वराहपुराणम्

मुञ्च मुञ्च प्रभो चक्रमपि वह्निसमप्रभम्

प्रभो, सोड, सोड, अग्निप्रमाणे तेजस्वी असलेलं चक्रही सोड.

तदैव चक्रेण विपाटितोऽसौ प्राप्तोऽपि मां भागवतप्रधानः रङ्गं च सीसं त्रपुधातुसंस्थं कांस्यं च रीतिश्च मलस्तु तेषाम्

त्या वेळी चक्राने छेदला गेल्यावर, तो माझ्याकडे आला, कारण तो भक्तांत श्रेष्ठ होता. पण टिन, शिसं, झिंक, कांस्य आणि लोखंड—ही सगळी अपवित्र आहेत; त्यांच्यात मलिनता असते.

ताम्रपात्रेण वै भूमे प्रापणं यत्प्रदीयते 129.

तांब्याच्या भांड्यातून पृथ्वीवर जे काही अर्पण केलं जातं—

एतद्भागवतैः कार्यं मम प्रियकरैः सदा

हे माझ्या प्रिय भक्तांनी, म्हणजे भागवतांनी, नेहमी करावं.

दीक्षितैर्वै भागवतैः पाद्यार्घ्यादौ च दीयते

दीक्षित भागवतांनी पाद्य, अर्घ्य वगैरे नेहमी अर्पण करावं.

देवि तत्त्वेन कथितः किमन्यत् परिपृच्छसि देवदेव कथं सन्ध्यां दीक्षितः कुरुते वद

देवी, मी तुला हे सत्य सांगितलं; अजून काही विचारायचं आहे का? देवांचा देव, दीक्षित व्यक्ती संध्यावंदन कसं करतो, ते सांग.

केन मन्त्रेण वा भक्तस्तव कर्मपरायणः शृणु माधवि तत्त्वेन सन्ध्यामन्त्रमनुत्तमम्

तुझा भक्त, कर्मात मन लावणारा, कोणत्या मंत्राने हे करतो? माधवी, संध्याकाळच्या श्रेष्ठ मंत्राचं सत्य ऐक.

यथा वदन्ति वै सूर्यं सन्ध्यां पूर्वां परां तथा

जसं सूर्याची पूजा करतात, तसंच पूर्व आणि संध्याकाळच्या वेळीही पूजा करतात.

मुहूर्त्तं ध्यानमास्थाय इमं मन्त्रमुदीरयेत्

क्षणभर ध्यानस्थ बसून, हा मंत्र उच्चारावा.

तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके स मोदते

माझ्या लोकात तो ज्या प्रमाणे हजारो वर्षे राहतो, तितक्या काळ आनंदाने वावरतो.

मन्त्रः – भवोद्भवमादिव्यक्तरूपमादित्यं सर्वे देवा ब्रह्मरुद्रेन्द्रास्त्वां च

मंत्र – सर्व देव, ब्रह्मा, रुद्र, इंद्र आणि तू, हे आदित्य, हे सर्व भावरूपातून उत्पन्न झालेले, आद्य आणि अदृश्य स्वरूपाचे आहात.

वयं देवमादिमव्यक्तरूपं कृत्वा चात्मनि देव संस्थास्तथापि

आम्ही हा आद्य, अदृश्य देव आपल्या मनात स्थापन करून तसेच राहतो.

अनेनैव हि मन्त्रेण सन्ध्यां कुर्यात्तु दीक्षितः ।। 129.

हा मंत्र म्हणून, दीक्षित व्यक्तीने संध्याकाळची पूजा करावी.

इति श्रीवराहपुराणे चतुर्वर्णदीक्षाताम्रवर्णनं नामोनत्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः

या प्रकारे, श्रीवराहपुराणात चार वर्णांची दीक्षा आणि तांब्याचे वर्णन असलेला एकशे एकोणतीसवा अध्याय संपला.

अथ राजान्नभोगे प्रायश्चित्तम् एवं दीक्षां ततः श्रुत्वा नारायणमुखान्मही

आता राजाच्या अन्नभक्षणाचे प्रायश्चित्त सांगतो. नारायणाच्या मुखातून ही दीक्षा ऐकून, हे पृथ्वी—

धरण्युवाच श्रुत्वाहं तु महाभाग जातास्मि विमला विभो

धरणी म्हणाली – हे महाभाग, मी ऐकून निर्मळ झाले आहे, हे प्रभो.

अहो देवस्य माहात्म्यं लोकनाथस्य तत्त्वतः

अहो, या लोकनाथाचे खरे मोठेपण किती अद्भुत आहे!

एकं मे परमं गुह्यं यदीश हृदि वर्त्तते

हे ईशा, माझ्या हृदयात एक अत्यंत गुप्त गोष्ट आहे.

देव पूर्वापराधास्ते द्वात्रिंशदपि कीर्तिताः

देवा, तुझ्या पूर्वीच्या आणि नंतरच्या, बत्तीस अपराधांचीही मी आठवण केली आहे.

कर्मणा केन शुद्ध्यन्ति अपराधस्य कारिणः

कोणत्या कृतीने अपराध करणारे शुद्ध होतात?

तद्वै भूम्या वचः श्रुत्वा हृषीकेशो महामनाः

भूचे हे शब्द ऐकून, हृषीकेश मोठ्या मनाने—

श्रीवराह उवाच ये तु भुञ्जन्ति राजान्नं लोभेन च भयेन वा

श्रीवराह म्हणाले – जे लोभाने किंवा भीतीने राजाचे अन्न खातात—

आपद्गता हि भुञ्जन्ति राजान्नं तु वसुन्धरे

खरंच, संकटात सापडलेले लोक, हे वसुंधरे, राजाचे अन्न खातात.

भगवद्वचनं श्रुत्वा कम्पिता च वसुन्धरा 130.

भगवंताचे बोल ऐकून वसुंधरा थरथरली.

ततो दीनमना भूत्वा सा मही संशितव्रता

नंतर, मनाने खचलेली आणि व्रताला दृढ असलेली ती पृथ्वी—

धरण्युवाच को नु दोषोऽस्ति राज्ञां हि तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि

धरणी म्हणाली – राजांना नेमका काय दोष आहे? ते तू मला सांग.

ततो भूम्या वचः श्रुत्वा सर्वधर्मविदां वरः

मग, भूचे हे बोल ऐकून, सर्व धर्म जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेला—

श्रीवराह उवाच राजान्नं तु न भोक्तव्यं शुभैभार्गवतैः सदा

श्रीवराह म्हणाले, राजाचा अन्न पवित्र भाविक भृगुवंशीयांनी कधीच खाऊ नये.

यद्यप्येष समत्वेन राजा लोके प्रवर्त्तते

राजा जरी सर्वांशी सारखेच वागतो,