तव देव प्रसादेन किंचिदिच्छामि वेदितुम्
देवा, तुझ्या कृपेने मला काहीतरी जाणून घ्यायचे आहे.
तपसा कर्मणा वापि पश्यन्ति त्वां हि माधव
तप किंवा कर्माने, लोक तुला पाहतात, हे माधव.
एवं पृष्टस्तदा देव्या माधव्या स तु माधवः
माधवी देवीने असे विचारल्यावर, माधवाने तेव्हा,
श्रीवराह उवाच कथयिष्यामि ते धर्मं गुह्यं संसारमोक्षणम्
श्रीवराह म्हणाले: मी तुला गुप्त धर्म सांगतो, जो संसारातून मुक्त करतो.
गते मेघागमे काले प्रसन्नशरदाशये
मेघ निघून गेल्यावर आणि स्वच्छ शरद ऋतू आल्यावर,
नातिशीतं न चात्युष्णे काले हंसविराविणि
ना फार थंड, ना फार उष्ण अशा काळात, जेव्हा हंसांचे आवाज ऐकू येतात,
कुमुदस्य च मासस्य भवेद्या द्वादशी शुभा
कुमुद या महिन्यातील शुभ द्वादशीच्या दिवशी,
यावल्लोकाश्च धार्यन्ते तावत्कालं वसुन्धरे 123.
जितके दिवस हे लोक टिकून आहेत, तितका काळ, हे वसुंधरे, तो काळ आहे.
कृत्वा ममैव कार्याणि द्वादश्यां तत्र माधवि
वसंत ऋतूमध्ये, त्या ठिकाणी द्वादशीच्या दिवशी माझी ठरवलेली कामे करून घ्यावीत.
एवं कर्माणि कुर्वन्ति द्वादश्यां वै यशस्विनि
हे यशस्विनी, अशा प्रकारे द्वादशीच्या दिवशी ही कर्मे केली जातात.
एवं वै शारदं कर्म निखिलं कथितं मया
अशा रीतीने, मी संपूर्ण शरद ऋतूतील सर्व विधी सांगितले आहेत.
इति प्रबोधिनीकर्म यानि कर्माणि कुर्वन्ति पुंसो यान्ति परां गतिम्
याने प्रबोधिनीचे कर्म संपले; जे पुरुष ही कर्मे करतात, त्यांना सर्वोच्च अवस्था मिळते.
शीतवाताभिसन्तप्ता मम भक्त्या व्यवस्थिताः
जे थंडी आणि वाऱ्याने त्रस्त असूनही माझ्या भक्तीत दृढ राहतात,
शिशिरे यानि कर्माणि पुष्पिताश्च वनस्पतीः
हिवाळ्यात जी कर्मे केली जातात आणि ज्या झाडांना फुले आली आहेत,
कराभ्यामञ्जलिं कृत्वा इमं मंत्रमुदीरयेत्
हातांनी अंजली करून, हा मंत्र म्हणावा:
मन्त्रः – शिशिरो भवान् धातरिमं लोकनाथ हिमं दुस्तरं दुष्प्रवेशं कालं संसारान्मां तारयेमं धर्त्ता त्रिलोकनाथ
मंत्र – हे शिशिर ऋतूचे स्वामी, हे धारण करणारे, हे लोकनाथ, हा हिमाचा कठीण आणि कठीण जाणवणारा काळ, या संसारातून मला पार ने, हे त्रिलोकनाथ.
यस्त्वथैतेन मन्त्रेण शिशिरे कर्म कारयेत् 123.
जो कोणी हिवाळ्यात हे कर्म या मंत्राने करतो,
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे
आणखी एक गोष्ट मी तुला सांगतो, ती ऐक, हे वसुंधरे.
अहं तत्र प्रवक्ष्यामि पुष्पादीनां च यत्फलम्
तेथे मी फुले आणि इतर अर्पणांचे फळ सांगीन.
तिष्ठते विष्णुलोकेऽस्मिन्यो ददाति स्म निश्चलम्
जो कोणी निष्ठेने देतो, तो विष्णुलोकात स्थिर राहतो.
मतिमान्धृतिमान्भूत्वा गन्धपुष्पाणि दापयेत्
शहाणपण आणि धैर्य ठेवून, सुगंधी फुले अर्पण करावीत.
द्वादश्यां चैव यो दद्यात्त्रीन्मासांश्च समाहितः
आणि जो कोणी एकाग्रतेने द्वादशीच्या दिवशी, तीन महिने अर्पण करतो,
वैशाखस्य तु मासस्य वनमालां सुपुष्पिताम्
वैशाख महिन्यात, वनातली सुंदर फुलांची माळ अर्पण करावी.
वर्षाणि द्वादशैवेह तेन पूजा कृता भवेत्
यामुळे बारा वर्षांची पूजा झाल्यासारखी मानली जाते.
मासि मार्गशिरे भद्रे दद्यादुत्पलमिश्रितम्
मार्गशीर्ष महिन्यात, हे भाग्यवती, कमळांसह फुले अर्पण करावीत.
श्रुत्वेति वचनं तस्य प्रश्रयेण तु माधवि
ती शब्द ऐकून माधवीने नम्रपणे उत्तर दिले.
प्रभो द्वादश मासाश्च षष्ट्युत्तरशतत्रयम् 123.
प्रभो, बारा महिने आणि तीनशे बासष्ट दिवस आहेत.
द्वादशीं चापि देवेश प्रशंससि सदा मम
देवतांच्या अधिपती, माझ्यासाठी तुम्ही नेहमी द्वादशीचे स्तुती करता.
प्रहस्य तामुवाचेदं वचनं धर्मसंश्रितम्
तो हसून, तिच्याकडे धर्मयुक्त असे शब्द बोलला.
मन्त्रः – ब्रह्मणा च रुद्रेण यः स्तूयमाना भवानृषिवन्दितो वन्दनीयश्च प्राप्ता द्वादशीयं ते प्रबुध्यस्व जागृष्व मेघा गताः पूर्णश्चन्द्रः शारदानि पुष्पाणि लोकनाथ तुभ्यमहं ददानीति धर्महेतोस्तव प्रीतये प्रबुद्धं जाग्रतं लोकनाथ त्वां भजमाना यज्ञेन यजन्ते सत्रेण सत्रिणो वेदैः पठन्ति भगवन्तः शुद्धाः प्रबुद्धा जाग्रतो लोकनाथ
मंत्र – ब्रह्मा आणि रुद्र ज्यांची स्तुती करतात, ऋषी ज्यांना वंदन करतात, असे वंदनीय प्रभु, आपण द्वादशीला पोहोचला आहात. आता जागे व्हा, उठून बसा; ढग निघून गेले आहेत, पूर्ण चंद्र उगवला आहे, शरद ऋतूतील फुले फुलली आहेत. हे लोकनाथ, मी ही फुले आपल्याला अर्पण करतो. धर्मासाठी आणि आपली कृपा मिळावी म्हणून मी जागा होतो, उठतो. हे लोकनाथ, जे लोक यज्ञ, विधी आणि वेदांनी शुद्ध, जागृत आणि सतर्क राहून आपली पूजा करतात, ते आपलीच उपासना करतात, हे लोकनाथ.