स्नातुं कदाचिद्गङ्गायां गतोऽहं तीरभूमिगः उन्मज्य स्वयं पुनश्चैव प्राप्तो रूपं मुनिस्तुतम्
कधीतरी मी गंगेवर स्नानासाठी गेलो, तीरावर राहणारा म्हणून; तिथून बाहेर येताना, पुन्हा स्वतःच ऋषींनी स्तुत केलेले रूप मला मिळाले.
किं मया विकृतं कर्म सेवमानेन माधव 125.
माधवाची सेवा करताना मी कोणते पाप केले असेल?
भक्षितं किमकर्मण्यं सेवमानेन चाच्युत
अच्युताची सेवा करताना मी काही अयोग्य खाल्ले का?
एतदाचक्ष तत्त्वेन येनाहं नरकं गतः
हे खरेखुरे सांग, ज्यामुळे मी नरकात गेलो आहे.
मायालुब्धेन हि मया पूर्वं विज्ञापितो ह्यसि
मायेत गुंतून मी पूर्वी तुला सांगितलेच आहे.
ततस्तस्य वचः श्रुत्वा कारुण्यपरिदेवितम्
मग त्याचे करूण आणि दुःखाने भरलेले शब्द ऐकून—
मा दुःखं कुरु विप्रेन्द्र आत्मदोषसमुद्भवम् येन दुःखमनुप्राप्तं तिर्यग्योनिं च वै गतः
ब्राह्मणश्रेष्ठा, स्वतःच्या चुकीमुळे आलेल्या दुःखासाठी दुःखी होऊ नकोस, ज्यामुळे तुला हे दुःख आले आणि पशुयोनीत जन्म घ्यावा लागला.
उक्तमेव मया पूर्वं शृणु ब्राह्मणपुङ्गव
हे मी आधीच सांगितले आहे; ऐक, ब्राह्मणश्रेष्ठा.
ददामि दिव्यभोगान्वै भौमान्वापि तवेप्सितम्
मी तुला दिव्य सुखे किंवा तुला हवी असलेली पृथ्वीवरील सुखे देतो.
दृष्टा तु वैष्णवी माया या त्वया ब्राह्मणेप्सिता वर्षाणि चैव पंचाशान्निषादस्य गृहेऽपि न
तू ज्या वैष्णवी मायेला इच्छिले होतेस, ती पाहिली आहेस; आणि पन्नास वर्षे, शिकाऱ्याच्या घरीदेखील नाही.
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व द्विजोत्तम
याशिवाय मी तुला अजून काही सांगतो, ते लक्ष देऊन ऐक, श्रेष्ठ ब्राह्मण.
त्वया न तत्कृतं किंचिच्छुभं वाशुभमेव वा 125.
तुझ्याकडून अजूनपर्यंत कुठलाही शुभ किंवा अशुभ असा कोणताही कर्म घडलेलं नाही.
यत्त्वया दुष्कृतं कर्म व्यभिचारश्च तत्र वै
तुझ्याकडून जे काही पाप किंवा चुकीची कृत्ये झाली आहेत—
भवान्तरे कृतं यच्च येनेदं प्राप्तवान्महत्
आणि मागील जन्मात जे काही केलेस, ज्यामुळे तुला हे मोठं फळ मिळालं—
मम भक्ता द्विजाः शुद्धा यत्त्वया नाभिवादिताः
माझे भक्त असलेले शुद्ध ब्राह्मण, ज्यांना तू नमस्कार केला नाहीस—
ये च भागवताः शुद्धास्ते नूनं मम मूर्त्तयः विदितोऽस्मीह विप्रेन्द्र तैरहं नात्र संशयः
आणि जे शुद्ध भगवद्भक्त आहेत, ते खरोखर माझेच रूप आहेत; हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, मी इथे त्यांच्यामुळे ओळखला जातो—यात काहीच शंका नाही.
मम दर्शनकामा ये ते मे भक्ता द्विजास्तथा
जे ब्राह्मण मला पाहण्याची इच्छा करतात, तेही माझे भक्तच आहेत.
विशेषेण कलौ ब्रह्मन्द्विजरूपो ह्यवस्थितः
विशेषतः कलियुगात मी ब्राह्मणाच्या रूपात असतो.
यो मां प्राप्तमिहेच्छेत यस्यावाच्यं न विद्यते
जो मला इथे प्राप्त करायची इच्छा करतो, त्याच्यासाठी काहीही अयोग्य किंवा न बोलण्यासारखं नाही.
गच्छ ब्राह्मण सिद्धोऽसि यदा प्राणान्विमोक्ष्यसि
जा, ब्राह्मण, तू सिद्ध झालास; जेव्हा प्राण सोडशील, तेव्हा तुला प्राप्ती होईल.
एवमुक्त्वा वरारोहे तत्रैवान्तर्हितोऽभवम् कृत्वा सुदुष्करं कर्म श्वेतद्वीपमुपागतः
अशी वाणी बोलून, सुंदर स्त्री, मी तिथेच अदृश्य झालो आणि अत्यंत कठीण कार्य करून मी श्वेतद्वीपाला पोहोचलो.
धन्वी तूणी शरी खड्गी मायाबलपराक्रमः 125.
माझ्याकडे धनुष्य, भाता, बाण, तलवार होती आणि मी मायाशक्ती व पराक्रमाने युक्त होतो.
मायया किं तव धरे न मायां ज्ञातुमर्हसि
माया—हे पृथ्वी, तुझ्यासाठी यात काय आहे? माझी माया जाणून घेण्यास तू पात्र नाहीस.
एतत्ते कथितं भूमे मायाख्यानं महौजसम्
हे पृथ्वी, माझ्या या मायाकथेचं, मोठ्या तेजाने भरलेलं, तुला सांगितलं आहे.
आख्यानानां महाख्यानं तपसां च परन्तपः
सर्व कथांमध्ये ही सर्वात मोठी कथा आहे; सर्व तपांमध्ये ही श्रेष्ठ आहे, हे शत्रूंना जाळणाऱ्या.
नित्यं पठेद्यो भक्तेषु अभक्तेषु न कीर्तयेत्
जो नेहमी भक्तांमध्ये ही कथा वाचतो, पण अभक्तांमध्ये सांगत नाही—
अग्रतः पृच्छता शूद्रमद्भक्तेषु तथाग्रतः
आणि जो विचारल्यावर, माझ्या भक्तांसमोर—ते शूद्र असले तरी—ही कथा सांगतो—
कल्यमुत्थाय यो भूमे पठते च दृढव्रतः
जो, हे पृथ्वी, सकाळी उठून, दृढ निश्चयाने ही कथा वाचतो—
अथ पूर्णेन कालेन पुमान्पंचत्वमागतः
मग पूर्ण वेळ गेल्यावर तो मनुष्य मरण पावला.
य एवं शृणुयान्नित्यं महाख्यानं वसुन्धरे
जो कोणी हे महाकथन रोज ऐकतो, हे धरित्री,