वराहपुराणम्

स्तुवन्ति देवलोकाश्च पुराणं पुरुषोत्तमम्

स्वर्गलोकातील लोकही त्या प्राचीन, श्रेष्ठ पुरुषाची स्तुती करतात.

स्तुवन्ति देवं भूतानां सर्वलोकस्य चेश्वरम्

ते सर्व भुतांचे देव, सर्व लोकांचे ईश्वर यांची स्तुती करतात.

स्तुवन्ति देवदेवेशं युगानां संक्षयेऽक्षयम्

ते देवांचा देव, युगांच्या अंताला नाश न होणारा याची स्तुती करतात.

स्तुवन्ति केशवं देवमादिकालमयं प्रभुम् स्तुवन्ति नाथं भूतानां सर्वलोकमहेश्वरम्

ते केशव, जो काळाच्या आरंभाचा मूळ आहे त्या प्रभूची स्तुती करतात; ते भुतांचे नाथ, सर्व लोकांचा महेश्वर याची स्तुती करतात.

नारदः पर्वतश्चैव असितो देवलस्तथा

नारद, पर्वत, असित आणि देवल हेही—

एते चान्ये च बहवो मित्रावसुपरावसू

आणि मित्रावसु, परावसु यांसारखे अनेक इतरही—

श्रुत्वा तु प्रतिनिर्घोषं देवानां तु महौजसाम्

महान तेजस्वी देवांचा प्रतिध्वनी ऐकून—

किमयं श्रूयते शब्दो ब्रह्मघोषेण संयुतः

'हा कोणता आवाज आहे, जो ब्रह्मघोषासह ऐकू येतो?'

ततः कमलपत्राक्षी सर्वरूपगुणान्विता 124.

मग, कमलासारख्या डोळ्यांची, सर्व रूपे आणि गुणांनी युक्त अशी—

देवाः कांक्षन्ति ते देव वाराहीं रूपसंस्थितिम्

देवा, देव तुझ्या वाराही रूपाची इच्छा करतात.

ततो नारायणो देवः पृथिवीं प्रत्युवाच ह

मग नारायण देवाने पृथ्वीला उत्तर दिले.

दिव्यं वर्षसहस्रं वै धारितासि वसुन्धरे

हे वसुंधरे, तू दिव्य अशा हजार वर्षे धरून ठेवली गेलीस.

इहागच्छामि भद्रं ते द्रष्टुकामा दिवौकसः

मी येथे येत आहे—तुला शुभ होवो—कारण स्वर्गातील देव तुला पाहू इच्छितात.

एवं तस्य वचः श्रुत्वा माधवस्य वसुन्धरा

माधवाचे हे शब्द ऐकून वसुंधरेने लक्ष दिले.

वाराहं पुरुषं देवं विज्ञापयति सा धरा

मग ती धरती वराह रूपी देवाला विनंती करू लागली.

शरणं त्वां प्रपन्नाहं त्वद्भक्ता त्वं गतिः प्रभुः

मी तुझ्या आश्रयाला आले आहे; मी तुझी भक्त आहे; तूच माझा मार्ग आणि तूच प्रभू आहेस.

कथं वा तुष्यसे देव पूज्यसे केन कर्मणा

देवा, कोणत्या कृतीने तू प्रसन्न होतोस, आणि कोणत्या कर्माने तुझे पूजन होते?

न च मेऽस्ति व्यथा काचित्तव कर्मणि नित्यशः

तुझ्या नेहमीच्या कृतींमध्ये मला काहीही दुःख वाटत नाही.

सर्वे सुरासुरा लोकाः सरुद्रेन्द्रपितामहाः 124.

सर्व देव, दैत्य, इंद्र आणि ब्रह्मा यांच्या सहित सर्व लोक आहेत.

कानि कर्माणि कुर्वन्ति ये त्वां पश्यन्ति माधव

हे माधव, जे तुला प्रत्यक्ष पाहतात, ते कोणती कृत्ये करतात?

ब्राह्मणस्य च किं कर्म क्षत्रियस्य च किं भवेत्

ब्राह्मणाचे कर्तव्य काय, आणि क्षत्रियाने काय करावे?

योगो वै प्राप्यते केन तपो वा केन निश्चितम्

योग कशामुळे मिळतो, किंवा कोणत्या तपामुळे तो निश्चित होतो?

किं च दुःखनिवासं वा भोजनं पानकं तथा

दुःखदायक निवास कोणता, तसेच अन्न आणि पाणी कोणते?

प्रापणं कीदृशं चापि कासु दिक्षु तथा प्रभो

मिळवण्याची कोणती पद्धत आहे, आणि कोणत्या दिशांना, हे प्रभु?

तिर्यग्योनिं न गच्छेत कर्मणा केन केशव

केशवा, कोणत्या कर्मामुळे प्राणीयोनी प्राप्त होत नाही?

जरा वा केन गच्छेत जन्म वा केन गच्छति

कशामुळे वार्धक्य येते, आणि कशामुळे जन्म मिळतो?

संसारस्य न गच्छेत केन कर्मप्रभावतः

कोणत्या कर्माच्या प्रभावाने संसारात पुन्हा येत नाही?

शृण्वन्तु मे भागवता ये च मोक्षे व्यवस्थिताः

जे भगवंताचे भक्त आहेत आणि जे मोक्षासाठी प्रयत्नशील आहेत, त्यांनी माझे बोलणे ऐकावे.

मन्त्रः – मासेषु सर्वेषु च मुख्यभूतस्त्वं माधवो माधवमास एव नित्यं च यज्ञेषु तथेज्यते यो नारायणः सप्तलोकेषु वीरः ।।124.

मंत्र— सर्व महिन्यांमध्ये माधव हा मुख्य आहे; खरेतर माधव मासच श्रेष्ठ आहे. आणि सर्व यज्ञांमध्ये नेहमीच नारायणाची पूजा होते, जो सातही लोकांमध्ये पराक्रमी आहे.