वराहपुराणम्

धन्वी तूणी शरी खड्गी मायाबलपराक्रमः 125.

माझ्याकडे धनुष्य, भाता, बाण, तलवार होती आणि मी मायाशक्ती व पराक्रमाने युक्त होतो.

मायया किं तव धरे न मायां ज्ञातुमर्हसि

माया—हे पृथ्वी, तुझ्यासाठी यात काय आहे? माझी माया जाणून घेण्यास तू पात्र नाहीस.

एतत्ते कथितं भूमे मायाख्यानं महौजसम्

हे पृथ्वी, माझ्या या मायाकथेचं, मोठ्या तेजाने भरलेलं, तुला सांगितलं आहे.

आख्यानानां महाख्यानं तपसां च परन्तपः

सर्व कथांमध्ये ही सर्वात मोठी कथा आहे; सर्व तपांमध्ये ही श्रेष्ठ आहे, हे शत्रूंना जाळणाऱ्या.

नित्यं पठेद्यो भक्तेषु अभक्तेषु न कीर्तयेत्

जो नेहमी भक्तांमध्ये ही कथा वाचतो, पण अभक्तांमध्ये सांगत नाही—

अग्रतः पृच्छता शूद्रमद्भक्तेषु तथाग्रतः

आणि जो विचारल्यावर, माझ्या भक्तांसमोर—ते शूद्र असले तरी—ही कथा सांगतो—

कल्यमुत्थाय यो भूमे पठते च दृढव्रतः

जो, हे पृथ्वी, सकाळी उठून, दृढ निश्चयाने ही कथा वाचतो—

अथ पूर्णेन कालेन पुमान्पंचत्वमागतः

मग पूर्ण वेळ गेल्यावर तो मनुष्य मरण पावला.

य एवं शृणुयान्नित्यं महाख्यानं वसुन्धरे

जो कोणी हे महाकथन रोज ऐकतो, हे धरित्री,

एतत्ते कथितं भद्रे त्वया यत्पूर्वमीप्सितम्

हे शुभे, जे तुला पूर्वी हवे होते ते मी आता तुला सांगितले.

अथ कुब्जाम्रकमाहात्म्यारम्भः श्रुत्वा मायाबलं ह्येतद्धरणी संशितव्रता

आता कुब्जाम्रकाचे माहात्म्य सुरू होते. हे मायाबळ ऐकून, धरित्री आपल्या व्रतात दृढ राहिली.

धरण्युवाच न तत्राहं विजानामि पूर्वमुक्तं च यत्त्वया

धरित्री म्हणाली: मला त्याबद्दल काहीच माहिती नाही, आणि तू पूर्वी जे सांगितलेस तेही मला माहीत नाही.

यच्च कुब्जाम्रके पुण्यं पुष्टिस्तस्य सनातनी

आणि कुब्जाम्रक येथे कोणते पुण्य आणि शाश्वत पोषण आहे,

वराह उवाच यच्च कुब्जाम्रके पुष्टिर्यच्च तीर्थमनिन्दिते

वराह म्हणाला: कुब्जाम्रक येथील पोषण आणि तेथील तीर्थ, हे निष्कलंक,

तच्च कार्त्स्न्येन मे देवि शृणु तत्त्वेन सुन्दरि

हे देवी, ते सर्व मी तुला पूर्णपणे आणि सत्य सांगतो, सुंदरिनी, ऐक.

यच्च कर्म यतो भूमे स्नातो याति मृतोऽपि च

आणि तेथे स्नान केल्याने, ज्या कृतींमुळे, मरणानंतरही कोणाला लाभ होतो—

मधुकैटभौ तथा हत्वा ब्रह्मणो वचनात्तदा

मधु आणि कैटभ यांना ब्रह्मदेवाच्या आज्ञेने जेव्हा मी मारले,

पश्यामि तं नतं भूमे रैभ्यं नाममहामुनिम्

तेथे मी नम्र झालेल्या, रैभ्य नावाच्या महर्षीला पाहिले, हे भूमाते.

युक्तिमन्तं गुणज्ञं च शुचिं दक्षं जितेंद्रियम्

तो युक्तीवान, गुण जाणणारा, शुद्ध, कुशल आणि इंद्रियांवर विजय मिळवणारा होता.

सहस्रं चांबुभक्षेण तथा शैवालभक्षणम् 126.

त्याने हजार वर्षे फक्त पाणी आणि शैव पानांवर उपवास केला होता.

इतः प्रीतोऽस्म्यहं देवि रैभ्यस्य च महात्मनः

यामुळे, हे देवी, मी त्या महात्मा रैभ्यवर प्रसन्न झालो.

ततो वै तप्यमानं तं गङ्गाद्वारमुपागतम्

मग तो तप करत असताना, गंगेच्या प्रवेशद्वारी आला.

दर्शितोऽयं मया चात्मा हेतुमात्रेण केनचित्

काही खास कारणामुळे मी त्याला माझे रूप दाखवले.

एवं कुब्जाम्रकं ख्यातं स्थानमतेन्मनस्विनि

अशा रीतीने, हे बुद्धिमती, हे स्थान कुब्जाम्रक म्हणून प्रसिद्ध झाले.

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

आणखी एक गोष्ट मी तुला सांगतो, ती ऐक, हे वसुंधरे.

एवं तत्र मया दृष्टः कुब्जरूपं समास्थितः

तेथे मी त्याला कुबड्या रूपात पाहिलं.

नमस्कृत्य स्थितं तं तु मुनिं वै संशितव्रतम्

त्या कठोर व्रतस्थ ऋषीला वंदन करून मी त्याच्या समोर उभा राहिलो.

ममैव वचनं श्रुत्वा स मुनिस्तपसान्वितः

माझं बोलणं ऐकून, तो तपस्वी ऋषी—

यदि प्रसन्नो भगवाँल्लोकनाथो जनार्द्दनः

जर लोकांचे रक्षण करणारा, भगवंत जनार्दन प्रसन्न झाला असेल—