उदुम्बरं दन्तकाष्ठं गृहीत्वा दक्षिणे करे
उदुंबराची दात घासायची काडी उजव्या हातात घ्यावी.
जानुभ्यामवनिङ्गत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत्
गुडघ्यांनी जमिनीला स्पर्श करून हा मंत्र म्हणावा.
मन्त्रः – अहं हि वैश्यो भवन्तमुपागतः प्रमुच्य कर्माणि च वैश्ययोगम् 128.
मंत्र – मी वैश्य आहे, सर्व वैश्यकर्मे आणि संबंध सोडून, तुझ्याकडे आलो आहे.
मामेवं सोपि चोक्त्वा वै मम कर्मप्रसादवान्
असे सांगून, तोही माझ्या सेवेत लागतो.
त्यक्त्वा वै कृषिगोरक्षावाणिज्यक्रयविक्रयम्
शेती, गायींची देखभाल आणि व्यापार, खरेदी-विक्री हे सर्व सोडून,
देवाभिवादनं कृत्वा पुरो भागवतेषु च
देवतांना आणि भगवंताच्या भक्तांना समोर जाऊन नमस्कार करून,
एवं दीक्षा तु वैश्यानां मम मार्गानुसारिणाम्
माझ्या मार्गावर चालणाऱ्या वैश्यांची दीक्षा अशी असते,
शूद्रस्यापि प्रवक्ष्यामि मद्भक्तस्य वराङ्गने
हे श्रेष्ठांगना, आता मी माझ्या भक्त असलेल्या शूद्राची दीक्षा सांगतो,
दीक्षाकामस्य शूद्रस्य शीघ्रं तानि प्रकल्पयेत्
दीक्षा घेण्याची इच्छा असलेल्या शूद्रासाठी ही विधी लवकर करावी,
अष्टहस्तां ततो देवि सँल्लिप्य नीयतां ततः
मग, हे देवी, त्याला आठ हातांपर्यंत उटण लावून पुढे नेले जावे,
दण्डं च वैष्णवं दद्यान्नीलं वस्त्रं च तस्य वै
त्याला वैष्णव दंड आणि निळे वस्त्र द्यावे,
ममैव शरणं गत्वा इमं मन्त्रमुदाहरेत्
फक्त माझ्या आश्रयाला जाऊन, त्याने हा मंत्र म्हणावा,
भक्ष्याभक्ष्यं ततस्त्यक्त्वा त्यक्त्वा वै शूद्रकर्म च 128.
मग, खाण्यायोग्य आणि अयोग्य तसेच शूद्राचे कर्मही सोडावे,
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो लब्धसंज्ञो गतस्पृहः
सर्व पापांपासून मुक्त होऊन, शुद्ध चेतना मिळवून, इच्छा न ठेवता,
गुरोः प्रसादनार्थाय इमं मन्त्रमुदाहरेत्
गुरूला प्रसन्न करण्यासाठी हा मंत्र म्हणावा,
मन्त्रः – विष्णुप्रसादे गुह्यं प्रसन्नात्पूर्ववच्च लब्धा चैव संसारमोक्षणाय करोमि कर्म प्रसीद
मंत्र – विष्णूच्या कृपेने, कृपाळू गुरूकडून मिळालेल्या या गुप्त ज्ञानाने, मी पूर्वीप्रमाणे संसारातून मुक्त होण्यासाठी हे कर्म करतो; कृपया प्रसन्न व्हा.
एतन्मन्त्रं समुच्चार्य कुर्यात्तत्र प्रदक्षिणम्
हा मंत्र स्पष्टपणे उच्चारून, तिथे प्रदक्षिणा करावी,
अनन्तरं ततः कुर्याद्गन्धमाल्येन चार्चनम्
यानंतर, सुवासिक द्रव्ये आणि फुलांच्या माळांनी पूजा करावी,
दीक्षा एषा च शूद्राणामुपचारश्च ईदृशः
शूद्रांची दीक्षा ही अशी असून, हाच या विधीचा प्रकार आहे,
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे
आणखी एक गोष्ट मी तुला सांगतो, ती ऐक, हे वसुंधरे,
ब्राह्मणे पाण्डुरं छत्रं क्षत्रिये रक्तमेव च
ब्राह्मणासाठी पांढरा छत्र, क्षत्रियासाठी लाल छत्र,
सूत उवाच वराहं पुनरप्याह नत्वा सा धरणी तदा
सूते म्हणाले – त्या वेळी वराहाने पृथ्वीला वंदन करून पुन्हा बोलायला सुरुवात केली.
धरोवाच दीक्षितैः किं नु कर्त्तव्यं तव कर्मपरायणैः ।। 128.
पृथ्वी म्हणाली — तुझ्या भक्तांनी, जे विधीपूर्वक दीक्षा घेतले आहेत, त्यांनी काय करावे?
ततो महीवचः श्रुत्वा मेघदुन्दुभिनिःस्वनः
पृथ्वीचे बोल ऐकल्यावर आकाशात मेघांचा आणि नगाऱ्यांचा गडगडाट झाला.
श्रीवराह उवाच सर्वत्र चिन्तनीयोऽहं गुह्यमेव गणान्तिकम्
श्रीवराह म्हणाले — मी सर्वत्र स्मरण केला पाहिजे, पण गुप्तपणे, आपल्या समूहातच.
नारायणवचः श्रुत्वा धरणी शंसितव्रता
नारायणाचे बोल ऐकून, पृथ्वी आपल्या व्रतामध्ये दृढ राहिली.
शुचिर्भागवतश्रेष्ठा तव कर्मणि नित्यशः
ती शुद्ध आणि तुझ्या भक्तांमध्ये श्रेष्ठ असून, तुझ्या कार्यात नेहमी मग्न असते.
कराभ्यामञ्जलिं कृत्वा नारायणमथाब्रवीत्
तिने दोन्ही हातांनी नमस्कार करून नारायणाला विचारले.
धरण्युवाच तव चिन्तापरेणात्र किं कर्त्तव्यं च माधव
पृथ्वी म्हणाली — माधव, तुझ्या चिंतनात मग्न असताना, येथे काय करावे?
केन चिन्तयितव्यस्त्वमचिन्त्यो मानुषैः परः
तू ज्याला मनाने समजता येत नाहीस, जे मानवांपलीकडे आहेस, अशा तुला कोण चिंतन करावे?