वराहपुराणम्

अथ त्रिसन्ध्यामन्त्रोपस्थानम् शृणुष्व परमं गुह्यं पूर्वं पृष्टं त्वया धरे

आता, दिवसातील तीन संध्याकाळी ज्या मंत्रोपस्थानाचं रहस्य तू आधी विचारलं होतंस, ते अत्यंत गुप्त ज्ञान ऐक.

स्नानं कृत्वा यथान्यायं मम कर्मपरायणाः

माझ्या कर्मांना समर्पित असलेले भक्त योग्य रीतीने स्नान करून—

यश्चैवमुच्यते भद्रे मम रूपं सनातनम्

आणि हे भद्रे, जो कोणी माझं सनातन रूप अशा प्रकारे म्हणतो—

अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक् च अहमेव व्यवस्थितः

खाली, वर आणि सर्व बाजूंना मीच सर्वत्र आहे.

सर्वथा वन्दनीयास्ते मम भक्तेन सर्वदा

माझ्या भक्तांनी त्यांची नेहमीच सर्व प्रकारे पूजा करावी.

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि गुह्यं लोके महद्यशः

आणखी एक गुप्त आणि जगात प्रसिद्ध असलेलं रहस्य मी तुला सांगतो.

कृत्वापि परमं कर्म बुद्धिमादाय तद्विधाम्

योग्य समजून श्रेष्ठ कर्म केल्यावर—

ओं नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत्

‘ॐ नमो नारायण’ असं म्हणून, हा मंत्र म्हणावा:

यजामहे धर्मपरायणोद्भवं नारायणं सर्वलोकप्रधानम्

आपण धर्मनिष्ठांचा जन्मदाता, सर्व लोकांचा प्रधान असलेल्या नारायणाची पूजा करतो.

ततः पश्चान्मुखो भूत्वा पुनर्गृह्य जलांजलिम् ।। द्वादशाक्षरमुच्चार्य इमं मन्त्रमुदीरयेत् । 120.

मग पश्चिमेकडे तोंड करून, पुन्हा पाण्याचा अंजली घेऊन, द्वादशाक्षर मंत्र म्हणत हा मंत्र उच्चारावा:

मन्त्रा ऊचुः तथा स्थितं चादिमनन्तरूपममोघसंकल्पमनन्तमीडे

मंत्र म्हणाले: अशा प्रकारे स्थित असलेल्या, आद्य, अनंत रूप असलेल्या, ज्याचा संकल्प कधीच निष्फळ होत नाही, त्या अनंताची मी स्तुती करतो.

ततस्तेनैव कालेन पुनर्गृह्य जलांजलिम् नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मंत्रमुदीरयेत्

मग त्याच वेळी, पुन्हा पाण्याचा अंजली घेऊन, ‘नमो नारायण’ असं म्हणून, हा मंत्र म्हणावा:

ततस्तेनैव कालेन भूत्वा वै दक्षिणामुखः

मग त्याच वेळी, दक्षिणेकडे तोंड करून—

यजामहे यज्ञमहो रूपं तु सत्यं ऋतं च कालादिमरूपमाद्यम्

आपण अद्भुत यज्ञस्वरूप, सत्य आणि ऋत, काळाचा आणि इतरांचा आद्य मूळ असलेल्या रूपाची पूजा करतो.

काष्ठकृत्यस्ततो भूत्वा कृत्वा चेन्द्रियनिग्रहम्

मग, काष्ठकृत्याला मन लावून, इंद्रियांचे संयम करून—

यजामहे सोमपं भवन्तं ते सोमार्कनेत्रं शतपत्रनेत्रम्

आम्ही तुझी उपासना करतो, तू सोमपान करणारा आहेस, तुझे डोळे चंद्र आणि सूर्य आहेत, आणि तुझे डोळे शंभर पाकळ्यांच्या कमळासारखे आहेत.

त्रिषु सन्ध्यास्वनेनैव विधिना कुर्यान्मम च कर्म तत्

दिवसाच्या तिन्ही संध्याकाळी, ह्या नियमाप्रमाणे माझ्यासाठी हे कर्म करावे.

गुह्यानां परमं गुह्यं योगानां परमो निधिः

सर्व गुपितांमध्ये हे सर्वात मोठे गुपित आहे, आणि सर्व योगांमध्ये हे श्रेष्ठ धन आहे.

एतन्न दद्यान्मूर्खाय पिशुनाय शठाय च 120.

हे मूर्ख, निंदा करणारा किंवा कपटी माणसाला देऊ नये.

एतन्मरणकालेऽपि गुह्यं विष्णुप्रभाषितम्

मरणाच्या वेळीसुद्धा, विष्णूने सांगितलेले हे गुपित लपवून ठेवावे.

य एतत्पठते नित्यं कल्पोच्छ्रायी दृढव्रतः

जो हा मंत्र दररोज, दृढ निश्चयाने, कल्पभर वाचतो,

य एतेन विधानेन त्रिसन्ध्यं कर्म कारयेत्

जो या पद्धतीने दिवसाच्या तिन्ही संध्याकाळी हे कर्म करतो,

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे त्रिसन्ध्यामन्त्रोपस्थानकरणं नाम विंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

या प्रकारे श्रीवराहपुराणातील भगवद् शास्त्रात 'त्रिसंध्यामंत्रोपस्थान करण्याची पद्धत' नावाचा एकशेविसावा अध्याय संपला.

अथ जन्माभावः येन गर्भं न गच्छेत तच्छृणुष्व वसुन्धरे

आता जन्माचा अभाव सांगतो — हे वसुंधरे, ज्यामुळे गर्भात प्रवेश होत नाही, ते माझ्याकडून ऐक.

कृत्वापि विपुलं कर्म आत्मानं न प्रशंसति

मोठमोठी कामे करूनसुद्धा, तो स्वतःची स्तुती करत नाही.

कृत्वा तु मम कर्माणि समर्थोऽनुग्रहे रतः

पण माझी कर्मे करून, समर्थ असून, दयाळूपणात रमणारा,

शीतोष्णवातवर्षादिक्षुत्पिपासासहश्च यः

जो थंडी, ऊन, वारा, पाऊस, भूक आणि तहान सहन करतो,

स्वदारनिरतो नित्यं परदारविवर्जकः

जो नेहमी आपल्या पत्नीमध्येच रमतो आणि दुसऱ्यांच्या पत्नीपासून दूर राहतो,

संविभाज्य विशेषज्ञो नित्यं ब्राह्मणवत्सलः

जो योग्य प्रकारे वाटतो आणि नेहमी ब्राह्मणांवर प्रेम करतो,