वराहपुराणम्

ब्राह्मणस्य च किं कर्म क्षत्रियस्य च किं भवेत्

ब्राह्मणाचे कर्तव्य काय, आणि क्षत्रियाने काय करावे?

योगो वै प्राप्यते केन तपो वा केन निश्चितम्

योग कशामुळे मिळतो, किंवा कोणत्या तपामुळे तो निश्चित होतो?

किं च दुःखनिवासं वा भोजनं पानकं तथा

दुःखदायक निवास कोणता, तसेच अन्न आणि पाणी कोणते?

प्रापणं कीदृशं चापि कासु दिक्षु तथा प्रभो

मिळवण्याची कोणती पद्धत आहे, आणि कोणत्या दिशांना, हे प्रभु?

तिर्यग्योनिं न गच्छेत कर्मणा केन केशव

केशवा, कोणत्या कर्मामुळे प्राणीयोनी प्राप्त होत नाही?

जरा वा केन गच्छेत जन्म वा केन गच्छति

कशामुळे वार्धक्य येते, आणि कशामुळे जन्म मिळतो?

संसारस्य न गच्छेत केन कर्मप्रभावतः

कोणत्या कर्माच्या प्रभावाने संसारात पुन्हा येत नाही?

शृण्वन्तु मे भागवता ये च मोक्षे व्यवस्थिताः

जे भगवंताचे भक्त आहेत आणि जे मोक्षासाठी प्रयत्नशील आहेत, त्यांनी माझे बोलणे ऐकावे.

मन्त्रः – मासेषु सर्वेषु च मुख्यभूतस्त्वं माधवो माधवमास एव नित्यं च यज्ञेषु तथेज्यते यो नारायणः सप्तलोकेषु वीरः ।।124.

मंत्र— सर्व महिन्यांमध्ये माधव हा मुख्य आहे; खरेतर माधव मासच श्रेष्ठ आहे. आणि सर्व यज्ञांमध्ये नेहमीच नारायणाची पूजा होते, जो सातही लोकांमध्ये पराक्रमी आहे.

एवं ग्रीष्मे विधिं चैव कुर्यात्सर्वं ममोक्तितः

म्हणून, उन्हाळ्यात, मी सांगितलेल्या सर्व विधी नीट पार पाडावेत.

मासेषु सर्वेष्वपि मुख्यभूतो मासो भवान्ग्रीष्म एकः प्रपन्नः

सर्व महिन्यांमध्ये उन्हाळ्याचा महिना सर्वात श्रेष्ठ मानला जातो.

एवं ग्रीष्मे वरारोहे मम चैवार्च्चनं कुरु

अशीच पद्धत ठेवून, हे सुंदर स्त्री, उन्हाळ्यात माझीही पूजा कर.

यावन्तः पुष्पिताः शालाः पृथ्व्यां यावत्सुगंधकाः

जितक्या फुलांनी बहरलेल्या आणि सुगंधी मंडप पृथ्वीवर आहेत,

एवं वर्षास्वपि धरे मम कर्म च कारयेत्

तसंच, पावसाळ्यातही, हे पृथ्वी, माझे कर्मकांड करावेत.

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्म संसारमोक्षणम्

आणखी एक कर्म सांगतो, जे संसारातून मुक्ती देणारे आहे.

एतेषां सुमनोभिश्च पूजनीयो महादरात् नमो नारायणायेति इमं मन्त्रमुदाहरेत्

या फुलांनी मोठ्या भक्तीभावाने पूजा करावी आणि 'नमो नारायणाय' हा मंत्र म्हणावा.

पश्यन्ति ये ध्यानपरा घनाभं त्वामाश्रिताः पूज्यमानं महिम्ना

जे ध्यानात मग्न आहेत, ते तुझ्या मेघासारख्या काळ्या रूपाचे, महिम्याने पूजलेले दर्शन घेतात.

आषाढमासे द्वादश्यां सर्वशान्तिकरं शुभम्

आषाढ महिन्यात द्वादशीला हे शुभ आणि सर्व शांतता देणारे आहे.

स मर्त्यो न प्रणश्येत संसारेऽस्मिन् युगेयुगे 124.

असा मनुष्य या संसारात, प्रत्येक युगात, कधीच नष्ट होत नाही.

तरंति येन संसारं नराः कर्मपरायणाः

हे कर्म भक्तीने करणारे लोक संसारसागर पार करतात.

मुक्त्वा नारायणं देवं वाराहं रूपमास्थितम्

नारायणाच्या, म्हणजे वराह रूपातील देवाची, भक्ती केल्यावर,

कुशिष्याय न दातव्यं ये च शास्त्रार्थदूषकाः

हा उपदेश अयोग्य शिष्याला किंवा शास्त्राचा अर्थ बिघडवणाऱ्यांना देऊ नये.

धनधर्मक्षयस्तेषां पठनादाशु जायते

अशा लोकांना हे वाचल्याने धन आणि धर्म लवकरच नष्ट होतात.

एतत्ते कथितं भद्रे पूर्वं यत्पृष्टवत्यसि

हे सौभाग्यवती, तू पूर्वी विचारले होतेस, ते मी तुला सांगितले आहे.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे ऋतूपस्करणं नाम चतुर्विंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील या भगवद्शास्त्रात ऋतूपासना नावाचा एकशे चोवीसावा अध्याय संपला.

अथ मायाचक्रम् श्रुत्वा षडृतुकर्माणि पृथिवी संशितव्रता

मग, सहा ऋतूंचे कर्म ऐकून, व्रतात दृढ असलेल्या पृथ्वीने माया चक्राबद्दल विचारले.

मङ्गल्याश्च पवित्राश्च ये त्वया समुदाहृताः

तू सांगितलेली जी मंगलमय आणि पवित्र गोष्टी आहेत,

श्रुत्वा त्वेतानि कर्माणि त्वन्मुखोक्तानि माधव

हे माधव, तुझ्या तोंडून सांगितलेली ही कृत्ये मी ऐकली.

एतन्मे परमं गुह्यं परं कौतूहलं तथा

हे माझ्यासाठी अत्यंत गुप्त आहे आणि यात फार मोठी उत्सुकता निर्माण होते.