वराहपुराणम्

नृत्यतः कि भवेत्पुण्यं जाग्रतो वा फलं नु किम्

नृत्य केल्याने काय पुण्य मिळते? किंवा जागरण केल्याने काय फळ मिळते?

संमार्जने लेपने वा गन्धपुष्पादिदानतः

झाडू मारणे, लिंपणे किंवा सुगंध, फुले इत्यादी अर्पण केल्याने—

अन्येन कर्मणा चैव जपयज्ञादिनाऽथवा

किंवा इतर कोणत्याही कर्माने, जप, यज्ञ वगैरे केल्याने—

उवाच मधुरं वाक्यं धर्मकामां वसुन्धराम् शृणु सुन्दरि तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।। 138.

धर्माची इच्छा असलेल्या वसुंधरेला त्याने गोड शब्दांत उत्तर दिलं: 'सौंदर्यवती, तू जे विचारतेस त्याचं सत्य ऐक.'

सर्वं ते कथयिष्यामि पुण्यकर्म सुखावहम्

मी तुला सर्व काही सांगतो, जी पुण्यकार्ये सुख देणारी आहेत.

बहून् भुक्त्वा हि वसुधे अजीर्णभृशपीडितः

अनेक पदार्थ खाल्ल्यावर त्याला अपचनामुळे फार त्रास झाला, हे वसुंधरे.

सम्प्राप्तास्तत्र वै बालाः क्रीडन्तस्तं मृतं खगम्

त्या ठिकाणी काही मुले खेळायला आली आणि त्यांनी तो मृत पक्षी सापडला.

ममायं वै ममायं वै जिघृक्षन्तः परस्परम

'हा माझा! हा माझा!' असे म्हणत ती मुले एकमेकांपासून तो घ्यायचा प्रयत्न करू लागली.

तत एको गृहीत्वैनं गङ्गाम्भसि समाक्षिपत्

मग त्यातील एकाने तो उचलून गंगेतल्या पाण्यात फेकून दिला.

एवं स खञ्जरीटो हि गङ्गातोयात्ततस्तदा

अशा प्रकारे तो खंजन पक्षी गंगेच्या पाण्यात वाहून गेला.

वैश्यस्य तु गृहे जातो ह्यनेकक्रतुयाजिनः

तो एका अशा व्यापाऱ्याच्या घरी जन्माला आला, ज्याने अनेक यज्ञ केले होते.

विबुद्धश्च पवित्रश्च मद्भक्तश्च वसुन्धरे

तो बुद्धिमान, पवित्र आणि माझा भक्त झाला, हे वसुंधरे.

कदाचिदुपविष्टौ तौ दृष्ट्वा बालो गुणान्वितः

एकदा त्याच्या आईवडिलांना बसलेले पाहून तो गुणी मुलगा त्यांच्या जवळ गेला.

प्रणम्य शिरसा भूमौ बद्धाञ्जलिरयाचत 138.

त्याने डोकं झुकवून पाया पडला, हात जोडून विनंती केली.

न चाहं वारणीयो वै पित्रा मात्रा कथंचन

माझ्या वडिलांनी किंवा आईने मला कधीच थांबवू नये.

पुत्रस्य वचनं श्रुत्वा दम्पती तौ मुदान्वितौ

मुलाचे बोल ऐकून त्या दोघा पतीपत्नींच्या मनात आनंद भरून आला.

यद्यत्त्वं वक्ष्यसे वत्स यद्यत्ते हृदि वर्त्तते

तू जे काही सांगशील, बाळा, तुझ्या मनात जे काही आहे—

त्रिंशत्सहस्रं गावो हि सर्वाश्च शुभदोहनाः

तीस हजार गायी आहेत, सर्वच शुभ दूध देणाऱ्या.

पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि आवयोः पुत्र कारणात्

आपल्या दोघांच्या मुलासाठी मी तुला अजून काही सांगतो.

तत्कुरुष्व यथान्यायं मित्रेभ्यो दीयतां धनम्

योग्य ते कर, मित्रांना धन द्यावं.

कन्या वै रमणीयाश्च सजातीयाः कुलोद्भवाः

सुंदर, आपल्या जातीच्या आणि चांगल्या घरातील कन्या आहेत.

यदीच्छसि पुनश्चान्यद्यज्ञैर्यष्टुं सुपुत्रक

बाळा, तुला पुन्हा दुसरे यज्ञ करायचे असतील तर—

अष्टौ सम्पूर्णधुर्याणां हलानां तावतां शतम्

आठशे नांगर आहेत, प्रत्येकाला दोन बैल जुंपलेले आहेत.

यावद्भोजनतृप्तान्वा द्विजानिच्छसि तर्पितुम् 138.

तू जेवढ्या वेळा द्विजांना अन्न देऊन त्यांची भूक भागवू इच्छितोस, तेवढ्या वेळा त्यांना तृप्त कर.

पितृमातृ वचः श्रुत्वा स बालो धर्मसंयुतः

वडील आणि आईचे शब्द ऐकून, तो धर्मशील मुलगा—

गोप्रदाने न मे कार्यं मित्रं वापि न चिन्तितम्

माझं गायी द्यायचं काही काम नाही, मित्रांचीही मला चिंता नाही.

नाहं वाणिज्यमिच्छामि कृषिगोरक्षमेव च

मला व्यापाराची इच्छा नाही, शेती किंवा गुरांची देखभाल करायचीही नाही.

एकं मे परमं चिन्त्यं यन्ममेच्छा तपोधृतौ

माझ्या मनात एकच मोठा विचार आहे—माझी इच्छा म्हणजे तप करणे.

ततः पुत्रवचः श्रुत्वा मम कर्मपरायणौ

मग मुलाचे बोलणे ऐकून, दोघेही आपापल्या कर्तव्याला लागले.