वराहपुराणम्

अहं मायाप्रलोभेन गङ्गातीरमुपागतः ततः स्नानविधानेन निमग्नस्तज्जलेऽमले ।। 125.

मायेमुळे मी गंगेच्या काठी आलो आणि मग स्नानाची विधी करून त्या निर्मळ पाण्यात बुडालो.

न तत्र किंचिज्जानामि किमिदं किं प्रवर्त्तते

तेथे मला काहीच कळत नव्हते—हे काय आहे, काय घडते आहे?

केनचित्कारणेनात्र प्रविष्टो जाह्नवीजले

कुठल्यातरी कारणाने मी जाह्नवीच्या पाण्यात शिरलो.

निषाद पश्य कुण्डीं च मात्रां वस्त्रं यथा पुरा दण्डवस्त्रादि यत्किंचिन्न जीर्णं गङ्गया हृतम्

निषाद, पाहा, कुंडी, चटई, वस्त्र जसे होते तसेच आहेत; दंड, वस्त्र—जे जीर्ण झाले नव्हते—ते गंगेत वाहून गेले.

एवं तेन ततश्चोक्ता निषादोऽदृश्यतां गतः

असे सांगून निषाद तिथून अदृश्य झाला.

स ततो ब्राह्मणो देवि तपस्तपति निश्चितम्

मग, देवी, तो ब्राह्मण नक्कीच तपश्चर्या करू लागला.

तस्य प्रतिष्ठमानस्य अपराह्णं तु जायते

तो साधना करत असताना दुपार झाली.

कर्मण्यानि च पुष्पाणि आहृत्य श्रद्धयान्वितः

कर्मासाठी फुले गोळा करून तो श्रद्धेने भरला होता.

वृतस्तु ब्राह्मणैर्मुख्यैर्गङ्गास्नानेषु वै द्विजः

मुख्य ब्राह्मणांनी वेढलेला तो द्विज गंगेत स्नान करत होता.

पूर्वाह्णे स्थापयित्वात्र मात्रां कुण्डीं त्रिदण्डकम् विस्मृतं किं त्वया स्थानं कथं शीघ्रं न चागतः

पूर्वी सकाळीच चटई, कुंडी, दंड ठेवले होते—तरी काय विसरलास? इतक्या लवकर का आला नाहीस या ठिकाणी?

ततो विप्रवचः श्रुत्वा तूष्णीमासीन्मुनिस्तदा 125.

ब्राह्मणाचे शब्द ऐकून, त्या वेळी ऋषी शांत बसला.

एतस्मिन्नंतरे देवि स च ब्राह्मणपुंगवः

या दरम्यान, देवी, तो ब्राह्मणश्रेष्ठ देखील—

कथमेतावतङ्कालं मामूचुर्ब्राह्मणाश्च किम् कथं कालेऽनुसम्प्राप्तः किमेतदिति भाषते

इतका वेळ कसा गेला? ब्राह्मणांनी मला काय सांगितले? हा क्षण कसा आला? हे काय आहे, असे तो म्हणतो.

एतस्मिन्नंतरे देवि ब्राह्मणाय ततो मया

त्या वेळी, देवी, त्या ब्राह्मणाला मी—

किमिदं भ्रांतरूपोऽसि किं वा त्वं दृष्टवानसि

हे काय, तू इतका गोंधळलेला दिसतोस? की काही पाहिलेस का?

एवमुक्तः स तु मया भूमौ कृत्वा शिरः स्वकम्

मी असे विचारल्यावर, त्याने आपले डोके जमिनीवर ठेवले.

अहो देव द्विजा एते मां वदन्ति जगद्गुरो आगतोऽस्यपराह्ने किं स्थलं विस्मृतवानसि

अहो देव, द्विजा, हे ब्राह्मण मला सांगतात, जगाच्या गुरू, तू दुपारी आला आहेस, कोणते स्थान विसरलास का?

अहं व्याधस्य वै भूत्वा भार्या च व्याधयोनिजा

मी शिकारी झालो होतो, आणि माझी बायकोही शिकाऱ्याच्या कुळात जन्मलेली होती.

तस्माच्चैव त्रयः पुत्रास्तिस्रश्चापि च कन्यकाः

तिच्यापासून मला तीन मुलगे आणि तीन मुली झाल्या.

स्नातुं कदाचिद्गङ्गायां गतोऽहं तीरभूमिगः उन्मज्य स्वयं पुनश्चैव प्राप्तो रूपं मुनिस्तुतम्

कधीतरी मी गंगेवर स्नानासाठी गेलो, तीरावर राहणारा म्हणून; तिथून बाहेर येताना, पुन्हा स्वतःच ऋषींनी स्तुत केलेले रूप मला मिळाले.

किं मया विकृतं कर्म सेवमानेन माधव 125.

माधवाची सेवा करताना मी कोणते पाप केले असेल?

भक्षितं किमकर्मण्यं सेवमानेन चाच्युत

अच्युताची सेवा करताना मी काही अयोग्य खाल्ले का?

एतदाचक्ष तत्त्वेन येनाहं नरकं गतः

हे खरेखुरे सांग, ज्यामुळे मी नरकात गेलो आहे.

मायालुब्धेन हि मया पूर्वं विज्ञापितो ह्यसि

मायेत गुंतून मी पूर्वी तुला सांगितलेच आहे.

ततस्तस्य वचः श्रुत्वा कारुण्यपरिदेवितम्

मग त्याचे करूण आणि दुःखाने भरलेले शब्द ऐकून—

मा दुःखं कुरु विप्रेन्द्र आत्मदोषसमुद्भवम् येन दुःखमनुप्राप्तं तिर्यग्योनिं च वै गतः

ब्राह्मणश्रेष्ठा, स्वतःच्या चुकीमुळे आलेल्या दुःखासाठी दुःखी होऊ नकोस, ज्यामुळे तुला हे दुःख आले आणि पशुयोनीत जन्म घ्यावा लागला.

उक्तमेव मया पूर्वं शृणु ब्राह्मणपुङ्गव

हे मी आधीच सांगितले आहे; ऐक, ब्राह्मणश्रेष्ठा.

ददामि दिव्यभोगान्वै भौमान्वापि तवेप्सितम्

मी तुला दिव्य सुखे किंवा तुला हवी असलेली पृथ्वीवरील सुखे देतो.

दृष्टा तु वैष्णवी माया या त्वया ब्राह्मणेप्सिता वर्षाणि चैव पंचाशान्निषादस्य गृहेऽपि न

तू ज्या वैष्णवी मायेला इच्छिले होतेस, ती पाहिली आहेस; आणि पन्नास वर्षे, शिकाऱ्याच्या घरीदेखील नाही.