वराहपुराणम्

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं कल्य उत्थाय मानवः

आणि जर मनुष्य दररोज सकाळी उठून हे ऐकतो,

य एतत्पठते नित्यं कोकाख्यानं तथोषसि

जो कोकाची ही कथा रोज वाचतो, हे उषे,

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे कोकामुखमाहात्म्यवर्णनं नाम चत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील या भगवद्ग्रंथात 'कोकामुखाचे माहात्म्य' या शंभर चाळीसाव्या अध्यायाचे वर्णन येथे संपले.

अथ बदरिकाश्रममाहात्म्यम् तस्मिन्हिमवतः पृष्ठे परं गुह्यमतः शृणु

आता बदरिकाश्रमाचे माहात्म्य सांगतो. हिमालयाच्या डोंगरावर हे अत्यंत गुप्त असे ज्ञान ऐक.

न तत्प्राप्नोति मनुजः कृत्वा कर्म सुदुष्करम्

माणूस कितीही कठीण कर्मे केली तरी त्या ठिकाणी पोहोचू शकत नाही.

दुर्ल्लभं तन्मम क्षेत्रं हिमकूटशिलातले

हिमाच्छादित पर्वताच्या कड्यावर माझे ते क्षेत्र फारच दुर्मिळ आहे.

ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातमास्ते तत्र शिलोच्चये

त्या उंच कड्यावर प्रसिद्ध असे ब्रह्मकुंड आहे.

स्नानं करोति यस्तत्र त्रिरात्रोपोषितो नरः

जो मनुष्य तिथे तीन रात्री उपवास करून स्नान करतो—

मुञ्चेत्प्राणांस्तत्र यदि व्रतनिष्ठो जितेन्द्रियः

जो व्रतस्थ आणि इंद्रियसंयमी होऊन तिथे प्राण सोडतो—

अग्निसत्यपदं नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम

त्या माझ्या क्षेत्रात 'अग्निसत्य' नावाचे श्रेष्ठ स्थान आहे.

यस्तत्र कुरुते स्नानं त्रिरात्रोपोषितो नरः

जो मनुष्य तिथे तीन रात्री उपवास करून स्नान करतो—

इन्द्रलोकमिति ख्यातो बदर्यां च ममाश्रमः 141.

आणि बदरीमध्ये माझा आश्रम 'इंद्रलोक' म्हणून प्रसिद्ध आहे.

तत्र चैव तु शृङ्गेभ्यः स्थूलधारा पतेत्पुनः

आणि तिथेच शिखरांवरून मोठा प्रवाह पुन्हा खाली पडतो.

स्नानं करोति यस्तत्र एकरात्रोषितो नरः

जो मनुष्य तिथे एक रात्र उपवास करून स्नान करतो—

अस्ति पञ्चशिखं नाम बदर्याश्रमतीर्थकम्

बदरीच्या आश्रमाजवळ 'पंचशिख' नावाचे एक तीर्थ आहे.

यस्तत्र कुरुते स्नानं पंचस्रोतसि मानवः

जो मनुष्य तिथे पाच प्रवाहांमध्ये स्नान करतो—

यद्यत्र मुञ्चते प्राणान् कृत्वा कर्म सुदुष्करम्

जो अत्यंत कठीण कर्मे करून तिथे प्राण सोडतो—

चतुःस्रोत इति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम

त्या माझ्या क्षेत्रात 'चतुःस्रोत' म्हणून ओळखले जाणारे स्थान आहे.

यस्तत्र कुरुते स्नानमेकरात्रोषितो नरः

जो मनुष्य तिथे एक रात्र उपवास करून स्नान करतो—

अथ प्राणान्परित्यज्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम्

मग, अत्यंत कठीण कृत्य करून, प्राणांचा त्याग केला.

वेदधारमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम 141.

माझ्या त्या पवित्र क्षेत्रात, ते वेदधार म्हणून प्रसिद्ध आहे.

तत्रैव हिमवत्पृष्ठे चतुःशृङ्गाद्बृहत्तराः

तेथे, हिमालयाच्या उतारावर, चार शिखरांपेक्षा मोठी शिखरे आहेत.

यस्तत्र कुरुते स्नानं चतूरात्रोषितो नरः

जो कोणी तिथे चार रात्री उपवास करून स्नान करतो,

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपथे स्थितः। देवलोकमतिक्रम्य मम लोकं प्रतिष्ठते

मग, जर तो माझ्या कर्ममार्गावर स्थित राहून तिथे प्राण सोडतो, तर देवांच्या लोकांनाही मागे टाकून, तो माझ्या लोकात स्थान मिळवतो.

द्वादशादित्यकुण्डेति तस्मिन्क्षेत्रे परे मम

माझ्या त्या श्रेष्ठ क्षेत्रात, ते द्वादशादित्यकुंड म्हणून ओळखले जाते.

तत्र पर्वतशृंगे तु स्थूलमूले शिलातले

तेथे, पर्वताच्या शिखरावर, मोठ्या झाडाच्या मुळाशी, दगडाच्या पृष्ठभागावर,

यस्तत्र कुरुते स्नानं यां काञ्चिद्द्वादशीं यदि

जो कोणी तिथे कोणत्याही द्वादशीला स्नान करतो,

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मणि संस्थितः

मग, जर तो माझ्या कर्मात मन लावून तिथे प्राण सोडतो,

लोकपालमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम

माझ्या त्या श्रेष्ठ क्षेत्रात, ते लोकपाल म्हणून प्रसिद्ध आहे.