वराहपुराणम्

मासेषु सर्वेष्वपि मुख्यभूतो मासो भवान्ग्रीष्म एकः प्रपन्नः

सर्व महिन्यांमध्ये उन्हाळ्याचा महिना सर्वात श्रेष्ठ मानला जातो.

एवं ग्रीष्मे वरारोहे मम चैवार्च्चनं कुरु

अशीच पद्धत ठेवून, हे सुंदर स्त्री, उन्हाळ्यात माझीही पूजा कर.

यावन्तः पुष्पिताः शालाः पृथ्व्यां यावत्सुगंधकाः

जितक्या फुलांनी बहरलेल्या आणि सुगंधी मंडप पृथ्वीवर आहेत,

एवं वर्षास्वपि धरे मम कर्म च कारयेत्

तसंच, पावसाळ्यातही, हे पृथ्वी, माझे कर्मकांड करावेत.

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्म संसारमोक्षणम्

आणखी एक कर्म सांगतो, जे संसारातून मुक्ती देणारे आहे.

एतेषां सुमनोभिश्च पूजनीयो महादरात् नमो नारायणायेति इमं मन्त्रमुदाहरेत्

या फुलांनी मोठ्या भक्तीभावाने पूजा करावी आणि 'नमो नारायणाय' हा मंत्र म्हणावा.

पश्यन्ति ये ध्यानपरा घनाभं त्वामाश्रिताः पूज्यमानं महिम्ना

जे ध्यानात मग्न आहेत, ते तुझ्या मेघासारख्या काळ्या रूपाचे, महिम्याने पूजलेले दर्शन घेतात.

आषाढमासे द्वादश्यां सर्वशान्तिकरं शुभम्

आषाढ महिन्यात द्वादशीला हे शुभ आणि सर्व शांतता देणारे आहे.

स मर्त्यो न प्रणश्येत संसारेऽस्मिन् युगेयुगे 124.

असा मनुष्य या संसारात, प्रत्येक युगात, कधीच नष्ट होत नाही.

तरंति येन संसारं नराः कर्मपरायणाः

हे कर्म भक्तीने करणारे लोक संसारसागर पार करतात.

मुक्त्वा नारायणं देवं वाराहं रूपमास्थितम्

नारायणाच्या, म्हणजे वराह रूपातील देवाची, भक्ती केल्यावर,

कुशिष्याय न दातव्यं ये च शास्त्रार्थदूषकाः

हा उपदेश अयोग्य शिष्याला किंवा शास्त्राचा अर्थ बिघडवणाऱ्यांना देऊ नये.

धनधर्मक्षयस्तेषां पठनादाशु जायते

अशा लोकांना हे वाचल्याने धन आणि धर्म लवकरच नष्ट होतात.

एतत्ते कथितं भद्रे पूर्वं यत्पृष्टवत्यसि

हे सौभाग्यवती, तू पूर्वी विचारले होतेस, ते मी तुला सांगितले आहे.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे ऋतूपस्करणं नाम चतुर्विंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील या भगवद्शास्त्रात ऋतूपासना नावाचा एकशे चोवीसावा अध्याय संपला.

अथ मायाचक्रम् श्रुत्वा षडृतुकर्माणि पृथिवी संशितव्रता

मग, सहा ऋतूंचे कर्म ऐकून, व्रतात दृढ असलेल्या पृथ्वीने माया चक्राबद्दल विचारले.

मङ्गल्याश्च पवित्राश्च ये त्वया समुदाहृताः

तू सांगितलेली जी मंगलमय आणि पवित्र गोष्टी आहेत,

श्रुत्वा त्वेतानि कर्माणि त्वन्मुखोक्तानि माधव

हे माधव, तुझ्या तोंडून सांगितलेली ही कृत्ये मी ऐकली.

एतन्मे परमं गुह्यं परं कौतूहलं तथा

हे माझ्यासाठी अत्यंत गुप्त आहे आणि यात फार मोठी उत्सुकता निर्माण होते.

यामेनां भाषसे देव मम मायेति नित्यशः

देवा, तू नेहमी याला माझी माया असे म्हणतोस.

ज्ञातुमिच्छामि मायार्थं रहस्यं परमुत्तमम्

ही माया म्हणजे काय, हे गुप्त आणि श्रेष्ठ रहस्य मला जाणून घ्यायचे आहे.

प्रत्युवाच तदा वाक्यं प्रहस्य तु वसुन्धराम्

तेव्हा तो हसत वसुंधरेला असे बोलला.

वृथा क्लेशं किमर्थं त्वं प्राप्स्यते यद्विलोकनात्

जे तुला पाहायला मिळेल, त्यासाठी उगाचच कष्ट का करतेस?

मम मायां विशालाक्षि किं पुनस्त्वं वसुन्धरे

विशाल डोळ्यांची वसुंधरे, माझ्या मायेबद्दल मी तुला अजून काय सांगू?

देशो निर्जलतां याति एषा माया मम प्रिये। सोमो यत्क्षीयते पक्षे पक्षे वापि च वर्द्धते ।। 125.

कोणता प्रदेश कोरडा होतो—हेच माझी माया आहे, प्रिये; जसा चंद्र प्रत्येक पंधरवड्याला कमी-जास्त होतो.

अमायां न स दृश्येत मायेयं मम तत्त्वतः

अमावस्येला तो दिसत नाही; हेच खरेतर माझी माया आहे.

भवेच्च शीतलं ग्रीष्मे मायेयं मम तत्त्वतः

उन्हाळ्यात गारवा जाणवतो, हेच खरेतर माझी माया आहे.

उदेति पूर्वतः प्रातर्मायेयं मम सुन्दरि

सौंदर्यवान, सकाळी पूर्व दिशेला सूर्य उगवतो, हेच माझी माया आहे.

गर्भे च जायते जन्तुर्मायेयं मम सुन्दरि। जीवः प्रविश्य गर्भं तु सुखदुःखे च विन्दति

सुंदरी, गर्भात जीव जन्माला येतो, हेच माझी माया आहे; जीव गर्भात शिरून सुख-दुःख अनुभवतो.