) याश्च तत्र स्त्रियः काश्चित्सर्वाश्चोत्पलगन्धिनीः
तेथे असलेल्या सर्व स्त्रिया, काही त्यांच्यातील, सगळ्यांच्या अंगाला कमळाचा सुगंध दरवळत होता.
प्रसादान्मम सुश्रोणि श्वेतद्वीपमुपागताः
सुंदर नितंब असणाऱ्या, त्या माझ्या कृपेने श्वेतद्वीपावर पोहोचल्या आहेत.
कर्मणां परमं कर्म तपसां च महत्तपः
सर्व कर्मांमध्ये श्रेष्ठ असे कर्म, आणि सर्व तपांमध्ये मोठे असे तप,
धर्माणां च परो धर्मस्तवार्थं कीर्तितो मया
सर्व धर्मांमध्ये श्रेष्ठ असा धर्म मी तुझ्यासाठी सांगितला आहे.
अभक्ताय न तं दद्यादश्रद्धाय शठाय च
जो भक्त नाही, ज्याला श्रद्धा नाही किंवा जो कपटी आहे, त्याला हे सांगू नये.
पण्डिताय च दातव्यं यश्च शास्त्रविशारदः 122.
पण जो विद्वान आहे, आणि शास्त्रात पारंगत आहे, त्याला हे सांगावे.
सोऽपि मुच्येत पूतात्मा गर्भाद्योनिभवाद्भयात्
असा शुद्ध मनाचा माणूस गर्भात जन्म घेण्याच्या भीतीपासून मुक्त होतो.
य एतेन विधानेन गत्वा कोकामुखं महत्
जो या पद्धतीने मोठ्या कोकामुखाला जातो,
अथ सुमनोगन्धादिमाहात्म्यम् श्रुत्वा तु कोकामाहात्म्यं पृथिवी धर्मसंहितम्
यानंतर, सुमनोगंध आणि कोकामाचे माहात्म्य ऐकून, धर्माने परिपूर्ण झालेली पृथ्वी,
धरण्युवाच तिर्यग्योनिगतो वापि प्राप्तो यत्परमां गतिम्
धरिणी म्हणाली: प्राणीयोनीत जन्मलेला जरी असला, तरी जर तो परमगतीला पोहोचला,
तव देव प्रसादेन किंचिदिच्छामि वेदितुम्
देवा, तुझ्या कृपेने मला काहीतरी जाणून घ्यायचे आहे.
तपसा कर्मणा वापि पश्यन्ति त्वां हि माधव
तप किंवा कर्माने, लोक तुला पाहतात, हे माधव.
एवं पृष्टस्तदा देव्या माधव्या स तु माधवः
माधवी देवीने असे विचारल्यावर, माधवाने तेव्हा,
श्रीवराह उवाच कथयिष्यामि ते धर्मं गुह्यं संसारमोक्षणम्
श्रीवराह म्हणाले: मी तुला गुप्त धर्म सांगतो, जो संसारातून मुक्त करतो.
गते मेघागमे काले प्रसन्नशरदाशये
मेघ निघून गेल्यावर आणि स्वच्छ शरद ऋतू आल्यावर,
नातिशीतं न चात्युष्णे काले हंसविराविणि
ना फार थंड, ना फार उष्ण अशा काळात, जेव्हा हंसांचे आवाज ऐकू येतात,
कुमुदस्य च मासस्य भवेद्या द्वादशी शुभा
कुमुद या महिन्यातील शुभ द्वादशीच्या दिवशी,
यावल्लोकाश्च धार्यन्ते तावत्कालं वसुन्धरे 123.
जितके दिवस हे लोक टिकून आहेत, तितका काळ, हे वसुंधरे, तो काळ आहे.
कृत्वा ममैव कार्याणि द्वादश्यां तत्र माधवि
वसंत ऋतूमध्ये, त्या ठिकाणी द्वादशीच्या दिवशी माझी ठरवलेली कामे करून घ्यावीत.
एवं कर्माणि कुर्वन्ति द्वादश्यां वै यशस्विनि
हे यशस्विनी, अशा प्रकारे द्वादशीच्या दिवशी ही कर्मे केली जातात.
एवं वै शारदं कर्म निखिलं कथितं मया
अशा रीतीने, मी संपूर्ण शरद ऋतूतील सर्व विधी सांगितले आहेत.
इति प्रबोधिनीकर्म यानि कर्माणि कुर्वन्ति पुंसो यान्ति परां गतिम्
याने प्रबोधिनीचे कर्म संपले; जे पुरुष ही कर्मे करतात, त्यांना सर्वोच्च अवस्था मिळते.
शीतवाताभिसन्तप्ता मम भक्त्या व्यवस्थिताः
जे थंडी आणि वाऱ्याने त्रस्त असूनही माझ्या भक्तीत दृढ राहतात,
शिशिरे यानि कर्माणि पुष्पिताश्च वनस्पतीः
हिवाळ्यात जी कर्मे केली जातात आणि ज्या झाडांना फुले आली आहेत,
कराभ्यामञ्जलिं कृत्वा इमं मंत्रमुदीरयेत्
हातांनी अंजली करून, हा मंत्र म्हणावा:
मन्त्रः – शिशिरो भवान् धातरिमं लोकनाथ हिमं दुस्तरं दुष्प्रवेशं कालं संसारान्मां तारयेमं धर्त्ता त्रिलोकनाथ
मंत्र – हे शिशिर ऋतूचे स्वामी, हे धारण करणारे, हे लोकनाथ, हा हिमाचा कठीण आणि कठीण जाणवणारा काळ, या संसारातून मला पार ने, हे त्रिलोकनाथ.
यस्त्वथैतेन मन्त्रेण शिशिरे कर्म कारयेत् 123.
जो कोणी हिवाळ्यात हे कर्म या मंत्राने करतो,
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे
आणखी एक गोष्ट मी तुला सांगतो, ती ऐक, हे वसुंधरे.
अहं तत्र प्रवक्ष्यामि पुष्पादीनां च यत्फलम्
तेथे मी फुले आणि इतर अर्पणांचे फळ सांगीन.
मन्त्रः – ब्रह्मणा च रुद्रेण यः स्तूयमाना भवानृषिवन्दितो वन्दनीयश्च प्राप्ता द्वादशीयं ते प्रबुध्यस्व जागृष्व मेघा गताः पूर्णश्चन्द्रः शारदानि पुष्पाणि लोकनाथ तुभ्यमहं ददानीति धर्महेतोस्तव प्रीतये प्रबुद्धं जाग्रतं लोकनाथ त्वां भजमाना यज्ञेन यजन्ते सत्रेण सत्रिणो वेदैः पठन्ति भगवन्तः शुद्धाः प्रबुद्धा जाग्रतो लोकनाथ
मंत्र – ब्रह्मा आणि रुद्र ज्यांची स्तुती करतात, ऋषी ज्यांना वंदन करतात, असे वंदनीय प्रभु, आपण द्वादशीला पोहोचला आहात. आता जागे व्हा, उठून बसा; ढग निघून गेले आहेत, पूर्ण चंद्र उगवला आहे, शरद ऋतूतील फुले फुलली आहेत. हे लोकनाथ, मी ही फुले आपल्याला अर्पण करतो. धर्मासाठी आणि आपली कृपा मिळावी म्हणून मी जागा होतो, उठतो. हे लोकनाथ, जे लोक यज्ञ, विधी आणि वेदांनी शुद्ध, जागृत आणि सतर्क राहून आपली पूजा करतात, ते आपलीच उपासना करतात, हे लोकनाथ.