वराहपुराणम्

शिरस्यञ्जलिमाधाय श्लक्ष्णमेतदुवाच ह

त्याने दोन्ही हात जोडून डोक्यावर ठेवले आणि मृदू शब्द बोलला.

एतदाचक्ष्व तत्त्वेन परं कौतूहलं हि मे

माझी मोठी उत्सुकता आहे, म्हणून हे खरेखुरे मला सांग.

उवाच वाक्यं मेदिन्याः मेषदुन्दुभिनिःस्वनः

मेषाच्या डमरूच्या आवाजासारखी गूंजणारी वाणी त्याने पृथ्वीला सांगितली.

तस्य वै कारणं येन तेन चाराधितोस्म्यहम्

यासाठी कारण जे आहे, ज्यामुळे मी पूजिला गेलो, ते त्याच्यामुळेच आहे.

दर्शितश्च मया ह्यात्मा यो हि देवेषु दुर्लभः १३७.

आणि जो आत्मा देवांनाही दुर्लभ आहे, तो मी त्याला दाखवला.

मां स द्रष्टुं न शक्नोति मम तेजःप्रमोहितः

माझ्या तेजामुळे तो गोंधळून गेला आहे, म्हणून मला पाहू शकत नाही.

न शक्नोति तथा वक्तुं भीरुः सन्त्रस्तलोचनः

भीतीमुळे त्याच्या डोळ्यांत थरथर आहे, म्हणून तो बोलूही शकत नाही.

वाणीं सूक्ष्मां समादाय स सोमो चोदितो मया

माझ्या प्रेरणेने, त्या सोमाने सूक्ष्म वाणी घेतली.

ब्रूहि तत्वेन मे सोम यत्ते मनति वर्त्तते

सोम, तुझ्या मनात जे आहे ते मला खरीखुरीपणे सांग.

मम वाक्यं ततः श्रुत्वा ग्रहाणां प्रवरेश्वरः

माझे शब्द ऐकून, ग्रहांचा श्रेष्ठ अधिपती—

भगवन् यदि तुष्टोऽसि मम चात्र गतः प्रभो

भगवंत, जर तुम्ही समाधानी असाल आणि माझ्यासाठी येथे आला असाल—

यावल्लोका धरिष्यन्ति तावत्त्वयि जनार्दन

जगातील सृष्टी टिकेल तोपर्यंत, जनार्दना, मी तुझ्यातच राहू दे.

यच्चापि मम तद्रूपं त्वया संस्थापितं प्रभो

प्रभो, माझे जे रूप तू येथे स्थापन केले आहे—

सोम इत्येव यज्ञेषु पिबन्तु मम ब्राह्मणाः

यज्ञांमध्ये माझे ब्राह्मण फक्त सोमच पितील.

क्षीणस्तत्र त्वमावस्यां तत्र पिण्डपितृक्रियाः १३७.

अमावस्येला तू तिथे क्षीण होतोस, तेव्हा तिथे पिंडदान व पितृकर्मे केली जातात.

अधर्मे च न मे बुद्धिर्भवेद्विष्णो कदाचन। पतित्वं चाथ गच्छेयमोषधीनां तथा कुरु

विष्णू, माझा मन कधीही अधर्माकडे वळू नये; आणि जर तसं झालं, तर आम्ही वनस्पतींसारखे खाली पडू — असं होऊ दे.

यदि तुष्टो महादेव आदिमध्यान्त वर्जितः

महाेश्वरा, सुरुवात, मध्य आणि शेवट यांपासून दूर असलेल्या तु, जर तु समाधानी असलास,

ततः सोमवचः श्रुत्वा तत्रैवान्तर्हितोऽभवम्

मग सोमाचे बोल ऐकून मी तिथेच अदृश्य झालो.

प्राप्ता च परमा सिद्धिः सोमतीर्थेऽन्यदुर्ल्लभा

आणि त्या सोमतीर्थावर, जी दुसऱ्यांना सहज मिळत नाही, मला परमोच्च सिद्धी मिळाली.

अष्टमेन तु भक्तेन मम कर्मविधौ स्थितः

माझ्या विधीमध्ये जे आठवे भक्त निष्ठेने राहिले,

यत्र तप्तं तपस्तेन सोमेन सुमहात्मना

जिथे त्या महान आत्म्याने, सोमाने, कठोर तप केला,

पञ्चवर्षसहस्राणि तथैवोर्द्ध्वमुखः स्थितः

तो पाच हजार वर्षे तसाच वरती तोंड करून उभा राहिला.

ममापराधान्मुक्तश्च ब्राह्मणानां पतिस्तथा

माझ्या अपराधातून मुक्त होऊन, तो ब्राह्मणांचा स्वामी झाला.

त्रिंशद्वर्षसहस्राणि त्रिंशद्वर्षशतानि च

तीस हजार वर्षे आणि तीसशे वर्षेही,

द्रव्यवान्गुणवांश्चैव संविभागी यशस्विनि १३७.

तो धन, गुण आणि दानशीलतेने युक्त होता, हे तेजस्विनी.

स एष ब्राह्मणो भूत्वा संसाराद्विप्रमुच्यते

तो ब्राह्मण होऊन, संसारातून मुक्त झाला.

तत्तीर्थं येन विज्ञेयं मम मार्गानुसारिणा

माझ्या मार्गावर चालणाऱ्याने ते तीर्थ ओळखावं.

प्रवृत्ते चान्धकारे तु यत्र कश्चिन्न दृश्यते

जेव्हा अंधार पसरतो आणि कुणीच दिसत नाही,

आलोकश्चैव दृश्येत सोमस्तत्र न दृश्यते ।। एवं त्वां वच्मि हे भद्रे एष ३ विस्मयः परः

तिथे फक्त प्रकाशच दिसतो, पण सोम दिसत नाही. हे भद्रे, तुला मी असं सांगतो — हे खरंच मोठं आश्चर्य आहे.