वराहपुराणम्

तत्र गोप्यं किमस्तीति येन ते परिवेदना 137.

यात लपवण्यासारखे काय आहे, की ज्यामुळे तुला त्रास होतो?

प्राश्नासि पिशितान्नं च प्रावारान्भूषणानि च

तू मांस, शिजवलेले अन्न, तसेच वस्त्रे आणि दागिने खातोस.

गच्छस्यनारतं राजन् किं स्थितं च मया विना 137.

राजा, तू सतत जातोस; मी नसताना काय उरते?

प्रत्युवाच प्रियं वाक्यं राजानं धर्मवादिनम् 137.

धर्माची भाषा करणाऱ्या राजाला त्याने प्रेमाने उत्तर दिले.

समं महिष्या चाचम्य क्षणं विश्रम्य पार्थिवः 137.

राजाने राणीबरोबर पाणी घेतले आणि क्षणभर विश्रांती घेतली.

उवाच मधुरं वाक्यं पुत्रं पुत्रवतां वरः 137.

सर्वात उत्तम वडिलांनी आपल्या मुलाला गोड बोलले.

ततः पितुर्वचः श्रुत्वा राजपुत्रो यशस्विनि 137.

मग वडिलांचे शब्द ऐकून, त्या यशस्वी राजपुत्राने—

एवं गच्छति काले तु तयोस्तत्र वसुन्धरे 137.

अशा प्रकारे काळ जात असताना त्या दोघांनी तिथेच वास्तव्य केलं, हे वसुंधरे.

एह्येहि नाथ गच्छावः पश्य गोप्यं मनीषितम् 137.

या या, नाथा, आपण जाऊया; गुप्त हेतू पाहा.

तत्रैव मरणं प्रापुः सर्वसंगविवर्जिताः 137.

तेथेच सर्व प्रकारच्या आसक्तीपासून मुक्त होऊन त्यांना मृत्यू आला.

सर्वसङ्गं परित्यज्य मद्भक्तश्चैव जायते 137.

सर्व प्रकारच्या आसक्तीचा त्याग केल्यावर माझा भक्त जन्माला येतो.

श्वेतद्वीपं ततः प्राप्तौ जानीहि त्वं वसुन्धरे 137.

मग ते श्वेतद्वीपात पोहोचले; हे जाणून ठेव, वसुंधरे.

ततस्तुष्टोऽस्म्यहं भद्रे सूर्यस्य सुमहौजसः

मग मी अत्यंत तेजस्वी सूर्यामुळे तृप्त झालो आहे, हे शुभेच्छिते.

पुण्यं सौकरवे कृत्वा सुदुष्करतरं महत् 137.

वराहावतारातील अत्यंत कठीण आणि पुण्यकारी कृत्य केल्यावर.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे तीर्थमाहात्म्ये सौकरवे गृध्रजम्बूकाख्याने आदित्यवरप्रदानादिकं नाम सप्तत्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीवराहपुराणातील भगवद्शास्त्र, तीर्थमाहात्म्य, सौकरवातील गृध्र आणि ससाळ्याची कथा, आणि आदित्याच्या वरदानाचे वर्णन असलेला एकशे सदतीसावा अध्याय संपला.

अथ खंजरीटोपाख्यानम् एतत्पुण्यतमं श्रुत्वा रम्ये सौकरवे तदा

आता खंजरीट पक्ष्याची कथा सुरू होते; त्या वेळी रम्य सौकरव प्रदेशात हे पवित्रतम चरित्र ऐकले.

ततः कमलपत्राक्षी सर्वधर्मविदां वरा

मग कमळासारख्या डोळ्यांची, सर्व धर्म जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेली ती स्त्री—

पुनः पप्रच्छ तं देवं विस्मयाविष्टमानसा

तिने पुन्हा त्या देवाला विचारले, तिच्या मनात आश्चर्य दाटले होते.

अकामान्म्रियमाणस्य मानुषत्वमजायत

इच्छा नसताना मृत्यू आला, तर मनुष्यजन्म मिळतो.

शृण्वन्त्या मे महज्जातं चित्ते कौतूहलं परम्

मी ऐकत असताना माझ्या मनात मोठी आणि श्रेष्ठ अशी उत्सुकता निर्माण झाली आहे.

नृत्यतः कि भवेत्पुण्यं जाग्रतो वा फलं नु किम्

नृत्य केल्याने काय पुण्य मिळते? किंवा जागरण केल्याने काय फळ मिळते?

संमार्जने लेपने वा गन्धपुष्पादिदानतः

झाडू मारणे, लिंपणे किंवा सुगंध, फुले इत्यादी अर्पण केल्याने—

अन्येन कर्मणा चैव जपयज्ञादिनाऽथवा

किंवा इतर कोणत्याही कर्माने, जप, यज्ञ वगैरे केल्याने—

उवाच मधुरं वाक्यं धर्मकामां वसुन्धराम् शृणु सुन्दरि तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।। 138.

धर्माची इच्छा असलेल्या वसुंधरेला त्याने गोड शब्दांत उत्तर दिलं: 'सौंदर्यवती, तू जे विचारतेस त्याचं सत्य ऐक.'

सर्वं ते कथयिष्यामि पुण्यकर्म सुखावहम्

मी तुला सर्व काही सांगतो, जी पुण्यकार्ये सुख देणारी आहेत.

बहून् भुक्त्वा हि वसुधे अजीर्णभृशपीडितः

अनेक पदार्थ खाल्ल्यावर त्याला अपचनामुळे फार त्रास झाला, हे वसुंधरे.

सम्प्राप्तास्तत्र वै बालाः क्रीडन्तस्तं मृतं खगम्

त्या ठिकाणी काही मुले खेळायला आली आणि त्यांनी तो मृत पक्षी सापडला.

ममायं वै ममायं वै जिघृक्षन्तः परस्परम

'हा माझा! हा माझा!' असे म्हणत ती मुले एकमेकांपासून तो घ्यायचा प्रयत्न करू लागली.

तत एको गृहीत्वैनं गङ्गाम्भसि समाक्षिपत्

मग त्यातील एकाने तो उचलून गंगेतल्या पाण्यात फेकून दिला.