पूर्वाह्णे स्थापयित्वात्र मात्रां कुण्डीं त्रिदण्डकम् विस्मृतं किं त्वया स्थानं कथं शीघ्रं न चागतः
पूर्वी सकाळीच चटई, कुंडी, दंड ठेवले होते—तरी काय विसरलास? इतक्या लवकर का आला नाहीस या ठिकाणी?
ततो विप्रवचः श्रुत्वा तूष्णीमासीन्मुनिस्तदा 125.
ब्राह्मणाचे शब्द ऐकून, त्या वेळी ऋषी शांत बसला.
एतस्मिन्नंतरे देवि स च ब्राह्मणपुंगवः
या दरम्यान, देवी, तो ब्राह्मणश्रेष्ठ देखील—
कथमेतावतङ्कालं मामूचुर्ब्राह्मणाश्च किम् कथं कालेऽनुसम्प्राप्तः किमेतदिति भाषते
इतका वेळ कसा गेला? ब्राह्मणांनी मला काय सांगितले? हा क्षण कसा आला? हे काय आहे, असे तो म्हणतो.
एतस्मिन्नंतरे देवि ब्राह्मणाय ततो मया
त्या वेळी, देवी, त्या ब्राह्मणाला मी—
किमिदं भ्रांतरूपोऽसि किं वा त्वं दृष्टवानसि
हे काय, तू इतका गोंधळलेला दिसतोस? की काही पाहिलेस का?
एवमुक्तः स तु मया भूमौ कृत्वा शिरः स्वकम्
मी असे विचारल्यावर, त्याने आपले डोके जमिनीवर ठेवले.
अहो देव द्विजा एते मां वदन्ति जगद्गुरो आगतोऽस्यपराह्ने किं स्थलं विस्मृतवानसि
अहो देव, द्विजा, हे ब्राह्मण मला सांगतात, जगाच्या गुरू, तू दुपारी आला आहेस, कोणते स्थान विसरलास का?
अहं व्याधस्य वै भूत्वा भार्या च व्याधयोनिजा
मी शिकारी झालो होतो, आणि माझी बायकोही शिकाऱ्याच्या कुळात जन्मलेली होती.
तस्माच्चैव त्रयः पुत्रास्तिस्रश्चापि च कन्यकाः
तिच्यापासून मला तीन मुलगे आणि तीन मुली झाल्या.
स्नातुं कदाचिद्गङ्गायां गतोऽहं तीरभूमिगः उन्मज्य स्वयं पुनश्चैव प्राप्तो रूपं मुनिस्तुतम्
कधीतरी मी गंगेवर स्नानासाठी गेलो, तीरावर राहणारा म्हणून; तिथून बाहेर येताना, पुन्हा स्वतःच ऋषींनी स्तुत केलेले रूप मला मिळाले.
किं मया विकृतं कर्म सेवमानेन माधव 125.
माधवाची सेवा करताना मी कोणते पाप केले असेल?
भक्षितं किमकर्मण्यं सेवमानेन चाच्युत
अच्युताची सेवा करताना मी काही अयोग्य खाल्ले का?
एतदाचक्ष तत्त्वेन येनाहं नरकं गतः
हे खरेखुरे सांग, ज्यामुळे मी नरकात गेलो आहे.
मायालुब्धेन हि मया पूर्वं विज्ञापितो ह्यसि
मायेत गुंतून मी पूर्वी तुला सांगितलेच आहे.
ततस्तस्य वचः श्रुत्वा कारुण्यपरिदेवितम्
मग त्याचे करूण आणि दुःखाने भरलेले शब्द ऐकून—
मा दुःखं कुरु विप्रेन्द्र आत्मदोषसमुद्भवम् येन दुःखमनुप्राप्तं तिर्यग्योनिं च वै गतः
ब्राह्मणश्रेष्ठा, स्वतःच्या चुकीमुळे आलेल्या दुःखासाठी दुःखी होऊ नकोस, ज्यामुळे तुला हे दुःख आले आणि पशुयोनीत जन्म घ्यावा लागला.
उक्तमेव मया पूर्वं शृणु ब्राह्मणपुङ्गव
हे मी आधीच सांगितले आहे; ऐक, ब्राह्मणश्रेष्ठा.
ददामि दिव्यभोगान्वै भौमान्वापि तवेप्सितम्
मी तुला दिव्य सुखे किंवा तुला हवी असलेली पृथ्वीवरील सुखे देतो.
दृष्टा तु वैष्णवी माया या त्वया ब्राह्मणेप्सिता वर्षाणि चैव पंचाशान्निषादस्य गृहेऽपि न
तू ज्या वैष्णवी मायेला इच्छिले होतेस, ती पाहिली आहेस; आणि पन्नास वर्षे, शिकाऱ्याच्या घरीदेखील नाही.
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व द्विजोत्तम
याशिवाय मी तुला अजून काही सांगतो, ते लक्ष देऊन ऐक, श्रेष्ठ ब्राह्मण.
त्वया न तत्कृतं किंचिच्छुभं वाशुभमेव वा 125.
तुझ्याकडून अजूनपर्यंत कुठलाही शुभ किंवा अशुभ असा कोणताही कर्म घडलेलं नाही.
यत्त्वया दुष्कृतं कर्म व्यभिचारश्च तत्र वै
तुझ्याकडून जे काही पाप किंवा चुकीची कृत्ये झाली आहेत—
भवान्तरे कृतं यच्च येनेदं प्राप्तवान्महत्
आणि मागील जन्मात जे काही केलेस, ज्यामुळे तुला हे मोठं फळ मिळालं—
मम भक्ता द्विजाः शुद्धा यत्त्वया नाभिवादिताः
माझे भक्त असलेले शुद्ध ब्राह्मण, ज्यांना तू नमस्कार केला नाहीस—
ये च भागवताः शुद्धास्ते नूनं मम मूर्त्तयः विदितोऽस्मीह विप्रेन्द्र तैरहं नात्र संशयः
आणि जे शुद्ध भगवद्भक्त आहेत, ते खरोखर माझेच रूप आहेत; हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, मी इथे त्यांच्यामुळे ओळखला जातो—यात काहीच शंका नाही.
मम दर्शनकामा ये ते मे भक्ता द्विजास्तथा
जे ब्राह्मण मला पाहण्याची इच्छा करतात, तेही माझे भक्तच आहेत.
विशेषेण कलौ ब्रह्मन्द्विजरूपो ह्यवस्थितः
विशेषतः कलियुगात मी ब्राह्मणाच्या रूपात असतो.
यो मां प्राप्तमिहेच्छेत यस्यावाच्यं न विद्यते
जो मला इथे प्राप्त करायची इच्छा करतो, त्याच्यासाठी काहीही अयोग्य किंवा न बोलण्यासारखं नाही.
गच्छ ब्राह्मण सिद्धोऽसि यदा प्राणान्विमोक्ष्यसि
जा, ब्राह्मण, तू सिद्ध झालास; जेव्हा प्राण सोडशील, तेव्हा तुला प्राप्ती होईल.