टोऽसि पुरुषस्तेन चोच्यते

त्यानंतर तू माझ्यात प्रवेश केला, म्हणून तुला ‘पुरुष’ असे म्हणतात.

अनाद्यन्तमपर्यंतं यद्ब्रह्म श्रुतिबोघितम्

जे ब्रह्म वेदांनी सांगितले आहे, ज्याला आरंभ आणि अंत नाही, जे अनंत आहे—

तवैवाद्या जगन्माता या शक्तिः परमा स्मृता

ही जगाची आद्य माता म्हणून ओळखली जाणारी परमशक्ती तुझीच आहे.

निर्गुणः पुरुषोऽव्यक्तश्चित्स्वरूपो निरञ्जनः

पुरुष हा निर्गुण, अव्यक्त, चैतन्यस्वरूप आणि निष्कलंक आहे.

स्वां योगमायामाविश्य कर्तृत्वं प्राप्तवानसि

तू स्वतःच्या योगमायेत प्रवेश करून सर्वकर्मांचा कर्ता झाला आहेस.

प्रकृतैस्त्रिगुणैरस्मिन्सृज्यमानेऽपि नान्यथा १४४.

या जगाची निर्मिती सुद्धा निसर्गातील तीन गुणांनीच होते, त्यात काही वेगळेपण नाही.

स्फटिके हि यथा स्वच्छे जपा कुसुमरागतः

जसा पारदर्शक स्फटिकात जाईच्या फुलाचा रंग उमटतो,

ब्रह्मादयोऽपि कवयो न विदन्ति यथार्थतः

तसंच ब्रह्मा आणि इतर ज्ञानी सुद्धा तुला खर्‍या स्वरूपात ओळखू शकत नाहीत.